ĐHQGHN xây dựng Hòa Lạc thành không gian thử nghiệm và đổi mới sáng tạo cho kinh tế tầm thấp

Thư viện số VNU Office E-mail IT Services Sitemap

UAV và dữ liệu vệ tinh chỉ tạo ra giá trị khi được đưa vào sản xuất, quản lý và dịch vụ. Tại Diễn đàn Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam, ĐHQGHN nhấn mạnh vai trò kết nối các ngành khoa học, đào tạo nhân lực và hợp tác với doanh nghiệp để đưa công nghệ từ nghiên cứu vào thực tiễn.

Ngày 2/10, Báo Tiền Phong và Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) phối hợp tổ chức Diễn đàn Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam.

Tham dự diễn đàn có PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc ĐHQGHN; nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong; ông Trần Tuấn Ngọc, Cục trưởng Cục Viễn thám Quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; ông Nguyễn Văn Thuật, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ; cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và sinh viên ĐHQGHN.

Trong phát biểu chào mừng, Giám đốc ĐHQGHN PGS.TS Bùi Thế Duy nhìn nhận kinh tế tầm thấp là không gian tích hợp các công nghệ mới về thiết bị bay không người lái với những ứng dụng như logistics, nông nghiệp và giao thông thông minh. Trọng tâm, theo ông, không chỉ là phát triển phương tiện bay mà là đưa công nghệ vào các hoạt động kinh tế, xã hội cụ thể.

Cách tiếp cận này đặt ra vai trò liên ngành cho đại học. ĐHQGHN có các đơn vị đào tạo và nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực liên quan; đồng thời phát triển hoạt động nghiên cứu, thiết kế, chế tạo UAV và phối hợp thành lập các trung tâm đào tạo điều khiển UAV phục vụ nông nghiệp, tìm kiếm cứu hộ cứu nạn, giao thông vận tải và logistics. Năng lực của một đại học đa ngành vì vậy có thể kết nối công nghệ hàng không với các lĩnh vực trực tiếp sử dụng công nghệ ấy.

Tại đô thị đại học Hòa Lạc, ĐHQGHN đang phối hợp với các tập đoàn logistics và tự động hóa xây dựng trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm, hướng tới kết hợp nghiên cứu với đào tạo và nội địa hóa sản phẩm. Mô hình này gắn hoạt động học thuật với môi trường thử nghiệm và nhu cầu của doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện để công nghệ được hoàn thiện trong quá trình ứng dụng vào hệ sinh thái dịch vụ.

Những ví dụ được PGS.TS Bùi Thế Duy nêu cho thấy UAV đã xuất hiện trong các hoạt động thiết thực: từ tưới, phun thuốc bảo về thực vật tại vùng trồng sầu riêng ở Tây Nguyên đến tìm kiếm người bị cô lập và vận chuyển nhu yếu phẩm trong bão lũ. Ông nhận định ứng dụng kinh tế tầm thấp có thể phát triển nhanh ở nông thôn, nơi UAV phù hợp với những yêu cầu về địa hình và sản xuất. Giá trị của công nghệ, theo đó, được thể hiện qua khả năng giải quyết một nhu cầu cụ thể chứ không chỉ ở tính năng của thiết bị.

Giám đốc ĐHQGHN cũng nhấn mạnh cơ hội tham gia lĩnh vực này không chỉ dành cho sinh viên các ngành công nghệ. Với sự giao thoa giữa UAV, nông nghiệp, logistics, giao thông và các công nghệ liên quan, sinh viên ở nhiều ngành có thể tìm thấy hướng học tập, nghiên cứu và nghề nghiệp mới. Đây cũng là yêu cầu để đào tạo nhân lực gắn với cả công nghệ lẫn lĩnh vực ứng dụng.

