 |
Đối thoại diễn ra tại Hội trường Vũ Đình Liên, số 144 Xuân Thủy, Hà Nội, do Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN đăng cai tổ chức. Đây là một trong những hoạt động học thuật thuộc chuỗi sự kiện GMC 2026 diễn ra từ ngày 2 đến 4/11/2026, do ĐHQGHN và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng đăng cai, với sự phối hợp của Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) và Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO (UNESCO IITE).
Tham dự chương trình có đại diện UNESCO IITE cùng các cơ sở giáo dục đại học như Đại học Thanh Hoa, Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Nanyang, Đại học Giao thông Thượng Hải, Đại học Phúc Đán, Đại học Johannesburg, Đại học Macquarie, Đại học Nam California và nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế.
Đổi mới tư duy giáo dục trong kỷ nguyên AI: Lấy con người làm trung tâm
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN nhấn mạnh, sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động giảng dạy và học tập, đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục, phát triển năng lực người học và bảo đảm công bằng trong tiếp cận công nghệ. Theo ông, giá trị thực sự của các chính sách và cam kết hợp tác phải được thể hiện bằng những thay đổi cụ thể trong thực tiễn, thông qua các giải pháp có thể kiểm chứng, chia sẻ và nhân rộng.
 |
| PGS.TS. Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN phát biểu tại sự kiện |
Ông đặt ra ba vấn đề trọng tâm: thiết kế lại hoạt động dạy và học để AI hỗ trợ phát triển tư duy thay vì thay thế năng lực suy luận của người học; xây dựng phương pháp ứng dụng AI phù hợp với đặc thù và chuẩn mực đạo đức của từng ngành học; phát triển hệ sinh thái tài nguyên giáo dục số dùng chung trên cơ sở tôn trọng sự đa dạng về ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện giáo dục giữa các quốc gia.
Nhấn mạnh yêu cầu chuyển đối thoại thành hành động, PGS.TS. Trần Thành Nam khẳng định ĐHQGHN sẵn sàng phối hợp với các đối tác nghiên cứu về năng lực nhà giáo trong kỷ nguyên AI, xây dựng kho tư liệu chung về các tình huống giảng dạy tại Trung Quốc và ASEAN, đồng thời phát triển những khóa học trực tuyến liên trường để sinh viên các quốc gia cùng tham gia học tập. Ông kỳ vọng Đối thoại sẽ hình thành các sáng kiến hợp tác cụ thể, có đối tác cùng triển khai.
 |
| Bà Tatiana Murovana, UNESCO IITE, gửi lời cảm ơn ĐHQGHN và Đại học Thanh Hoa đã phối hợp tổ chức sự kiện, đồng thời ghi nhận những kết quả hợp tác giữa các đơn vị trong thúc đẩy giáo dục trực tuyến, đối thoại chính sách và kết nối các cơ sở giáo dục quốc tế |
Phát biểu tại chương trình, bà Tatiana Murovana, Cán bộ phụ trách chương trình giáo dục, UNESCO IITE, gửi lời cảm ơn ĐHQGHN và Đại học Thanh Hoa đã phối hợp tổ chức sự kiện, đồng thời ghi nhận những kết quả hợp tác giữa các đơn vị trong thúc đẩy giáo dục trực tuyến, đối thoại chính sách và kết nối các cơ sở giáo dục quốc tế.
Theo bà, AI mở ra cơ hội mở rộng tiếp cận giáo dục, hỗ trợ nhà giáo và cá nhân hóa trải nghiệm học tập. Tuy nhiên, chuyển đổi giáo dục không đơn thuần là đưa công nghệ vào lớp học mà cần đổi mới phương pháp sư phạm, thiết kế hoạt động học tập và quản trị giáo dục. Từ quan điểm của UNESCO, quá trình này phải lấy con người làm trung tâm, bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức, minh bạch, công bằng và tôn trọng sự đa dạng văn hóa, ngôn ngữ. Giáo viên cần tiếp tục giữ vai trò chủ đạo trong các quyết định sư phạm, còn người học phải được phát triển năng lực tư duy phản biện, đánh giá và sử dụng AI có trách nhiệm.
