 |
| Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae |
Nhân dịp này, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tới thăm và phát biểu chính sách đối ngoại tại ĐHQGHN. Việc chọn Hà Nội và ĐHQGHN để phát biểu mang ý nghĩa to lớn, thể hiện sự công nhận của Nhật Bản đối với vai trò trung tâm của ASEAN, vị trí quan trọng của Việt Nam trong khu vực, và những cải cách mạnh mẽ mà Việt Nam đang thực hiện.
Ngày 28/4, tại buổi gặp gỡ báo chí Việt Nam trước thềm chuyến thăm, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki khẳng định đây là chuyến thăm mang ý nghĩa sâu sắc, diễn ra đúng vào dịp Việt Nam chuẩn bị kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước, thể hiện sự coi trọng to lớn của Chính phủ Nhật Bản đối với mối quan hệ hợp tác song phương.
Chuyến thăm cũng diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng, khi Chính phủ Việt Nam vừa mới kiện toàn bộ máy. Theo Đại sứ Ito Naoki, đây là minh chứng rõ ràng cho sự coi trọng của Nhật Bản đối với Việt Nam, khi gần như trở thành thông lệ rằng các Thủ tướng Nhật Bản sẽ thăm Việt Nam trong vòng một năm sau khi nhậm chức.
 |
| Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki tại buổi gặp gỡ báo chí Việt Nam trước thềm chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. Ảnh: Lâm Đức - TTXVN |
“Chuyến thăm nhằm xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa lãnh đạo hai nước, đánh giá những thành quả của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện, đồng thời xác nhận những nội dung hợp tác quan trọng trong thời gian tới. Nhật Bản bày tỏ sự ngưỡng mộ sâu sắc trước những thành quả kinh tế nổi bật mà Việt Nam đã đạt được trong hơn 50 năm thống nhất, cũng như con đường hòa bình và phát triển mà đất nước đang theo đuổi”, Đại sứ chia sẻ và bày tỏ tin tưởng rằng chuyến thăm này sẽ đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới.
Hai bên kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để khẳng định việc tăng cường phối hợp trong quan hệ song phương dựa trên khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện (CSP), cũng như trong việc ứng phó với các vấn đề của khu vực và cộng đồng quốc tế.
Đại sứ Ito Naoki cho biết, điểm nhấn của chuyến thăm là Thủ tướng Takaichi sẽ phát biểu chính sách tại Đại học Quốc gia Hà Nội về chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP). Đây là lần đầu tiên một Thủ tướng Nhật Bản phát biểu về chính sách tại Việt Nam kể từ năm 2020.
Tầm nhìn FOIP được cố Thủ tướng Abe Shinzo đưa ra cách đây 10 năm, với nhận thức rằng khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương sẽ trở thành trung tâm phát triển của thế giới. Tuy nhiên, trong 10 năm qua, thế giới đã thay đổi đáng kể: công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các cuộc cách mạng công nghệ xuất hiện, các quốc gia Nam bán cầu nổi lên, và tình hình địa chính trị trở nên phức tạp hơn.
Theo Đại sứ Ito Naoki, Thủ tướng Takaichi nhận thức rất mạnh mẽ rằng cần phải tiến hóa FOIP để ứng phó với những thay đổi thời đại. Đặc biệt, an ninh kinh tế là vấn đề quan trọng đối với nhiều quốc gia, và xây dựng chuỗi cung ứng vững chắc là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất. Việc chọn Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội để phát biểu mang ý nghĩa to lớn, thể hiện sự công nhận của Nhật Bản đối với vai trò trung tâm của ASEAN, vị trí quan trọng của Việt Nam trong khu vực, và những cải cách mạnh mẽ mà Việt Nam đang thực hiện.
Bên cạnh đó, Đại sứ Nhật Bản cũng cho biết chuyến thăm sẽ tập trung vào bốn trụ cột hợp tác chính, phản ánh những ưu tiên chiến lược của cả hai nước: Đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi xanh; An ninh năng lượng và hạ tầng chiến lược; Ngoại giao, an ninh quốc phòng và đóng góp cho hòa bình khu vực; Giao lưu nhân dân, văn hóa và học thuật.
