 |
| PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn |
Trách nhiệm quốc gia là sứ mệnh làm nên ĐHQGHN
Thưa PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, nhìn từ hành trình kế thừa di sản Đại học Đông Dương và phát triển đến hôm nay, ông đánh giá như thế nào về trách nhiệm quốc gia của ĐHQGHN trong bối cảnh hiện nay của đất nước?
Kế thừa di sản của Đại học Đông Dương, trách nhiệm quốc gia là một trong những sứ mệnh quan trọng của ĐHQGHN. Điều này đồng nghĩa với việc sự phát triển của ĐHQGHN phải song hành với sự phát triển của quốc gia; ĐHQGHN cần có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của đất nước.
Có thể nói, nếu không có sứ mệnh này thì không có ĐHQGHN. Đây là một sứ mệnh, một trách nhiệm rất lớn lao, nhưng đồng thời cũng là niềm tự hào rất to lớn của ĐHQGHN. Đó là trách nhiệm không phải bất kỳ trường đại học nào cũng được giao.
Trong bối cảnh mới của đất nước, ĐHQGHN cần có những đóng góp quan trọng để giúp đất nước phát triển nhanh, bền vững, bao trùm; thực hiện cácmục tiêu, khát vọng đặt ra đến năm 2045 là trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển, có thu nhập cao.
ĐHQGHN cũng cần đóng góp quan trọng để đất nước thực hiện được tự chủ chiến lược, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ. Bên cạnh đó, ĐHQGHN cần góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, vị thế, uy tín và thương hiệu của đất nước trên trường quốc tế, bảo đảm cho đất nước phát triển trong hòa bình và ổn định.
ĐHQGHN cần trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia
Với kinh nghiệm tư vấn, tham mưu và hoạch định chính sách, theo ông, ĐHQGHN cần làm gì để thực hiện được sứ mệnh này?
Để thực hiện sứ mệnh trách nhiệm quốc gia, ĐHQGHN cần trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia; trở thành hình mẫu trong hợp tác giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp; đồng thời trở thành hạt nhân của cực tăng trưởng, cực tri thức của Thủ đô Hà Nội.
Trước hết, ĐHQGHN cần là nơi sáng tạo và lan tỏa các tri thức mới, cung cấp các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước, dựa trên thế mạnh đào tạo và nghiên cứu liên ngành.
Ví dụ, ĐHQGHN có thể cung cấp luận cứ khoa học cho việc đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; hoặc góp phần xác định mô hình tăng trưởng mới của đất nước trong thời gian tới.
 |
| Phối cảnh Khu đô thị ĐHQGHN tại Hòa Lạc |
ĐHQGHN cũng cần trở thành nơi sáng tạo và lan tỏa các công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ chiến lược và công nghệ lõi. Đồng thời, đây phải là nơi đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế và xã hội,nhất là trong những ngành, lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu, cũng như các ngành khoa học xã hội và nhân văn.
Thứ hai, ĐHQGHN cần tích cực tham gia và có đóng góp quan trọng trong việc giải các bài toán lớn của quốc gia và quốc tế. Đó là những bài toán như: làm thế nào để phát triển nhanh nhưng vẫn bảo đảm bền vững và bao trùm; làm thế nào để tăng trưởng cao nhưng vẫn giữ ổn định kinh tế vĩ mô, không gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái; làm thế nào để mọi người dân đều có thể tham gia và thụ hưởng kết quả của tăng trưởng.
Một bài toán lớn khác là xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng: vừa thu hút được nguồn lực, mở rộng thị trường, vừa không phụ thuộc vào bên ngoài và không bị cạnh tranh ngay trên chính thị trường nội địa của chúng ta.
Thứ ba, ĐHQGHN cần tiên phong đổi mới trong hệ thống giáo dục Việt Nam, nhất là trong quản trị đại học. Quản trị ở đây là quản trị trong bối cảnh mới: quản trị dựa trên chiến lược, quản trị dựa trên dữ liệu và quản trị dựa trên đánh giá kết quả, trong điều kiện các trường đại học thành viên có mức độ tự chủ cao.
 |
Cần cơ chế đặc thù vượt trội để phát huy vai trò “đặc khu trí thức”
Theo ông, để ĐHQGHN thực hiện hiệu quả trách nhiệm quốc gia trong giai đoạn mới, cần những giải pháp hoặc điều kiện gì?
Theo quan điểm của tôi, ít nhất cần có ba điều kiện.
Điều kiện đầu tiên là phải có sự thống nhất cao trong nhận thức về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của ĐHQGHN nói chung, cũng như sứ mệnh trách nhiệm quốc gia của ĐHQGHN nói riêng, ở tất cả các cấp, các ngành, các địa phương và đặc biệt là trong chính ĐHQGHN.
Nếu có nhận thức đúng thì mới có hành động đúng và khi có hành động đúng thì chắc chắn sẽ có kết quả tốt. Một khi có sự thống nhất cao về nhận thức, chúng ta sẽ có được các cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút nguồn lực cho sự phát triển của ĐHQGHN.
 |
Thứ hai, ĐHQGHN cần có các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, nhất là về tự chủ đại học, về nguồn lực và về hợp tác, trong đó có hợp tác quốc tế. ĐHQGHN cần được coi như một “đặc khu trí thức” - một không gian thể chế vượt trội cho sáng tạo và tri thức.
Đây cần là nơi thử nghiệm những cái mới: chính sách mới, công nghệ mới, chương trình đào tạo và nghiên cứu mới, phương thức quản trị mới. Từ những thử nghiệm đó, ĐHQGHN có thể đánh giá, tổng kết kết quả và lan tỏa ra phạm vi toàn quốc.
ĐHQGHN cũng cần là nơi được Chính phủ và doanh nghiệp đặt hàng những bài toán lớn, quan trọng.
Thứ ba, ĐHQGHN phải tạo ra được sự đột phá trong quản trị đại học, đặc biệt trong bối cảnh các trường đại học thành viên có tính tự chủ cao. ĐHQGHN cần phát huy ở mức cao nhất tiềm năng, thế mạnh của mình về đào tạo và nghiên cứu liên ngành, về đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học trình độ cao, về thương hiệu, hợp tác quốc tế, cũng như cơ sở vật chất tại Hòa Lạc.
 |
Giữ vững triết lý “One VNU” trong bối cảnh tự chủ cao
Trong thời gian tới, ông kỳ vọng ĐHQGHN sẽ phát huy vai trò đầu tàu như thế nào để tạo ra những đóng góp thiết thực cho tăng trưởng bền vững của quốc gia?
Trước hết, ĐHQGHN cần tạo được sự đột phá trong quản trị đại học. Hiện nay, trong bối cảnh các trường đại học thành viên có tính tự chủ rất cao, việc phối hợp, điều phối trong ĐHQGHN để đạt được mục tiêu chung là cả một nghệ thuật.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để ĐHQGHN vẫn bảo đảm được triết lý “One VNU”, nhưng đồng thời cũng phát huy được sức mạnh cụ thể của từng trường đại học thành viên.
Muốn vậy, cần tạo ra đột phá trong quản trị: quản trị dựa trên chiến lược, quản trị dựa trên dữ liệu và quản trị dựa trên đánh giá kết quả đầu ra. ĐHQGHN phải phát huy ở mức cao nhất tiềm năng, thế mạnh và tính độc lập, tự chủ của các trường đại học thành viên; đồng thời tập trung được sức mạnh chung của các trường để giải quyết các vấn đề lớn của ĐHQGHN, của Thủ đô và của cả nước.
Xin trân trọng cảm ơn PGS!
