ĐHQGHN góp phần cụ thể hóa tầm nhìn hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Việt Nam - Australia

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy, thành viên Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, đã có bài tham luận tại Diễn đàn với chủ đề “Hợp tác hướng tới tương lai trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia: Giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Diễn đàn có sự tham dự của lãnh đạo, quan chức cấp cao hai nước cùng hơn 500 đại diện các trường đại học, viện nghiên cứu, nhà khoa học, doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách Việt Nam và Australia. Đây là dịp kết nối các chủ thể của hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và đầu tư, đồng thời trao đổi những định hướng hợp tác mới trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia.

Từ hợp tác sang đồng kiến tạo

Phát biểu tại Diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao không còn chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Diễn đàn Khoa học - Công nghệ - Đổi mới sáng tạo, Giáo dục - Đào tạo và Phát triển nguồn nhân lực Việt Nam - Australia (Ảnh: TTXVN)

Trong mô hình phát triển mới, tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế được xác định là những động lực tăng trưởng chủ yếu. Việt Nam cũng đang chuyển mạnh từ thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển; từ tiếp nhận công nghệ sang đồng sáng tạo công nghệ; từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước nắm giữ những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trên nền tảng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Việt Nam và Australia xây dựng và triển khai chiến lược kết nối khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với tầm nhìn dài hạn, coi đây là một trụ cột mới của quan hệ hai nước.

Một trong những thông điệp nổi bật được đưa ra tại Diễn đàn là hai nước cần chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển; từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các nguồn lực đầu tư cùng tham gia.

Theo định hướng đó, Việt Nam và Australia có thể mở rộng các chương trình nghiên cứu chung, kết nối các trung tâm nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong những lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược và kinh tế biển; đồng thời tăng cường đào tạo đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và các nhà quản trị đổi mới sáng tạo.

Đại học phải trở thành một chủ thể của phát triển

Từ góc độ giáo dục đại học, tham luận của Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy tiếp tục cụ thể hóa tinh thần này khi nhấn mạnh yêu cầu chuyển hợp tác đại học Việt Nam - Australia từ trao đổi, tiếp nhận tri thức sang cùng nghiên cứu, phát triển và từng bước làm chủ công nghệ.

Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy có bài tham luận tại Diễn đàn với chủ đề “Hợp tác hướng tới tương lai trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia: Giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”

Theo Giám đốc ĐHQGHN, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó yêu cầu không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mà phải nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, tạo ra những sản phẩm và năng lực công nghệ của Việt Nam.

Nguồn nhân lực chất lượng cao vì vậy trở thành một trong những yếu tố quyết định, đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, năng lượng mới và công nghệ phục vụ phát triển bền vững.

Yêu cầu phát triển mới cũng đặt hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trước một bước chuyển quan trọng: từ trao đổi sinh viên và liên kết đào tạo sang cùng xây dựng chương trình, đào tạo nghiên cứu sinh, hình thành các nhóm nghiên cứu chung và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong những lĩnh vực ưu tiên.

Trong tiến trình đó, theo Giám đốc ĐHQGHN, các đại học hàng đầu cần vượt ra ngoài chức năng đào tạo truyền thống, trở thành nơi hội tụ đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, đủ năng lực tham gia giải quyết những bài toán lớn của quốc gia.

“Việt Nam đang hướng tới xây dựng một số đại học tinh hoa, nơi đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ và khởi nghiệp được gắn kết trong một chỉnh thể thống nhất để thực hiện các nhiệm vụ lớn của quốc gia”, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy nhấn mạnh.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy vai trò ngày càng rõ của các đại học trong cấu trúc hợp tác Việt Nam - Australia: không chỉ là nơi đào tạo nhân lực hay tiếp nhận tri thức, mà phải trở thành chủ thể trực tiếp tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và kết nối các nguồn lực đổi mới sáng tạo.

Gợi mở bốn hướng hợp tác từ góc nhìn các đại học

Tại Diễn đàn, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy đề xuất bốn hướng hợp tác trọng tâm giữa các đại học Việt Nam và Australia trong thời gian tới.

Trước hết, hai bên cần phát triển các chương trình đào tạo chung gắn với nhu cầu nhân lực ưu tiên trong những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, năng lượng, nông nghiệp, môi trường, y sinh và phát triển bền vững. Cùng với việc xây dựng chương trình, cần thúc đẩy công nhận tín chỉ, liên thông đào tạo, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và đồng cấp bằng. ĐHQGHN cam kết tiên phong triển khai các mô hình hợp tác đào tạo mới với các đại học Australia trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược và thế mạnh của hai bên.

Thứ hai, nghiên cứu chung cần trở thành một trụ cột của quan hệ hợp tác. Hai bên có thể phát triển các nhóm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu chung, gắn nghiên cứu với đào tạo sau đại học và hướng tới những kết quả cụ thể về công nghệ, giải pháp, sản phẩm có khả năng ứng dụng và thương mại hóa. Điều này cũng tương đồng với định hướng được nêu tại Diễn đàn về việc xây dựng một chuỗi hợp tác liền mạch từ bài toán của thị trường, nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa, đồng thời tăng cường kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp.

