Thủ tướng Takaichi Sanae tới thăm và phát biểu chính sách đối ngoại của Nhật Bản tại ĐHQGHN

Lãnh đạo Bộ ngoại giao và lãnh đạo ĐHQGHN cùng sinh viên đón tiếp Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae

Tham dự sự kiện có Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Uỷ viên TW Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ; Ủy viên dự khuyết TW Đảng, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy. Tham dự chương trình còn có đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ, các bộ, ban, ngành của Việt Nam; đại diện các bộ trong Nội các Chính phủ của Nhật Bản; đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo Văn phòng, các ban chức năng và các trường thành viên của ĐHQGHN.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ trong tổng thể quan hệ song phương.

Phát biểu tại buổi đón tiếp, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy bày tỏ sự trân trọng và nhiệt liệt chào mừng Thủ tướng Takaichi Sanae cùng đoàn đại biểu cấp cao Nhật Bản tới thăm và phát biểu chính sách tại ĐHQGHN.

Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy phát biểu tại sự kiện

Ông nhấn mạnh, chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện sự quan tâm và coi trọng của Chính phủ Nhật Bản đối với hợp tác giáo dục, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực giữa hai quốc gia. Đây cũng là dấu mốc quan trọng khi ĐHQGHN hướng tới kỷ niệm 120 năm truyền thống, một trung tâm học thuật có bề dày lịch sử và vai trò kết nối tri thức khu vực. Với hơn 82.000 người học và gần 2.700 giảng viên, trong đó có hơn 600 giáo sư, phó giáo sư và hơn 1.700 tiến sĩ, ĐHQGHN là một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Việt Nam, giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học, từng bước khẳng định vị thế trong khu vực và quốc tế. Nơi đây đồng thời lưu giữ các giá trị học thuật lịch sử và bảo tồn nhiều tiêu bản quý do Nhà vua và Hoàng Thái tử Nhật Bản trao tặng, là minh chứng cho tình hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc.

Trong nhiều năm qua, ĐHQGHN là đầu mối hợp tác quan trọng với các đối tác Nhật Bản, với mối quan hệ ngày càng thực chất và mở rộng từ đào tạo, nghiên cứu đến chuyển giao công nghệ. ĐHQGHN vinh dự được đón tiếp nhiều thế hệ Hoàng gia và lãnh đạo Chính phủ Nhật Bản tới thăm, qua đó không ngừng củng cố niềm tin và làm sâu sắc quan hệ hợp tác. Trên nền tảng đó, Trường Đại học Việt Nhật là minh chứng tiêu biểu cho tầm nhìn chiến lược và hiệu quả hợp tác giữa hai Chính phủ trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hiện nay, với đội ngũ nhà khoa học được đào tạo tại Nhật Bản và sự tham gia của nhiều chuyên gia Nhật Bản, ĐHQGHN đang tập trung phát triển các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu liên ngành gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Giám đốc Bùi Thế Duy bày tỏ, trong thời gian tới, ĐHQGHN mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác Nhật Bản theo hướng thực chất, hiệu quả, tập trung vào đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát triển công nghệ chiến lược và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. ĐHQGHN cam kết phát huy vai trò cầu nối tri thức, góp phần thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản ngày càng phát triển sâu rộng.

Phát biểu tại ĐHQGHN, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae bày tỏ niềm vui khi trở lại Hà Nội, nhắc lại chuyến thăm cách đây sáu năm trên cương vị Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông và ấn tượng sâu sắc về sự đón tiếp nồng hậu. Bà cho biết mong muốn có dịp thăm Hội An để tìm hiểu dấu tích khu phố Nhật Bản xưa, đồng thời nhấn mạnh cây cầu Nhật Bản hơn 400 năm tuổi là biểu tượng cho mối giao lưu lâu đời giữa hai quốc gia.

Thủ tướng Takaichi Sanae phát biểu chính sách ngoại giao của Nhật Bản tại ĐHQGHN

Thủ tướng Takaichi Sanae cũng khẳng định, từ hàng thế kỷ trước, Việt Nam và Nhật Bản đã cùng thụ hưởng lợi ích từ không gian biển tự do và rộng mở – nền tảng quan trọng của quan hệ song phương. Trên tinh thần đó, bà bày tỏ vinh dự khi được phát biểu trước sinh viên – những người sẽ tiếp nối và phát triển quan hệ hữu nghị giữa hai nước, đồng thời góp phần định hình tương lai của khu vực.

Thủ tướng Nhật Bản mở đầu bài phát biểu bằng ví dụ về các sản phẩm công nghệ quen thuộc với giới trẻ, qua đó nhấn mạnh sự chuyển mình mạnh mẽ của Việt Nam từ một nền kinh tế gia công sang trung tâm sản xuất công nghệ, có sự tham gia sâu của doanh nghiệp và công nghệ Nhật Bản trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà khẳng định quan hệ hợp tác Việt Nam – Nhật Bản đang mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực tiên tiến như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ vũ trụ, với những dấu mốc như Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và vệ tinh LOTUSat-1. Đặc biệt, bà bày tỏ tin tưởng Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN với vai trò là biểu tượng hợp tác giữa hai quốc gia, sẽ phát triển thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ không chỉ Việt Nam và Nhật Bản mà còn cho toàn khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, trước hết trong lĩnh vực bán dẫn.

