Ngày 26/9/2026, GS. David MacMillan, Đại học Princeton (Hoa Kỳ), chủ nhân Giải Nobel Hóa học 2021, đã có bài giảng và giao lưu với giảng viên, nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN. Từ những khám phá về xúc tác đến hướng ứng dụng trong sinh học và tìm kiếm thuốc mới, ông mang đến góc nhìn về cách nghiên cứu cơ bản mở đường cho những công nghệ phục vụ cuộc sống.

Hoạt động nằm trong chương trình VinFuture InnovaConnect 2026 do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên phối hợp với Quỹ VinFuture tổ chức, với chủ đề thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong hóa học và tìm kiếm thuốc mới. Cùng tham gia chương trình có GS. Nguyễn Thành Vinh, Đại học New South Wales (Australia), và TS. Jean Ji-In Kim, Graviton Bioscience (Hoa Kỳ).

Trong bài giảng về xúc tác quang hóa trong hóa học và sinh học, GS. David MacMillan giới thiệu hành trình phát triển các phương pháp xúc tác và khả năng ứng dụng vào nhiều lĩnh vực. Ông giải thích vai trò của chất xúc tác trong việc giúp phản ứng hóa học diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời chia sẻ quá trình hình thành ý tưởng nghiên cứu cùng các cộng sự.

Từ lĩnh vực xúc tác hữu cơ, GS. David MacMillan mở rộng câu chuyện sang việc sử dụng ánh sáng để kích hoạt các quá trình hóa học. Những nghiên cứu này tạo thêm công cụ để khảo sát tương tác ở cấp độ phân tử trong hệ sinh học, góp phần tìm hiểu các cơ chế phức tạp liên quan đến bệnh lý và hỗ trợ nghiên cứu phát triển thuốc.

Bài giảng cho thấy mối liên hệ giữa khám phá nền tảng với những bài toán thực tiễn. Một phương pháp hóa học mới có thể mở ra cách tiếp cận khác trong nghiên cứu sinh học; những câu hỏi từ sinh học và y dược cũng có thể thúc đẩy nhà hóa học phát triển công cụ, phản ứng và công nghệ mới.

Qua các ví dụ, GS. David MacMillan giúp người nghe tiếp cận cách một nhà khoa học đặt vấn đề, theo đuổi ý tưởng và mở rộng phạm vi nghiên cứu. Sự giao thoa giữa hóa học, sinh học và công nghệ trở thành một nội dung xuyên suốt, cho thấy vai trò của hợp tác liên ngành trong giải quyết những vấn đề phức tạp.

Tiếp nối bài giảng của GS. David MacMillan, GS. Nguyễn Thành Vinh chia sẻ những trường hợp nghiên cứu từ phòng thí nghiệm hướng tới ứng dụng, như vật liệu phát quang phục vụ quan sát cấu trúc xương, vật liệu sinh học có khả năng mang và giải phóng thuốc, nghiên cứu phản ứng trong vi giọt gắn với phát triển thiết bị.

Các ví dụ cho thấy hành trình đưa một phát hiện đến ứng dụng cần trải qua nhiều bước thử nghiệm và điều chỉnh. Bên cạnh giá trị khoa học, kết quả nghiên cứu còn phải được đánh giá về độ ổn định, điều kiện vận hành và khả năng mở rộng quy mô.

Trong phần trao đổi với người tham dự, GS. David MacMillan, GS. Nguyễn Thành Vinh và TS. Jean Ji-In Kim cùng thảo luận về vai trò của AI trong tìm kiếm thuốc mới, triển vọng nghiên cứu liên ngành và những yêu cầu khi phát triển kết quả nghiên cứu thành sản phẩm.

Các chuyên gia nhấn mạnh nhu cầu kiểm chứng bằng thực nghiệm, phối hợp nhiều lĩnh vực chuyên môn và tham vấn các đối tác công nghiệp. Những trao đổi này giúp người học hình dung rõ hơn các bước cần thiết để một ý tưởng khoa học tiến gần tới ứng dụng.

Một điểm nhấn của chương trình là việc GS. David MacMillan mang theo Huy chương Nobel, tạo cơ hội để sinh viên trực tiếp tìm hiểu và chụp ảnh cùng kỷ vật đặc biệt này. Cùng với bài giảng, cuộc giao lưu đưa câu chuyện về một thành tựu khoa học quốc tế đến gần hơn với người học.

Chia sẻ về lựa chọn nghề nghiệp, GS. David MacMillan khuyến khích người trẻ theo đuổi sự tò mò, đam mê và niềm vui học hỏi. GS. Nguyễn Thành Vinh đề cập đến việc kiên trì rèn luyện ngôn ngữ và khả năng giao tiếp để tham gia hiệu quả vào môi trường nghiên cứu quốc tế.

GS. Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, bày tỏ kỳ vọng chương trình góp phần kết nối các nhà khoa học hàng đầu với thế hệ nghiên cứu kế tiếp, đồng thời mở rộng quan hệ giữa Nhà trường với các đối tác học thuật và công nghiệp quốc tế.

Thông qua bài giảng và đối thoại trực tiếp, VinFuture InnovaConnect tạo cơ hội để học sinh, sinh viên tiếp cận những hướng nghiên cứu mới, đặt câu hỏi với các chuyên gia và tìm thêm động lực cho hành trình khoa học. Với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, hoạt động cũng mở thêm không gian trao đổi học thuật, gắn đào tạo và nghiên cứu cơ bản với những vấn đề của thực tiễn.

Bài và đồ họa: Hương Giang