RÚT NGẮN THỜI GIAN ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC, TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO CHO XÃ HỘI
Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn cho biết, một trong những hướng đổi mới của ĐHQGHN là định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh THPT của ĐHQGHN bằng cách tư vấn, hỗ trợ học sinh học sớm, tích lũy một số học phần trong chương trình đào tạo đại học và ưu tiên xét tuyển các học sinh này khi các em có mong muốn tiếp tục học đại học ở ĐHQGHN. Mô hình đào tạo tài năng học sinh THPT được học tích lũy tín chỉ đại học là mô hình đang được các quốc gia tiên tiến trên thế giới thực hiện, như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc. Hướng tới mục tiêu tạo cơ hội cho học sinh các trường THPT của ĐHQGHN được tiếp cận và định hướng ngành nghề sớm, được tập dượt nghiên cứu khoa học dưới sự hướng dẫn của các nhà khoa học có uy tín của ĐHQGHN, được rút ngắn thời gian đào tạo ở bậc đại học và các bậc học cao hơn với mục đích tạo nguồn đào tạo nhân lực đạt chuẩn quốc tế trong tương lai, ĐHQGHN đã xây dựng và ban hành Chương trình ươm tạo tài năng từ bậc trung học phổ thông tại ĐHQGHN, gọi tắt là Chương trình VNU12+. Trưởng Ban Đào tạo ĐHQGHN Nguyễn Anh Tuấn thông tin, việc học sớm của từng học sinh sẽ được tổ chức theo hình thức cá thể hóa đào tạo với sự hướng dẫn trực tiếp (coaching) của giảng viên có uy tín, có trình độ quốc tế của ĐHQGHN.
Trong quá trình học tập, học sinh có thể tham gia nghiên cứu khoa học, thực hành, thực tập cùng giảng viên hướng dẫn hoặc nhóm nghiên cứu của giảng viên hướng dẫn. Việc thí điểm mô hình cá thể hóa trong đào tạo tài năng dưới hình thức huấn luyện, hướng dẫn theo cá thể hoặc nhóm nhỏ (từ 1-5 học sinh) bởi các nhà khoa học có chuyên môn sẽ là cơ sở cho thí điểm mô hình đào tạo mới trong việc chú trọng, nâng cao chất lượng dạy và học của bậc THPT tại ĐHQGHN.
Học sinh tham gia chương trình ươm tạo tài năng từ bậc THPT tại ĐHQGHN sẽ được rút ngắn thời gian đào tạo ở bậc đại học trên cơ sở được định hướng nghề nghiệp sớm; đồng thời có cơ hội tiếp cận được các chương trình học bổng quốc tế, tăng tỉ lệ thành công khi học đại học. Chương trình VNU12+ cũng hướng tới mục tiêu thu hút học sinh giỏi vào học bậc THPT tại ĐHQGHN, tạo nguồn đào tạo nhà khoa học đạt chuẩn quốc tế trong tương lai, đặc biệt các nhà khoa học trong lĩnh vực khoa học cơ bản, góp phần phát triển đội ngũ các nhà khoa học đạt chuẩn quốc tế của ĐHQGHN.
Học sinh tham gia Chương trình VNU12+ là học sinh THPT hệ chuyên và không chuyên ở các trường THPT thuộc ĐHQGHN, đáp ứng một trong các điều kiện: Đã và đang là thành viên đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế môn thi thuộc tổ hợp xét tuyển của đơn vị; đoạt giải trong kỳ thi Olympic bậc THPT tại ĐHQGHN môn thi thuộc tổ hợp xét tuyển của đơn vị (đối với học sinh THPT chuyên) hoặc đoạt giải ba trở lên trong kỳ thi Olympic bậc THPT tại ĐHQGHN môn thi thuộc tổ hợp xét tuyển của đơn vị (đối với học sinh THPT không chuyên); Kết quả học tập trong năm học lớp 10 (đối với học sinh THPT chuyên) hoặc kết quả học tập trong năm học lớp 10 và học kỳ I lớp 11 (đối với học sinh THPT không chuyên) đạt mức tốt và có năng lực ngoại ngữ đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo.
