 |
| Tọa đàm có sự tham gia của các chuyên gia nhà trong và ngoài nước đến từ nhiều lĩnh vực như quy hoạch đô thị, an ninh phi truyền thống… |
Tọa đàm có sự tham gia của các chuyên gia nhà trong và ngoài nước đến từ nhiều lĩnh vực như quy hoạch đô thị, an ninh phi truyền thống…
Tầm nhìn dài hạn trong quy hoạch thủ đô 100 năm
Tại toạ đàm, các ý kiến của các chuyên gia và nhà khoa học đánh giá, việc Hà Nội xây dựng quy hoạch với tầm nhìn đến năm 100 là một chủ trương rất đúng và bước đi cần thiết và có tính đột phá, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong định hướng phát triển lâu dài của Thủ đô. Khác với các lần quy hoạch trước đây thường mang tính ngắn hạn hoặc trung hạn, quy hoạch lần này hướng tới tầm nhìn 100 năm, nhằm khắc phục tình trạng “xây rồi lại phá, sửa rồi lại làm lại”, gây lãng phí lớn nguồn lực và ảnh hưởng đến tính bền vững.
 |
| Trung tướng GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống |
Phát biểu tại hội thảo, Trung tướng GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống nhấn mạnh, bản Quy hoạch Hà Nội được xây dựng công phu, có tham khảo kinh nghiệm quốc tế, với mô hình phát triển 9 cực, hướng tới phát triển đồng đều toàn đô thị. Tuy nhiên, cần làm sâu sắc hơn các vấn đề an ninh truyền thống, nhất là để giải quyết 4 thách thức lớn: quá tải đô thị, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và ngập lụt.
 |
Tại tọa đàm, GS.TS Mai Trọng Nhuận, nguyên Giám đốc ĐHQGHN đã đề xuất một số tiêu chí để quy hoạch Hà Nội theo hướng bền vững. Tiêu chí đầu tiên là an toàn với sự cố. Vùng đất để toàn bộ cơ quan chính trị đầu não quốc gia, hệ thống an ninh quốc gia, phải là nơi có độ cao trên 30m. Tiêu chí thứ hai, trong bối cảnh không thể lường trước như hiện nay, chúng ta phải có hệ thống tàu điện ngầm. Nước Nga là một ví dụ điển hình về hệ thống tàu điện ngầm 2 tầng, có khối lượng hầm khổng lồ để trú ẩn an toàn.
Ông Maksim Kurilov, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Nga tại Việt Nam cũng chia sẻ tại Hội thảo về hệ thống tàu điện ngầm tại Moscow. Đây là một công trình giao thông hiện đại với tần suất giữa các chuyến chỉ khoảng 1 phút, góp phần hạn chế phương tiện cá nhân. Đồng thời, theo ông Maksim Kurilov, việc ứng dụng mô hình thành phố thông minh cũng là một phương án hiệu quả, giúp giảm đáng kể tỷ lệ tội phạm. Đại diện phía Nga khẳng định sẵn sàng chia sẻ các kinh nghiệm này nhằm hỗ trợ Hà Nội trong quá trình nghiên cứu và phát triển đô thị tương lai.
Tích hợp yếu tố an ninh phi truyền thống trong quy hoạch Thủ đô
Theo các nhà khoa học, để quy hoạch thực sự hiệu quả, cần tiếp cận một cách toàn diện, trong đó, việc tích hợp các yếu tố an ninh phi truyền thống trở thành yêu cầu cấp thiết. GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, ĐHQGHN cho rằng, hiện Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến an ninh phi truyền thống như: an ninh môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh sức khỏe cộng đồng, cũng như các vấn đề về biến đổi khí hậu, quá tải hạ tầng, ô nhiễm, ... Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng sống của người dân và sự phát triển bền vững của Thủ đô. Do đó quy hoạch Hà Nội trong giai đoạn mới cần đưa ra dự báo về những rủi ro, và có giải pháp đồng bộ khi triển khai thực hiện.
 |
| GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, ĐHQGHN |
GS.TS Hoàng Đình Phi nêu nhấn mạnh: “Mỗi công trình ngầm ở Hà Nội có tiêu tốn hàng tỷ đô la, nếu xảy ra sai sót sẽ gây hậu quả nghiêm trọng. Cùng với đó, các công trình hạ tầng trên mặt đất như giao thông, y tế, giáo dục, văn hóa, du lịch… cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro phi truyền thống trong dài hạn. Vì vậy, cần xây dựng bản đồ rủi ro chi tiết làm cơ sở cho quy hoạch, từ khâu lập, triển khai đến vận hành, nhằm hạn chế tối đa rủi ro. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các nhà khoa học liên ngành, cùng chia sẻ, hợp tác để đưa ra giải pháp đồng bộ, hiệu quả”.
Ở góc độ an ninh phi truyền thống, Hiệu trưởng GS.TS Hoàng Đình Phi cho rằng hệ thống hạ tầng ngầm của Hà Nội hiện tiềm ẩn nhiều rủi ro do chồng chéo và thiếu quy hoạch đồng bộ. Ông chỉ ra 5 hệ thống ngầm đặc biệt quan trọng gồm: thoát lũ, xử lý nước thải, cấp nước, cấp điện và thông tin liên lạc. Đây đều là các hệ thống thiết yếu nhưng đang tồn tại nhiều nguy cơ.