Trình bày tham luận, PGS.TS Trương Ninh Thuận, Viện trưởng Viện Công nghệ Hàng không - Vũ trụ, Trường ĐH Công nghệ, ĐHQGHN, cho biết ĐHQGHN phối hợp với Tập đoàn HTI xây dựng khu thử nghiệm và sân bay ngoài trời dành cho UAV tại Hòa Lạc, dự kiến vận hành thử trong tháng 10. Viện Công nghệ Hàng không - Vũ trụ thành lập năm 2017 và Trung tâm Nghiên cứu UAV và Robotics thành lập năm 2026 tạo nền tảng cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu và thử nghiệm.

PGS.TS Trương Ninh Thuận, Viện trưởng Viện Công nghệ Hàng không - Vũ trụ, Trường ĐH Công nghệ, ĐHQGHN, cho biết ĐHQGHN phối hợp với Tập đoàn HTI xây dựng khu thử nghiệm và sân bay ngoài trời dành cho UAV tại Hòa Lạc, dự kiến vận hành thử trong tháng 10

Các hướng nghiên cứu được giới thiệu gồm dòng UAV N3/NR3 phối hợp với Viettel, máy bay SHARK-HL phục vụ giám sát hiện trường và dự án LUSAR kết hợp vệ tinh tầm thấp với UAV để hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn. Trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, ĐHQGHN khai thác dữ liệu vệ tinh qua API, kết hợp AI và GIS để phát triển các ứng dụng như VietPop, WeMap và Bản sao số ĐHQGHN tại Hòa Lạc. Định hướng là làm chủ công nghệ lõi, tích hợp dữ liệu không gian, trên không và mặt đất, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghệ.

Trong khuôn khổ diễn đàn, tại Tọa đàm giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp và ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam, GS.TS Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin, ĐHQGHN, đề cập đề án khu thử nghiệm thiết bị không người lái và công nghệ thông minh tại Hòa Lạc. Theo ông, khu thử nghiệm được định hướng tích hợp các môi trường trên không, mặt đất và mặt nước, ứng dụng AI và tự động hóa để kết nối nghiên cứu, sản xuất, vận hành và khai thác.

GS.TS Trần Xuân Tú nhấn mạnh sự phối hợp giữa Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp: Nhà nước xây dựng cơ chế thử nghiệm; Nhà trường và Doanh nghiệp cùng phát triển sản phẩm; doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào đào tạo để bổ sung kiến thức thực tiễn cho sinh viên. Ông kỳ vọng khu thử nghiệm trở thành không gian chung để các bên kiểm nghiệm công nghệ, mô hình nghề nghiệp và giải pháp cho những bài toán phát triển của địa phương.

Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng UAV không tự tạo ra giá trị

Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho rằng UAV không tự tạo ra giá trị. Giá trị nằm ở chuyến bay, dữ liệu thu thập được và khả năng khai thác dữ liệu để giải quyết vấn đề thực tiễn. Ông nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cùng các tiêu chuẩn, hạ tầng tần số và chính sách phát triển nhân lực.

Ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab, tập trung vào ứng dụng drone và AI trong nông nghiệp thông minh, từ giám sát cây trồng, phun thuốc đến rải phân bón

Ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab, tập trung vào ứng dụng drone và AI trong nông nghiệp thông minh, từ giám sát cây trồng, phun thuốc đến rải phân bón. Theo ông, thiết bị bay có thể giảm lượng nước và thuốc bảo vệ thực vật, hạn chế mức độ tiếp xúc của người canh tác. Ông cho biết tại Cần Thơ, hơn 4.000 ha lúa đã được phun bằng thiết bị bay trong năm 2026.

Ông Nguyễn Kim Thuần, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ Viettel Post, nêu các hướng ứng dụng UAV trong logistics gồm giám sát, giao hàng chặng cuối ở địa hình đặc thù, hỗ trợ phòng thủ dân sự khi thiên tai chia cắt và vận chuyển nhanh vật phẩm y tế, hàng cứu trợ. Từ kinh nghiệm thử nghiệm, ông đề xuất quy định rõ khu vực, thời hạn, tiêu chí an toàn và đầu mối phối hợp trong các chương trình thử nghiệm có kiểm soát.