Trong tầm nhìn rộng hơn, Thủ tướng Takaichi Sanae nhấn mạnh sáng kiến “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP) với các trụ cột về kinh tế, công nghệ và an ninh, hướng tới xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và thịnh vượng dựa trên luật lệ. Nhật Bản cam kết tăng cường hợp tác với Việt Nam và ASEAN trong các lĩnh vực như năng lượng, hạ tầng số, chuỗi cung ứng và an ninh biển.

Kết thúc bài phát biểu, bà khẳng định thế hệ trẻ chính là lực lượng nòng cốt hiện thực hóa tầm nhìn này, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành, cùng đóng góp cho tương lai khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Thủ tướng Takaichi Sanae phát biểu chính sách ngoại giao của Nhật Bản tại ĐHQGHN

ĐHQGHN – Điểm kết nối chiến lược trong hợp tác Việt Nam và Nhật Bản

Việt Nam và Nhật Bản chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 21/9/1973. Bước ngoặt quan trọng diễn ra từ năm 1992, khi Nhật Bản quyết định nối lại viện trợ phát triển cho Việt Nam, mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng và hiệu quả hơn. Kể từ đó, quan hệ song phương không ngừng được củng cố trên nền tảng tin cậy, chân thành và hiểu biết lẫn nhau, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế và giáo dục. Trải qua hơn 50 năm phát triển, quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa lịch sử, không chỉ đối với hai quốc gia mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới. Đặc biệt, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 11/2023 đã đánh dấu giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất từ trước đến nay, mở ra triển vọng hợp tác sâu rộng và hiệu quả hơn trong tương lai.

Trong những năm qua, ĐHQGHN ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm học thuật uy tín và đối tác chiến lược trong quan hệ hợp tác giáo dục – khoa học giữa Việt Nam và Nhật Bản. Việc liên tục đón tiếp các nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao Nhật Bản là minh chứng rõ nét cho vị thế và uy tín quốc tế của ĐHQGHN.

Từ chuyến thăm của Thủ tướng Shinzo Abe vào đầu năm 2017, Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko (2017), đến các hoạt động của Trưởng Ban Nghiên cứu Chính sách Đảng Dân chủ Tự do LDP Fumio Kishida (2018), Thủ tướng Yoshihide Suga (2020, 2023), Hoàng Thái tử Akishino cùng Công nương Kiko (2023) và Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba (2025), ĐHQGHN luôn được lựa chọn là điểm đến quan trọng trong các chuyến thăm cấp cao, nơi hội tụ các thông điệp chiến lược về hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối tri thức toàn cầu.

Thủ tướng Takaichi Sanae xem lại hình ảnh Hoàng gia Nhật Bản đến thăm tòa nhà 19 phố Lê Thánh Tông lịch sử - biểu tượng học thuật tinh hoa của ĐHQGHN

Tại Việt Nam, tiếng Nhật ngày càng khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục quốc dân, được triển khai từ bậc phổ thông đến đại học, phản ánh nhu cầu hợp tác sâu rộng với Nhật Bản. Trong tiến trình này, ĐHQGHN giữ vai trò hạt nhân, tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và kết nối hợp tác giáo dục với các đối tác Nhật Bản.

Từ năm 1992, Trường ĐH Ngoại ngữ – ĐHQGHN đã sớm đưa tiếng Nhật vào giảng dạy và phát triển thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực tiếng Nhật hàng đầu cả nước, đặc biệt là chương trình Sư phạm tiếng Nhật – hiện vẫn là duy nhất tại Việt Nam. Không chỉ đào tạo, ĐHQGHN còn chủ động tham gia xây dựng chương trình, biên soạn giáo trình, bồi dưỡng giáo viên và thúc đẩy phổ cập tiếng Nhật trong hệ thống giáo dục quốc gia.

Ở cấp độ đại học và sau đại học, ĐHQGHN phát triển hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu Nhật Bản học liên ngành tại nhiều đơn vị, thu hút đông đảo sinh viên với chất lượng đầu vào cao. Đồng thời, ĐHQGHN là đầu mối tiếp nhận và triển khai hiệu quả các chương trình học bổng, dự án hợp tác lớn từ Chính phủ Nhật Bản, JICA và các doanh nghiệp, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường giao lưu học thuật.