Trong những năm qua, ĐHQGHN ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm học thuật uy tín và đối tác chiến lược trong quan hệ hợp tác giáo dục – khoa học giữa Việt Nam và Nhật Bản. Việc liên tục đón tiếp các nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao Nhật Bản là minh chứng rõ nét cho vị thế và uy tín quốc tế của ĐHQGHN. Từ chuyến thăm của Thủ tướng Shinzo Abe vào đầu năm 2017, Nhật hoàng Akihito và Hoàng hậu Michiko (2017), đến các hoạt động của Trưởng Ban Nghiên cứu Chính sách Đảng Dân chủ Tự do LDP Fumio Kishida (2018), Thủ tướng Yoshihide Suga (2020, 2023), Hoàng Thái tử Akishino cùng Công nương Kiko (2023) và Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba (2025), ĐHQGHN luôn được lựa chọn là điểm đến quan trọng trong các chuyến thăm cấp cao, nơi hội tụ các thông điệp chiến lược về hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và kết nối tri thức toàn cầu. Tại Việt Nam, tiếng Nhật ngày càng khẳng định vị thế trong hệ thống giáo dục quốc dân, được triển khai từ bậc phổ thông đến đại học, phản ánh nhu cầu hợp tác sâu rộng với Nhật Bản. Trong tiến trình này, ĐHQGHN giữ vai trò hạt nhân, tiên phong trong đào tạo, nghiên cứu và kết nối hợp tác giáo dục với các đối tác Nhật Bản. ĐHQGHN có mối quan hệ chặt chẽ và thoả thuận hợp tác với nhiều đối tác uy tín là những cơ sở giáo dục và doanh nghiệp, tổ chức hàng đầu Nhật Bản, như ĐH Tokyo, ĐH Osaka, ĐH Meiji, ĐH Kyoto, ĐH Nữ sinh Fukuoka, Viện Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JAIST), Toshiba, Quỹ Nippon, Quỹ Fujitsu… Hàng năm, ĐHQGHN cử sinh viên tham gia các chương trình giao lưu văn hoá, các chương trình trao đổi sinh viên ngắn hạn và dài hạn theo thoả thuận giữa ĐHQGHN và các đối tác Nhật Bản. Một dấu ấn dấu ấn đặc sắc/chiến lược trong mối quan hệ hợp tác Việt Nam và Nhật Bản đó là việc thành lập Trường ĐH Việt Nhật (VJU) - trường đại học thành viên của ĐHQGHN. Năm 2014, VJU được thành lập trên cơ sở hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ Nhật Bản và các đối tác học thuật, doanh nghiệp hàng đầu. Từ khi thành lập đến nay, VJU không ngừng mở rộng mạng lưới liên kết với các trường đại học, tổ chức và viện nghiên cứu uy tín trong và ngoài nước, đặc biệt là các đối tác tại Nhật Bản, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu. Bước vào giai đoạn phát triển mới (2026-2035), với tầm nhìn đến năm 2045, VJU tiếp tục khẳng định vị thế đặc biệt của mình như một trường đại học xuất sắc được hai Chính phủ đồng sáng lập - minh chứng cho quan hệ hợp tác bền chặt giữa Việt Nam và Nhật Bản. Trường đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 6.000 người học vào năm 2030, với khoảng 30 chương trình đào tạo chính quy, cũng như đa dạng hóa các hình thức giáo dục và đào tạo khác. |
Điểm lại các chuyến thăm của nhiều nguyên thủ Nhật Bản tới ĐHQGHN (theo trình tự thời gian):
 |
| Ngày 17/01/2017, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã có buổi gặp mặt trao đổi với lãnh đạo ĐHQGHN, Ban giám hiệu và sinh viên Trường ĐH Việt Nhật |
 |
Ngày 02/3/2017, Nhà vua Nhật Bản Akihito và Hoàng hậu Michiko đã tới tham quan Bảo tàng Sinh học thuộc Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQGHN – nơi lưu giữ hai hiện vật là cá bống trắng và gà Onagadori do Hoàng gia Nhật Bản tặng |
 |
| Ngài Fumio Kishida, Trưởng Ban Nghiên cứu Chính sách Đảng Dân chủ Tự do LDP, Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản, sau này là Thủ tướng Nhật Bản (2021-2024) đã có buổi thăm và làm việc với Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN vào ngày 02/05/2018 |
 |
| Ngày 19/10/2020, Thủ tướng Suga Yoshihide đã đến thăm và thuyết trình trước cán bộ, giảng viên, sinh viên và học viên Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN về chủ đề “Nhật Bản và ASEAN – Cùng xây dựng tương lai của Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” |
 |
Ngày 10/01/2023, nguyên Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide đã tới thăm và giao lưu với cán bộ, giảng viên và sinh viên Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN |
 |
| Ngày 22/9/2023, Hoàng Thái tử Nhật Bản Akishino cùng Công nương Kiko đã đến thăm Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN và giao lưu với giảng viên, học viên và sinh viên |
 |
| Ngày 23/9/2023, Hoàng Thái tử Nhật Bản Akishino đã tới tham quan Bảo tàng Sinh học thuộc Trường ĐH Khoa học tự nhiên, ĐHQGHN – nơi lưu giữ hai hiện vật là cá bống trắng và gà Onagadori do Hoàng gia Nhật Bản tặng |
 |
| Ngày 28/4/2025, Thủ tướng Nhật Bản ngài Ishiba Shigeru đã thăm Trường ĐH Việt Nhật, ĐHQGHN |