Ông Nguyễn Bá Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên, cho biết đề án thử nghiệm UAV của tỉnh được triển khai trong 24 tháng, dự kiến thực hiện 6.000 chuyến bay, phấn đấu đạt tỷ lệ an toàn trên 99%. Tại xã Mường Ảng, từ ngày 15/9 đến thời điểm hiện nay, đã có 118 chuyến bay vận chuyển cà phê với tải trọng 50 kg mỗi chuyến. Các hướng tiếp theo gồm vận chuyển nông sản, logistics y tế và khảo sát, lập bản đồ số.

Ông Nguyễn Minh Hoàng, Trưởng phòng Đổi mới sáng tạo, Trung tâm Công nghệ cao MobiFone, trình bày về vai trò của hệ thống radar phát hiện UAV trong việc nâng cao vị thế của MobiFone trong tổ hợp công nghiệp an ninh.

Ông Đoàn Trung Đức, Trưởng phòng Công nghệ Viễn thám và GeoAI, VNPT IT, cho biết VNPT kết hợp công nghệ viễn thám với UAV để bổ sung dữ liệu cho các khu vực thửa đất chưa có thông tin không gian hoặc tọa độ. Ảnh chụp từ UAV và dữ liệu viễn thám giúp khoanh vùng nơi chưa đo đạc, đối chiếu hiện trạng với hồ sơ địa chính và rút ngắn thời gian rà soát phục vụ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

ThS. Trần Tuấn Đạt, Trưởng phòng Quản lý hoạt động viễn thám, Cục Viễn thám Quốc gia, nhấn mạnh yêu cầu kết hợp dữ liệu từ vệ tinh, UAV và IoT, đẩy mạnh xử lý bằng AI và chuyển từ cung cấp dữ liệu thô sang thông tin, sản phẩm hỗ trợ quản lý, ra quyết định.

Tại phần trao đổi, Đại tá Trần Viết Minh, Phó Trưởng phòng Hậu cần Kỹ thuật Cục Tác chiến điện tử, Bộ Tổng tham mưu, Bộ Quốc phòng, đề xuất sớm giao một cơ quan chủ trì xây dựng hệ thống quản lý UAV quốc gia, đồng thời hoàn thiện quy chế phối hợp để vừa quản lý vùng trời, vừa bảo đảm an ninh, an toàn. Trung tá Nguyễn Thành Trung, Phó Đội trưởng Trung tâm Thông tin Chỉ huy, Công an TP. Hà Nội, chia sẻ việc thử nghiệm UAV tích hợp AI để giám sát an ninh trật tự, phát hiện vi phạm giao thông, cháy nổ, tai nạn và ùn tắc.

Ông Đặng Hải Long, Giám đốc Dự án Ứng dụng UAV của Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam, nêu các mô hình vận chuyển y tế, bưu gửi và nông sản ở địa bàn khó tiếp cận. Ông cũng chỉ ra những vướng mắc về sản xuất nông nghiệp manh mún, thủ tục hiệp đồng bay và thiếu nền tảng quản lý vùng trời chuyên biệt.

Các tham luận cho thấy việc mở rộng ứng dụng UAV và công nghệ vũ trụ cần đồng thời giải quyết bài toán công nghệ, dữ liệu, hạ tầng thử nghiệm, cơ chế quản lý và nhân lực. Với các năng lực nghiên cứu đa ngành, định hướng xây dựng khu thử nghiệm tại Hòa Lạc và hợp tác với doanh nghiệp, ĐHQGHN hướng tới kết nối những mắt xích này để đưa kết quả nghiên cứu gần hơn với nhu cầu của địa phương và xã hội.

Hương Giang - Quốc Toản - Lan Anh