VNU Logo

Khoa Địa chất, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên: 60 năm xây dựng và phát triển, tiên phong trong khoa học Trái đất

Ngày 31/10/2026, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển (1966–2026), kết hợp Hội thảo khoa học toàn quốc với chủ đề “Nghiên cứu cơ bản trong Địa chất - Khoáng sản - Năng lượng phục vụ phát triển sản phẩm chiến lược và quản lý tài nguyên môi trường”. Sự kiện là dịp nhìn lại chặng đường sáu thập kỷ xây dựng, trưởng thành, ghi nhận những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên, người học; đồng thời xác định định hướng phát triển của ngành Khoa học Trái đất trước những yêu cầu mới.

Sáu thập kỷ xây dựng nền móng, khẳng định vị thế học thuật

Ngày 15/8/1966, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp ký Quyết định số 284/1966/QĐ-BĐH-THCN, thành lập Khoa Địa lý - Địa chất thuộc Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Đây là dấu mốc khởi đầu cho hành trình đào tạo và nghiên cứu khoa học địa chất, đóng góp vào sự nghiệp phát triển nguồn nhân lực và khám phá tiềm năng tài nguyên của đất nước.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, Khoa hoạt động tại khu sơ tán T104-K1, vùng núi Lục Ba, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Dưới sự dẫn dắt của GS.TS. NGND Nguyễn Văn Chiển, Chủ nhiệm Khoa đầu tiên, các thế hệ thầy và trò đã vượt qua nhiều khó khăn, vừa giảng dạy, học tập, vừa xây dựng cơ sở vật chất, đặt nền móng cho hoạt động đào tạo và nghiên cứu địa chất.

Sau ba thập kỷ phát triển trong Khoa Địa lý - Địa chất, ngày 21/10/1996, Giám đốc ĐHQGHN ký Quyết định số 435/TCCB, chính thức thành lập Khoa Địa chất độc lập. GS.TS. NGND Trần Nghi được giao trọng trách Chủ nhiệm Khoa đầu tiên trong giai đoạn phát triển mới. Đây là bước ngoặt quan trọng, tạo điều kiện để Khoa chủ động mở rộng quy mô đào tạo, phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và tăng cường hợp tác quốc tế.

 PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ, Bí thư Chi bộ, Trưởng khoa Địa chất trình bày Diễn văn kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển Khoa Địa chất

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, PGS.TS. Nguyễn Tài Tuệ, Bí thư Chi bộ, Trưởng khoa Địa chất nhấn mạnh, 60 năm xây dựng và phát triển là hành trình được tạo nên từ tâm huyết, trí tuệ và sự cống hiến của nhiều thế hệ nhà giáo, nhà khoa học và người học. Những giá trị truyền thống được vun đắp qua từng giai đoạn chính là nền tảng để Khoa tiếp tục đổi mới, hội nhập và phát triển.

GS.TS. Lê Thanh Sơn, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên ghi nhận những đóng góp của các thế hệ cán bộ, giảng viên và sinh viên Khoa Địa chất đối với sự phát triển của Nhà trường cũng như lĩnh vực khoa học địa chất của đất nước.

Đặc biệt, Hiệu trưởng chúc mừng Khoa trước thông tin cụm công trình “Địa chất trầm tích Việt Nam, lý luận và thực tiễn” của GS.TS. Trần Nghi và 45 đồng tác giả được đề nghị tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ đợt 7 năm 2026. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp khoa học có giá trị, đồng thời góp phần khẳng định vị thế và truyền thống nghiên cứu của Khoa.

Định hướng phát triển gắn với những vấn đề chiến lược của đất nước

Trước yêu cầu đổi mới giáo dục đại học và sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ, GS.TS Lê Thanh Sơn đề nghị Khoa Địa chất tập trung vào ba định hướng trọng tâm.

 GS.TS Lê Thanh Sơn, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN phát biểu trong Lễ kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển khoa Địa chất

Thứ nhất, tạo chuyển biến thực chất trong công tác tuyển sinh và đào tạo, lấy chất lượng người học và nhu cầu phát triển của xã hội làm trọng tâm.

Thứ hai, định hướng nghiên cứu khoa học vào những vấn đề lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước và Thủ đô Hà Nội, đặc biệt trong các lĩnh vực địa chất, khoáng sản, năng lượng và quản lý tài nguyên môi trường.

Thứ ba, xây dựng và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, nâng cao vị thế khoa học và năng lực đổi mới sáng tạo, tăng cường kết nối giữa nghiên cứu cơ bản với ứng dụng thực tiễn.

Những định hướng này đặt ra yêu cầu Khoa tiếp tục phát huy thế mạnh chuyên môn, chủ động nắm bắt xu thế phát triển của khoa học công nghệ, mở rộng hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và đối tác trong nước, quốc tế.

Đẩy mạnh nghiên cứu liên ngành, ứng dụng công nghệ số trong khoa học Trái đất

Trong khuôn khổ sự kiện, Hội thảo khoa học toàn quốc với chủ đề “Nghiên cứu cơ bản trong Địa chất - Khoáng sản - Năng lượng phục vụ phát triển sản phẩm chiến lược và quản lý tài nguyên môi trường” đã thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý.

Các báo cáo tại hội thảo tập trung vào nhiều vấn đề có tính thời sự và ý nghĩa thực tiễn, như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu địa chất, khoáng sản và năng lượng; chuyển đổi số trong thăm dò, khai thác dầu khí; ứng dụng dữ liệu viễn thám và không gian trong phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững; lưu trữ và giám sát lưu trữ CO₂; cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá quy mô lớn và nghiên cứu tiến hóa môi trường vùng cửa sông.

Khoa Địa chất Trường Đại học Khoa học Tự nhiên khẳng định tầm vóc và định hướng phát triển tiên phong của ngành Khoa học trái đất trong kỷ nguyên số

Đáng chú ý, báo cáo về “Địa chất, Khoáng sản và Năng lượng trong kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo” của PGS.TS. Nguyễn Văn Vượng đã làm rõ vai trò hai chiều giữa trí tuệ nhân tạo và lĩnh vực địa chất. AI vừa đặt ra những yêu cầu mới về năng lượng, khoáng sản chiến lược, vừa mở ra các công cụ đột phá giúp nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian và chi phí trong công tác thăm dò tài nguyên. Báo cáo cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng dữ liệu và đào tạo nguồn nhân lực liên ngành.

Các nội dung trao đổi tại hội thảo cho thấy xu hướng kết hợp giữa khoa học địa chất truyền thống với công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương pháp nghiên cứu hiện đại đang mở ra nhiều hướng tiếp cận mới. Đây cũng là cơ sở để tăng cường nghiên cứu cơ bản, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

 Ban lãnh đạo khoa tri ân các thầy cô đặt nền móng cho sự phát triển của khoa, các thầy cô và lãnh đạo khoa tiêu biểu

Lễ kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển Khoa Địa chất cùng Hội thảo khoa học toàn quốc không chỉ là dịp tri ân các thế hệ đi trước mà còn khẳng định quyết tâm đổi mới, phát triển của tập thể cán bộ, giảng viên và người học. Phát huy nền tảng học thuật được vun đắp qua sáu thập kỷ, Khoa Địa chất tiếp tục hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, làm chủ công nghệ mới và đóng góp thiết thực vào giải quyết những vấn đề chiến lược về tài nguyên, năng lượng và môi trường, phục vụ phát triển bền vững đất nước.


Hoài Hương, Thùy Dương - VNU Media