Học sinh THPT tham gia chương trình được ưu tiên xét tuyển vào các chương trình đào tạo trình độ đại học của ĐHQGHN trong năm tốt nghiệp THPT nếu tích lũy trước tối thiểu 3 học phần theo đúng Quy chế đào tạo đại học tại ĐHQGHN và đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào của nhóm ngành/ngành/chương trình đào tạo trong năm tuyển sinh theo Quy chế tuyển sinh đại học chính quy của ĐHQGHN cũng như đạt khi phỏng vấn của tiểu ban chuyên môn.
ĐHQGHN cũng quy định chi tiết về tiêu chuẩn, quyền và trách nhiệm của giảng viên tham gia chương trình. Ngoài các tiêu chuẩn chung đối với giảng viên, giảng viên tham gia Chương trình VNU12+ phải có học hàm phó giáo sư hoặc giáo sư phù hợp ngành đào tạo, hoặc có học vị tiến sĩ ngành đào tạo phù hợp, có công bố tối thiểu 02 bài báo quốc tế thuộc danh mục tạp chí ISI/Scopus trong thời gian 05 năm trở lại; có thể giảng dạy và trao đổi chuyên môn bằng tiếng nước ngoài phù hợp với chương trình đào tạo; có khả năng giao tiếp chuyên môn bằng tiếng Anh.
Ngoài các quyền lợi chung của giảng viên, giảng viên tham gia đào tạo Chương trình VNU12+ còn được hưởng kinh phí khi tham gia các hoạt động hướng dẫn học tập và nghiên cứu khoa học cho học sinh theo hướng cá thể hóa trong cùng một thời gian được hưởng bồi dưỡng mức tương đương 3 giờ lên lớp lý thuyết/tháng/nhóm từ 1-5 học sinh; giảng viên tham gia chương trình được giảm 30% số giờ định mức để nghiên cứu khoa học và hướng dẫn học sinh học tập theo định hướng nghề nghiệp sớm. Quy chế nêu rõ, hàng năm, căn cứ điều kiện tổ chức thực hiện, các đơn vị đào tạo lựa chọn danh mục các chương trình đào tạo trình độ đại học có thể tiếp nhận học sinh và quy mô dự kiến tuyển sinh, báo cáo ĐHQGHN xem xét, phê duyệt. Việc tuyển chọn học sinh tham gia học sớm các chương trình đào tạo trình độ đại học được thực hiện theo hình thức xét tuyển hoặc xét tuyển kết hợp với phỏng vấn.
Đơn vị đào tạo có thể xây dựng thêm một số tiêu chí phụ hoặc phỏng vấn để lựa chọn học sinh trong trường hợp môn học/chương trình có những yêu cầu đặc thù hoặc số lượng thí sinh đăng ký quá lớn. Những học sinh được giảng viên tham gia chương trình giới thiệu được ưu tiên khi xét tuyển. Về kinh phí đào tạo, ngoài học phí do học sinh đóng theo quy định và các nguồn tài trợ, ĐHQGHN hỗ trợ một phần kinh phí đào tạo dành cho Chương trình VNU12+.
ĐHQGHN ưu tiên đầu tư các dự án cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm; ưu tiên xét cấp học bổng cho học sinh có thành tích xuất sắc, đạt giải cao trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế. Ngoài các trường hợp trên, học sinh được đăng ký tham gia Chương trình VNU12+ nếu được 1 nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực/ngành đào tạo và thuộc danh sách giảng viên tham gia Chương trình VNU12+ đã được ĐHQGHN phê duyệt phát hiện, bảo lãnh và cam kết sẽ định hướng nghề nghiệp và hướng dẫn theo học các chương trình đào tạo đại học thuộc các ngành khoa học cơ bản của ĐHQGHN.
PHÁT HIỆN, BỒI DƯỠNG VÀ ĐÀO TẠO NHÂN TÀI LÀ NHIỆM VỤ ĐẶC BIỆT CỦA ĐHQGHN
ĐHQGHN luôn quan tâm đến việc nâng cao chất lượng đào tạo, hướng tới đáp ứng nhu cầu của xã hội. Ngoài việc trang bị cho người học các kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, ĐHQGHN còn đặc biệt chú trọng đến việc trang bị tầm nhìn, khả năng tự học và thích ứng với các môi trường công việc cũng như đào tạo các kỹ năng mềm, giúp người học phát huy được năng lực bản thân, có khả năng thích ứng và phát triển để sớm thành công trong công việc và cuộc sống. Đến nay, ĐHQGHN có 01 trường trung học cơ sở, 04 trường trung học phổ thông, 13 đơn vị đào tạo đại học và 18 đơn vị đào tạo sau đại học.