Thứ ba, tăng cường trao đổi học thuật và kết nối các mạng lưới trí thức. Bên cạnh sinh viên, cần thúc đẩy mạnh hơn việc trao đổi giảng viên, nhà khoa học, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và kết nối các nhóm nghiên cứu; đồng thời phát huy cộng đồng trí thức, chuyên gia Việt Nam tại Australia như một nguồn lực kết nối thường xuyên giữa hai hệ thống khoa học và giáo dục.

Thứ tư, hai bên cần tăng cường kết nối các hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm tới chuyển giao và thương mại hóa công nghệ. Theo định hướng này, ĐHQGHN đang phát triển Khu đô thị ĐHQGHN tại Hòa Lạc thành một không gian đổi mới sáng tạo mở, nơi đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cùng hiện diện, cùng nghiên cứu và giải quyết các bài toán thực tiễn. ĐHQGHN sẵn sàng mở rộng hợp tác với các đối tác Australia trong nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển, chuyển giao và thương mại hóa các công nghệ mới.

Những đề xuất của Giám đốc ĐHQGHN cũng cho thấy sự tương đồng với tầm nhìn chung được lãnh đạo hai nước nêu tại Diễn đàn: liên kết chặt chẽ hơn giữa “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp”, đưa các trường đại học và viện nghiên cứu trở thành một bộ phận quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và của quá trình phát triển các ngành công nghệ chiến lược.

ĐHQGHN chủ động chuyển định hướng hợp tác thành hành động

Không chỉ đề xuất các định hướng, ĐHQGHN cũng chủ động cụ thể hóa những nội dung hợp tác ngay trong khuôn khổ Diễn đàn.

Lễ trao các văn kiện hợp tác giữa Việt Nam - Australia

ĐHQGHN đã ký kết các thỏa thuận hợp tác với Đại học Công nghệ Sydney và Hội Trí thức và Chuyên gia Việt - Úc. Các thỏa thuận tập trung thúc đẩy trao đổi sinh viên, giảng viên và nhà khoa học; triển khai nghiên cứu chung, chương trình đào tạo, dự án quốc tế; đồng thời kết nối đội ngũ trí thức, chuyên gia Việt Nam tại Australia với ĐHQGHN trong các lĩnh vực công nghệ trọng điểm, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Với Đại học Công nghệ Sydney, quan hệ hợp tác đang được mở rộng từ đào tạo tiến sĩ, nghiên cứu khoa học sang những mô hình kết nối sâu hơn giữa đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ và doanh nghiệp. Trong khi đó, hợp tác với Hội Trí thức và Chuyên gia Việt - Úc mở thêm một kênh huy động nguồn lực trí thức người Việt tại Australia tham gia các chương trình nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo của ĐHQGHN. Những hoạt động này cho thấy ĐHQGHN đang từng bước hiện thực hóa vai trò của một đại học nghiên cứu đa ngành trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia: vừa phát triển năng lực nội sinh, vừa chủ động kết nối các trung tâm tri thức, công nghệ và đội ngũ chuyên gia quốc tế.

ĐHQGHN và Đại học Công nghệ Sydney mở rộng hợp tác từ đào tạo tiến sĩ, nghiên cứu khoa học sang những mô hình kết nối sâu hơn giữa đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ và doanh nghiệp

Bên cạnh các thỏa thuận được ký kết tại Diễn đàn, lãnh đạo ĐHQGHN và UTS cũng đã trao đổi về việc nâng tầm quan hệ hợp tác theo hướng chiến lược, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử, 5G/6G, robot và an ninh mạng; đồng thời mở rộng đào tạo tiến sĩ, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và phát triển các mô hình liên kết đào tạo. Hai bên cũng thống nhất thúc đẩy các nền tảng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo chung, trong đó Hòa Lạc được xem là không gian thuận lợi để thử nghiệm các công nghệ mới, kết nối đại học – doanh nghiệp và triển khai các dự án nghiên cứu có tính ứng dụng cao.

Từ tầm nhìn được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu tại Diễn đàn về việc xây dựng một quan hệ đối tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mạnh mẽ hơn giữa Việt Nam và Australia, đến những đề xuất cụ thể từ các trường đại học, có thể thấy giáo dục đại học đang ngày càng trở thành một mắt xích quan trọng trong việc chuyển hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành năng lực nghiên cứu, công nghệ, nguồn nhân lực và các sản phẩm đổi mới sáng tạo cụ thể.

Với nền tảng hợp tác được xây dựng qua hơn ba thập niên, thế mạnh đa ngành, đa lĩnh vực và mạng lưới đối tác quốc tế rộng, ĐHQGHN khẳng định sự sẵn sàng tham gia sâu hơn vào tiến trình này, chủ động kết nối đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và đội ngũ trí thức Australia, qua đó huy động nguồn lực tri thức quốc tế phục vụ các ưu tiên chiến lược của Việt Nam và đóng góp thiết thực vào một không gian hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực ngày càng sâu sắc giữa hai quốc gia.