 |
| GS. Asha Singh Kanwar, Viện Nghiên cứu Học tập thông minh, Đại học Sư phạm Bắc Kinh trình bày tham luận “Hợp tác, bổ trợ và kết nối” |
Trong tham luận “Hợp tác, bổ trợ và kết nối”, GS. Asha Singh Kanwar, Viện Nghiên cứu Học tập thông minh, Đại học Sư phạm Bắc Kinh, nguyên Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Tổ chức Học tập Khối Thịnh vượng chung (COL) nhấn mạnh, AI mở ra cơ hội đổi mới và cá nhân hóa học tập, nhưng cũng có nguy cơ làm gia tăng bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục. Từ kinh nghiệm phát triển giáo dục mở và đào tạo từ xa, bà đề cao việc chia sẻ học liệu mở, công nhận kết quả học tập xuyên biên giới và phát huy thế mạnh bổ trợ giữa các cơ sở giáo dục. Theo bà, hợp tác hiệu quả cần dựa trên mục tiêu chung, sự tin cậy và cam kết nguồn lực, đồng thời chú trọng đánh giá tác động thực chất đối với người học và duy trì vai trò không thể thay thế của mối quan hệ giữa người dạy và người học.
Các mô hình giáo dục thông minh: Kết hợp tri thức sư phạm với sức mạnh công nghệ
Từ những vấn đề mang tính chính sách và chiến lược, Đối thoại đi sâu vào các mô hình ứng dụng AI trong giáo dục phổ thông, giáo dục đại học và học tập suốt đời, làm rõ khả năng kết hợp giữa tri thức sư phạm và công nghệ để đáp ứng nhu cầu của từng nhóm người học.
 |
| Bà Dou Guimei, Hiệu trưởng Trường Tiểu học trực thuộc Đại học Thanh Hoa, giới thiệu mô hình “Rose Whispers” |
Bà Dou Guimei, Hiệu trưởng Trường Tiểu học trực thuộc Đại học Thanh Hoa, giới thiệu mô hình “Rose Whispers” (Lời thì thầm của hoa hồng), hệ thống AI chuyên biệt hỗ trợ giảng dạy tiếng Trung ở bậc tiểu học và phát triển năng lực giáo viên. Được xây dựng thông qua hợp tác giữa Đại học Thanh Hoa, Trường Tiểu học trực thuộc Đại học Thanh Hoa và nền tảng XuetangX, mô hình hỗ trợ năm hoạt động: nghiên cứu bài học, thiết kế bài giảng, tổ chức dạy học, phân tích giờ học và đánh giá kết quả học tập.
Điểm nổi bật của “Rose Whispers” là tích hợp tri thức và kinh nghiệm sư phạm vào hệ thống AI, tạo cơ sở để hạn chế sai lệch thông tin và hỗ trợ giáo viên thiết kế hoạt động học tập phù hợp với học sinh. Theo bà Dou Guimei, AI cần thúc đẩy sự chuyển đổi vai trò của giáo viên từ người truyền đạt kiến thức sang người thiết kế trải nghiệm học tập, khơi gợi tư duy và sáng tạo thay vì chỉ cung cấp câu trả lời. Tính đến tháng 10/2026, mô hình đã được triển khai tại 5.762 trường học ở Trung Quốc, với hơn 42.000 giáo viên tham gia.
 |
| Ông Kenneth Wai-Ting Leung, Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông, giới thiệu khóa học trực tuyến mở “Tạo mã lập trình bằng AI dành cho mọi người” |
Ở lĩnh vực giáo dục đại học, ông Kenneth Wai-Ting Leung, Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông (HKUST), giới thiệu khóa học trực tuyến mở “Tạo mã lập trình bằng AI dành cho mọi người”, được trao Giải thưởng GMA 2026. Khóa học giúp cả những người chưa có nền tảng lập trình sử dụng AI để phát triển các ứng dụng thực tiễn. Theo diễn giả, giáo dục AI cần chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực làm chủ và sáng tạo với công nghệ. Quá trình đổi mới có thể bắt đầu từ những hoạt động quy mô nhỏ, từng bước thử nghiệm, hoàn thiện và nhân rộng.
 |
| PGS. Chai Kah Hin, Đại học Quốc gia Singapore (NUS), giới thiệu SPARK |
Ở góc độ học tập suốt đời, PGS. Chai Kah Hin, Đại học Quốc gia Singapore (NUS), giới thiệu SPARK, mô hình học tập vi mô ứng dụng AI để chuyển bài giảng truyền thống thành các video ngắn 2-3 phút, kết hợp tình huống thực tiễn, kể chuyện, câu hỏi tương tác và phản hồi cá nhân hóa, giúp người trưởng thành học tập linh hoạt hơn. Trong mô hình này, AI hỗ trợ sản xuất học liệu, còn giảng viên kiểm soát nội dung và chất lượng học thuật. Kết quả thí điểm bước đầu tại NUS cho thấy phương thức này đạt mức cải thiện kiến thức tương đương video bài giảng truyền thống nhưng có mức độ tương tác cao hơn, mở ra hướng phát triển những khóa học ngắn đa ngôn ngữ phục vụ học tập suốt đời.