ĐHQGHN có mối quan hệ chặt chẽ và thoả thuận hợp tác với nhiều đối tác uy tín là những cơ sở giáo dục và doanh nghiệp, tổ chức hàng đầu Nhật Bản, như ĐH Tokyo, ĐH Osaka, ĐH Meiji, ĐH Kyoto, ĐH Nữ sinh Fukuoka, Viện Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JAIST), Toshiba, Quỹ Nippon, Quỹ Fujitsu… Hàng năm, ĐHQGHN cử sinh viên tham gia các chương trình giao lưu văn hoá, các chương trình trao đổi sinh viên ngắn hạn và dài hạn theo thoả thuận giữa ĐHQGHN và các đối tác Nhật Bản. Số lượng sinh viên ĐHQGHN tham gia các chương trình giao lưu văn hoá, trao đổi sinh viên tại các đối tác Nhật Bản luôn chiếm tỉ lệ cao.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ toàn cầu, hợp tác giữa ĐHQGHN và các đối tác Nhật Bản đang mở rộng mạnh mẽ sang các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng xanh. Các dự án xây dựng trung tâm thiết kế – chế tạo vi mạch, phát triển phòng thí nghiệm bán dẫn, cùng các chương trình hợp tác với các viện nghiên cứu và địa phương Nhật Bản cho thấy ĐHQGHN đang từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Song song với đó, các chương trình học bổng, giao lưu học thuật và văn hóa tiếp tục được duy trì, góp phần hình thành thế hệ trí thức trẻ có năng lực hội nhập quốc tế.

Trường ĐH Việt Nhật – dấu ấn đặc sắc trong mối quan hệ hợp tác Việt Nam và Nhật Bản

Một dấu ấn dấu ấn đặc sắc trong mối quan hệ hợp tác Việt Nam và Nhật Bản đó là việc thành lập Trường ĐH Việt Nhật (VJU) - trường đại học thành viên của ĐHQGHN. Năm 2014, VJU được thành lập trên cơ sở hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ Nhật Bản và các đối tác học thuật, doanh nghiệp hàng đầu.

Từ khi thành lập đến nay, VJU không ngừng mở rộng mạng lưới liên kết với các trường đại học, tổ chức và viện nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước, đặc biệt là các đối tác tại Nhật Bản, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu. Mỗi hoạt động hợp tác đều hướng tới xây dựng và kiến tạo nội lực cho sự phát triển bền vững của Trường, mang lại nhiều cơ hội cho cán bộ, giảng viên và người học trong phát triển chuyên môn, mở rộng hợp tác nghiên cứu và nâng cao năng lực nghề nghiệp.

Trong hơn 10 năm qua, các chương trình đào tạo của VJU đều được vận hành với sự tham gia sâu của các trường đại học hàng đầu Nhật Bản như Đại học Tokyo, Đại học Osaka, Đại học Waseda... thông qua Dự án hỗ trợ kỹ thuật do JICA tài trợ (TC1 và TC2). Từ tháng 9/2026, với sự hỗ trợ của Dự án TC3, các hoạt động hợp tác sẽ chuyển sang hình thức mới, thông qua Liên minh các đối tác Nhật Bản hỗ trợ cho sự phát triển của Trường ĐH Việt Nhật (VJU Consortium), đánh dấu bước phát triển mới trong hợp tác quốc tế của Trường.

Trường không chỉ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn là trung tâm nghiên cứu liên ngành về công nghệ tiên tiến và phát triển bền vững. Trong những năm qua, ĐHQGHN và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đồng hành cùng VJU trong phát triển nghiên cứu khoa học thông qua đầu tư phòng thí nghiệm hiện đại và trang thiết bị tiên tiến, hỗ trợ đề xuất các đề tài thiết thực nhằm thúc đẩy các hướng nghiên cứu mũi nhọn, cũng như hỗ trợ kết nối với các chuyên gia, nhà khoa học uy tín của Nhật Bản.

Bước vào giai đoạn phát triển mới (2026-2035), với tầm nhìn đến năm 2045, VJU tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt của mình như một trường đại học xuất sắc được hai Chính phủ đồng sáng lập - minh chứng cho quan hệ hợp tác bền chặt giữa Việt Nam và Nhật Bản. Trường đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 6.000 người học vào năm 2030, với khoảng 30 chương trình đào tạo chính quy, cũng như đa dạng hóa các hình thức giáo dục và đào tạo khác.

Sự hiện diện và bài phát biểu chính sách đối ngoại của Thủ tướng Takaichi Sanae tại ĐHQGHN không chỉ để lại dấu ấn sâu sắc trong cộng đồng học thuật, mà còn tiếp tục khẳng định niềm tin và kỳ vọng của Chính phủ Nhật Bản đối với vai trò của ĐHQGHN trong quan hệ hợp tác song phương.

Từ những giá trị truyền thống được hun đúc tại không gian lịch sử 19 Lê Thánh Tông đến những định hướng phát triển trong kỷ nguyên số, ĐHQGHN đang từng bước khẳng định vị thế là điểm hội tụ của trí tuệ, sáng tạo và hợp tác quốc tế. Qua đó, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn chung về một tương lai hòa bình, thịnh vượng và phát triển bền vững trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản.

Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy đón tiếp Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae

Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy chào tạm biệt Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo, cán bộ, sinh viên ĐHQGHN và các vị khách quý