"Trong quy hoạch Hà Nội chưa nói nhiều, chưa chi tiết về không gian tầng ngầm, đặc biệt là vấn đề cốt nền (cốt 00)" – GS. Hoàng Đình Phi thẳng thắn nêu rõ.
Theo GS. Hoàng Đình Phi, nếu không nghiên cứu sâu các giải pháp kiến trúc kỹ thuật hạ tầng và kinh nghiệm quốc tế trong việc quy hoạch đô thị, đặc biệt là hệ thống gom nước thải theo độ dốc của địa hình, … thì việc thu gom, điều chuyển và xử lý triệt để nước thải của Hà Nội sẽ rất khó khăn và tốn kém. Nếu không tính toán tích hợp các hệ thống kỹ thuật ngầm thì việc xây dựng, vận hành và sửa chữa các hệ thống ngầm này sẽ vô cùng tốn kém.
Việc giải quyết đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, cần sự lắng nghe từ chính quyền và hợp tác giữa các viện nghiên cứu (như Viện An ninh phi truyền thống và Viện Kiến trúc Hà Nội).
GS. Hoàng Đình Phi cũng cho rằng Hà Nội được định vị là Thủ đô sinh thái đa dạng. Chính vì vậy, ông cho rằng không nên di dời toàn bộ các trường đại học mà cần giữ lại những ngôi trường có bề dày lịch sử để duy trì sức sống cho nội đô.
Đồng thuận của nhiều đại biểu đối với đề xuất dự thảo sửa đổi Luật Thủ đô
Trung tướng Vũ Thuật, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật, Bộ Công an bày tỏ sự ủng hộ đề xuất cần đưa nội dung công tác hậu cần, đảm bảo an ninh trật tự vào trong bản sửa đổi của Luật Thủ đô. Đây là thời điểm then chốt vì các nội dung khác cơ bản đã hoàn tất, chỉ còn những nút thắt cuối cùng cần được tháo gỡ. Ông cho rằng cần tính toán thời điểm phù hợp để trao đổi với Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội nhằm lồng ghép nội dung này vào quy hoạch Thủ đô một cách bền vững.
Ông Nguyễn Trung Dũng, Viện Nghiên cứu quy hoạch và thiết kế đô thị nông thôn thì nhấn mạnh: Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của quy hoạch là hướng đến phát triển đô thị bền vững và an toàn. Các giải pháp về phát triển bền vững, an toàn đã lồng ghép trong các giải pháp quy hoạch. Tuy nhiên những giải pháp này không được nhìn dưới góc độ xuyên suốt về an ninh truyền thống và cả an ninh phi truyền thống mà chỉ được lồng ghép trong các giải pháp khác. Đã đến lúc, với những quy hoạch mang tính tầm nhìn chiến lược lâu dài như Quy hoạch tỉnh, thành phố; Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, vấn đề an ninh, an toàn phải được đặt ở góc độ riêng.
 |
An ninh phi truyền thống là vấn đề trừu tượng, nhưng để phòng chống, cần có những giải pháp "vật chất" cụ thể. Chúng ta không thể có những định hướng và chiến lược chung mà phải cụ thể hóa qua hệ thống "vật chất". Trong quy hoạch, chúng ta đã có quy hoạch hạ tầng xã hội, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật. Đã đến lúc phải xây dựng quy hoạch hệ thống hạ tầng phòng chống an ninh, an toàn. Trong hệ thống hạ tầng phải có một hệ thống công trình, hệ thống không gian, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đi kèm. Ví dụ trong phòng chống thiên tai, thảm họa, đã có rất nhiều giải pháp nhưng về mặt quy hoạch không gian, quy hoạch "vật chất" thì chúng ta chưa có hạ tầng đi kèm. Các trường hợp cứu hộ cứu nạn ở nước ngoài đã nghiên cứu, phải kết hợp công trình lưỡng dụng với công trình ngầm chẳng hạn, kết hợp phòng chống khi có trường hợp thiên tai thảm họa để trú ẩn.
 |
Hoặc trong đô thị phải quy hoạch để có không gian dành cho cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp thiên tai, thảm họa. Đó là những nơi có thể tập trung đông người, nơi máy bay có thể tiếp cận để hạ cánh, cất cánh hoặc tiếp tế lương thực. Những không gian như vậy phải được cụ thể hóa trong không gian "vật chất" của đô thị. Hiện nay hệ thống hạ tầng này chưa được coi như một hệ thống hạ tầng chính thống bên cạnh các hệ thống hạ tầng kỹ thuật, công trường.
Hay như đối với đô thị, trong công tác phòng chống ngập lụt, chúng ta phải có hệ thống cảnh báo sớm, hệ thống chỉ dẫn khi phát hiện người gặp nạn nhưng trong quy hoạch đô thị chưa có. Tọa đàm này góp phần đưa ra những đề xuất, giải pháp để cùng rút kinh nghiệm cho công tác quy hoạch đô thị, cụ thể hóa các giải pháp về hạ tầng bảo đảm an ninh, an toàn chung cho đô thị.
 |