Bên cạnh các mô hình tiêu biểu, các phiên chuyên đề về đổi mới giảng dạy dựa trên AI và ứng dụng AI trong đào tạo chuyên môn tiếp tục mở rộng thảo luận sang các lĩnh vực kỹ thuật, khoa học dữ liệu, y học, hóa học, sinh học và quản lý giáo dục. Với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia đến từ nhiều trường đại học quốc tế, các trao đổi tập trung làm rõ yêu cầu ứng dụng AI phù hợp với đặc thù từng ngành, bảo đảm độ chính xác, chuẩn mực học thuật và trách nhiệm nghề nghiệp, đồng thời duy trì vai trò phán đoán chuyên môn của con người trong quá trình đào tạo.
Phát triển hệ sinh thái giáo dục số và mở rộng hợp tác xuyên biên giới
Tại phiên chuyên đề “Chuyển đổi giáo dục số và hệ sinh thái hợp tác khu vực”, các chuyên gia tập trung thảo luận về phát triển hạ tầng số, chia sẻ học liệu mở, kết nối các nền tảng học tập và thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra không đồng đều, việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục chung đòi hỏi không chỉ đầu tư công nghệ mà còn cần cơ chế liên thông, công nhận kết quả học tập và chính sách khuyến khích chia sẻ tri thức. Các mô hình đào tạo trực tuyến, đào tạo kết hợp và nghiên cứu chung được xem là những hướng đi quan trọng nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao.
 |
| PGS.TS. Nguyễn Chí Thành, Trưởng khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN, trình bày tham luận “Từ chia sẻ các khóa học MOOC đến phát triển học liệu tích hợp AI: Con đường của Việt Nam” |
Đóng góp góc nhìn từ thực tiễn Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Chí Thành, Trưởng khoa Sư phạm, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN, trình bày tham luận “Từ chia sẻ các khóa học MOOC đến phát triển học liệu tích hợp AI: Con đường của Việt Nam”. Theo ông, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng giáo dục trực tuyến nhờ sự phát triển của hạ tầng số, nhu cầu học tập và các chính sách chuyển đổi số giáo dục. Tuy nhiên, những thách thức lớn hiện nay nằm ở tính đồng bộ giữa các hệ thống, chất lượng học liệu và cơ chế công nhận tín chỉ giữa các trường đại học.
Từ kinh nghiệm phát triển hệ thống MOOC dùng chung quốc gia và những sáng kiến tại Trường Đại học Giáo dục, PGS.TS. Nguyễn Chí Thành nhấn mạnh yêu cầu tích hợp AI trong toàn bộ quá trình xây dựng, tổ chức, đánh giá và cải tiến học liệu, đồng thời bảo đảm sự thẩm định của con người, tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu và liêm chính học thuật. Ông đề xuất phát triển nền tảng AI tiếng Việt dùng chung, xây dựng cơ chế liên thông và công nhận tín chỉ MOOC, mở rộng chương trình bồi dưỡng năng lực AI cho nhà giáo và tăng cường hợp tác quốc tế trong phát triển học liệu số, khóa học song ngữ và đào tạo kết hợp.
 |
Một vấn đề xuyên suốt các trao đổi tại phiên này là yêu cầu chuyển từ sử dụng AI như công cụ hỗ trợ riêng lẻ sang đổi mới có hệ thống trong giáo dục, gắn đầu tư công nghệ với phát triển năng lực nhà giáo, đổi mới phương pháp sư phạm và xây dựng chuẩn mực đánh giá phù hợp. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác giữa các cơ sở giáo dục được xem là yếu tố quan trọng để chia sẻ nguồn lực, thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ và nâng cao chất lượng đào tạo.
Diễn ra trước phiên khai mạc chính thức GMC 2026, Đối thoại Trung Quốc - ASEAN góp phần kết nối những vấn đề thực tiễn của giáo dục khu vực với các xu hướng chuyển đổi trên phạm vi toàn cầu. Những nội dung được trao đổi cũng gắn với các ưu tiên hợp tác của GMA về phát triển chương trình đào tạo trực tuyến, nâng cao năng lực đổi mới giáo dục, chia sẻ tri thức và thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm.
 |
 |
 |
 |
' /></svg>)