 |
Tham dự tọa đàm có các nhà khoa học, chuyên gia đến từ Hội đồng Lý luận Trung ương, Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, các học viện, cơ sở đào tạo thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, cùng đông đảo giảng viên, nghiên cứu viên của Viện An ninh phi truyền thống.
Phát triển bền vững gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh trong tư duy chiến lược mới của Đảng
Phát biểu khai mạc, Trung tướng, Nguyễn Xuân Yêm – Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống cho biết, Dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng đã thể hiện rõ bước phát triển về tư duy lý luận khi xác định: Lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững đất nước, nâng cao đời sống hạnh phúc của nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
 |
Theo GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, so với các kỳ Đại hội trước, Dự thảo lần này nhấn mạnh tính toàn diện trong chiến lược phát triển: coi phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu và thường xuyên.
Tọa đàm tập trung vào hai nhóm vấn đề lớn là phát triển bền vững và an ninh – quốc phòng, nhằm đóng góp luận cứ khoa học và đề xuất thực tiễn phục vụ quá trình hoàn thiện Văn kiện Đại hội XIV. Các ý kiến sẽ được tổng hợp gửi Tiểu ban Văn kiện Đại hội, Viện trưởng Nguyễn Xuân Yêm nhấn mạnh.
 |
Trình bày tham luận tại tọa đàm, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, ĐHQGHN GS.TS Hoàng Đình Phi phân tích: Việt Nam đang tích cực thực hiện 17 mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc và đã đạt nhiều kết quả quan trọng như xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy bình đẳng giới, phát triển kinh tế xanh, tạo việc làm bền vững, sản xuất, tiêu dùng có trách nhiệm, mở rộng hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, theo ông Phi, cách tiếp cận truyền thống dựa trên ba trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường) cần được mở rộng để phản ánh đầy đủ các yếu tố bảo đảm sự ổn định và phát triển lâu dài. Ông đề xuất năm trụ cột của phát triển bền vững gồm: chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường và an ninh phi truyền thống.
Trong đó, trụ cột chính trị là nền tảng của sự ổn định quốc gia, được xây dựng trên các giá trị cốt lõi của dân tộc Việt Nam: độc lập, tự chủ, tự cường, hướng tới mục tiêu “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. Trụ cột kinh tế phải đảm bảo phát triển bao trùm, lấy hạnh phúc, ấm no của người dân làm thước đo thông qua tạo việc làm bền vững trong các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh, tuần hoàn, số và tri thức. Trụ cột xã hội hướng đến công bằng và bình đẳng, trong đó công bằng là tạo cơ hội và bình đẳng là tạo điều kiện để mọi người được hưởng thụ cơ hội đó dựa trên năng lực và đóng góp.
Trụ cột môi trường vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức khi các hệ sinh thái tự nhiên suy giảm, tài nguyên cạn kiệt, ô nhiễm môi trường ngày càng phức tạp. Mặc dù hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, nhưng công tác thực thi vẫn còn khó khăn do các yếu tố văn hóa, lịch sử và lợi ích kinh tế đan xen.
Đặc biệt, trụ cột an ninh phi truyền thống được GS.TS Hoàng Đình Phi nhấn mạnh là yếu tố sống còn: “Ngay cả khi các trụ cột khác được duy trì tốt, mọi nỗ lực phát triển sẽ trở nên vô nghĩa nếu an ninh phi truyền thống không được đảm bảo.”
Theo ông, an ninh phi truyền thống bao gồm ba yếu tố cốt lõi: an toàn, ổn định và bền vững trong mọi lĩnh vực. Các thách thức như buôn lậu, trốn thuế, rửa tiền, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, thiên tai hay tội phạm công nghệ cao đều có thể làm sụp đổ thành quả phát triển nếu không có chiến lược ứng phó hiệu quả.
Bảo vệ an ninh phi truyền thống chính là bảo vệ thành quả phát triển quốc gia, đảm bảo sự ổn định lâu dài của chính trị, kinh tế, xã hội và môi trường, GS.TS Hoàng Đình Phi nhấn mạnh.
Phát huy vai trò của ĐHQGHN trong tham mưu, góp ý chính sách chiến lược quốc gia
Từ kinh nghiệm hơn 30 năm nghiên cứu, hoạch định và tư vấn chiến lược, GS.TS Hoàng Đình Phi cho rằng, nhiều chiến lược phát triển ở các cấp còn mang tính chung chung, thiếu tính cụ thể và khả thi, dẫn tới bỏ lỡ cơ hội phát triển công nghệ và thị trường. Ông đề xuất bốn hướng trọng tâm nhằm củng cố nền tảng phát triển bền vững quốc gia: Tự chủ chiến lược: Chủ động hội nhập, xây dựng chiến lược dựa trên năng lực nội sinh, kết hợp hợp tác quốc tế và tham vấn chuyên gia, doanh nghiệp.
Quản trị chiến lược: Xây dựng cơ chế trách nhiệm pháp lý rõ ràng đối với người hoạch định và thực thi chiến lược, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.
Đào tạo chuyên nghiệp: Đẩy mạnh bồi dưỡng tư duy chiến lược cho đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, trang bị kiến thức, kỹ năng và công cụ quản trị hiện đại.
Phát triển tổ chức tư vấn độc lập: Hình thành các tổ chức tư vấn có năng lực, uy tín, đóng vai trò cầu nối giữa nghiên cứu – hoạch định chính sách – thực thi.
 |
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Hồng Sâm – Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Tổng Biên tập Báo Điện tử Chính phủ đánh giá cao Viện An ninh phi truyền thống, ĐHQGHN không chỉ trong đào tạo mà còn trong công tác nghiên cứu, tham mưu chính sách.
Ông dẫn chứng, Nghị quyết số 147/NQ-CP ngày 22/5/2025 về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030 đã được Chính phủ ban hành trên cơ sở tiếp thu nhiều ý kiến đóng góp của Viện An ninh phi truyền thống. Tháng 9/2025, Bộ Công an đã tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai nghị quyết này.
Trước đó, ngày 18/10/2022, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp với Viện An ninh phi truyền thống tổ chức Tọa đàm “An ninh phi truyền thống và thách thức đặt ra”, với sự tham gia của nhiều nhà khoa học thuộc ĐHQGHN. Các ý kiến tại tọa đàm đã được tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ, góp phần hoàn thiện dự thảo nghị quyết nói trên.
Những đóng góp của Viện An ninh phi truyền thống và ĐHQGHN không chỉ thể hiện trách nhiệm trí thức mà còn góp phần thiết thực trong việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu khoa học thành chính sách phát triển, ông Nguyễn Hồng Sâm khẳng định.
Cũng trong ngày 13/11, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN tổ chức cuộc họp “Lấy ý kiến góp ý Dự thảo các Văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng”, thể hiện tinh thần trách nhiệm, trí tuệ và tâm huyết của đội ngũ trí thức ĐHQGHN trong tham mưu, hoạch định tầm nhìn, mục tiêu và các quyết sách chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Việc Viện An ninh phi truyền thống, Trường Quản trị và Kinh doanh, cùng các đơn vị thành viên ĐHQGHN chủ động tổ chức các tọa đàm, hội thảo khoa học góp ý Văn kiện Đại hội XIV cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của đại học trong tham gia xây dựng và phản biện chính sách. Đây không chỉ là hoạt động học thuật mà còn là nhiệm vụ chính trị – xã hội quan trọng, góp phần cụ thể hóa quan điểm của Đảng về bảo đảm an ninh, quốc phòng gắn với phát triển bền vững – vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