Trong những năm qua, công tác phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo nhân tài là một trong các nhiệm vụ đặc biệt luôn được ĐHQGHN quan tâm, triển khai một cách bài bản, bao gồm từ phát hiện, bồi dưỡng từ khi các em còn là học sinh phổ thông và tiếp tục được đào tạo, phát triển nâng cao ở bậc đại học, thạc sĩ và tiến sĩ. Mô hình đào tạo học sinh giỏi của các trường phổ thông thuộc ĐHQGHN trong những năm qua là mô hình tiên phong trong cả nước về phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo ra những nhân tài cho đất nước. Nhiều học sinh đã đạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế. Một số bạn học sinh sau này đã trở thành những nhà khoa học nổi tiếng. Đây còn là nguồn cung cấp sinh viên xuất sắc cho các trường đại học nổi tiếng trong và ngoài nước, cho các chương trình đào tạo tài năng, chất lượng cao, do vậy, việc thay đổi mô hình đào tạo phổ thông của ĐHQGHN là rất cấp thiết. Chia sẻ về chương trình VNU12+, học sinh các trường THPT của ĐHQGHN như: Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn; Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Trường THPT Khoa học Giáo dục bày tỏ hào hứng với chương trình này và nhận thấy rằng sẽ cân đối với khả năng, năng lực của mình và tra cứu thông tin các ngành học phù hợp để đăng ký tham gia học tập chương trình VNU12+.
Nhiều học sinh và phụ huynh bày tỏ sự hứng thú khi tham gia ngày hội và được tìm hiểu thông tin về Chương trình VNU12+ giúp học sinh được tiếp cận với phong cách học của đại học, được kết nối gặp gỡ với các nhà khoa học hàng đầu của ĐHQGHN, sự hỗ trợ của các anh chị sinh viên. Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, PGS. TS Nguyễn Quang Liệu, một trong những đơn vị đã thí điểm triển khai chương trình này 2 năm nay cho học sinh khối THPT và đã có những kết quả cụ thể bày tỏ, việc ĐHQGHN mở rộng thí điểm triển khai chương trình VNU12+ là một hướng đi tiên phong của cả nước, chương trình này có thể nhân rộng thêm cho nhiều đối tượng học sinh trong và ngoài ĐHQGHN.
Lợi thế của chương trình giúp học sinh được học vượt, học trước tín chỉ đại học, được chọn các ngành học theo khả năng và đam mê của bản thân, được tiếp cận trực tiếp với các giáo sư, phó giáo sư, nhà khoa học giỏi của ĐHQGHN, đồng thời học sinh được các thầy cô định hướng nghề nghiệp, rút ngắn được thời gian học đại học đúng với khả năng, sẽ giúp người học hình thành phong cách học rõ ràng và tích lũy được gần 1 nửa tín chỉ bậc cử nhân là lợi thế lớn.PGS.TS Nguyễn Quang Liệu nói thêm, việc thực hiện chương trình này sẽ phần nào thu hút được lực lượng học sinh giỏi của khối THPT trong ĐHQGHN vào học bậc đại học, đây là nguồn nhân lực chiến lược của ĐHQGHN. Các thầy cô là giảng viên các trường đại học thành viên và trực thuộc ĐHQGHN cũng chia sẻ, định hướng và đưa ra lời khuyên thiết thực cho các học sinh trước khi đăng ký tham gia Chương trình VNU12+.
Theo đó, các em cần cân nhắc và xem xét kỹ các học phần yêu thích, cân bằng giữa việc học và các hoạt động khác trong cuộc sống, nắm được thông tin để đạt được kết quả cao và không ảnh hưởng quá trình học tập ở bậc phổ thông. Nhà trường sẽ phối hợp với các trường đại học trong toàn ĐHQGHN để trực tiếp hướng nghiệp cụ thể cho học sinh khi có khả năng tham gia chương trình này.
