Ứng dụng AI đảm bảo & hiệu quả trong nghiên cứu khoa học

Phó Giám đốc ĐHQGHN Đào Thanh Trường phát biểu khai mạc

Phát biểu khai mạc chương trình tập huấn, PGS.TS Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc ĐHQGHN kiêm Phó Chủ tịch Thường trực CLB Nhà khoa học nhấn mạnh sự quan tâm, ủng hộ mạnh mẽ của ĐHQGHN đối với các sáng kiến nhằm thúc đẩy năng lực toàn diện của nhà khoa học. Ông khẳng định, mô hình tổ chức “phi hành chính” của CLB Nhà khoa học VSL sau hơn 12 năm hoạt động chính là điểm khác biệt, tạo điều kiện cho các nhà khoa học có một không gian kết nối tự do, sáng tạo, vượt ra ngoài khuôn khổ quản lý hành chính truyền thống. Đây là mô hình tiên phong, giúp phát huy tối đa trí tuệ tập thể và thúc đẩy liên kết học thuật giữa các đơn vị trong và ngoài ĐHQGHN.

Chủ đề Writing Camp 8 hướng tới mục tiêu giúp giảng viên và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực khoa học xã hội – nhân văn tiếp cận hiệu quả và đảm bảo công cụ AI để nâng cao năng suất và chất lượng nghiên cứu.

Trong ba ngày tập huấn, các chuyên gia đã lần lượt mang đến những chuyên đề cô đọng, tập trung vào ứng dụng AI trong nghiên cứu. TS. Lê Xuân Hải - Trường Quốc tế, ĐHQGHN và TS. Vũ Cẩm Tú – Trường Đại học Giáo dục mở đầu chương trình với chuyên đề “Ứng dụng AI đảm bảo hiệu quả trong nghiên cứu khoa học & đổi mới sáng tạo: Xác định vấn đề và Tổng quan nghiên cứu”. Nội dung tập trung vào việc AI có thể hỗ trợ nhà nghiên cứu nhận diện vấn đề khoa học, rà soát hệ thống tài liệu và xây dựng khung tổng quan một cách nhanh chóng nhưng vẫn đảm bảo tính chuẩn xác và liêm chính khoa học. Tiếp nối, Chuyên đề 2 “Xử lý dữ liệu tiếp cận hướng kỹ thuật”do TS. Hà Mạnh Hùng - Trường Quốc tế, ĐHQGHN hướng dẫn giúp các học viên được tiếp cận các công cụ phân tích dữ liệu với mục tiêu cốt lõi là thúc đẩy việc “Phát triển văn hóa phân tích”. Trong đó, dữ liệu được coi là sản phẩm, công nghệ thông tin là yếu tố kích hoạt chính và công cụ là yếu tố khác biệt. Các công cụ kỹ thuật cụ thể được đề cập để thực hiện quá trình phân tích dữ liệu bao gồm WIKA, PYTHON, và API…

PGS.TS Nguyễn Việt Khôi - Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và nghệ thuật phân tích tác động xã hội của AI và khuyến nghị chính sách quản trị KHCN&ĐMST dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam

PGS.TS Nguyễn Việt Khôi - Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, ĐHQGHN phân tích tác động xã hội của AI và khuyến nghị chính sách quản trị KHCN&ĐMST dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam. TS. Trần Vũ Anh - Trường Quốc tế, ĐHQGHN trình bày về đạo đức nghiên cứu trong kỷ nguyên AI, nhấn mạnh việc ứng dụng AI phải đi kèm nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Các tình huống minh họa cụ thể giúp học viên nhận thức rõ nguy cơ lệ thuộc vào AI nếu thiếu kiểm soát, đồng thời khẳng định vai trò chủ động của nhà khoa học trong việc duy trì chuẩn mực học thuật.

GS.TS Trần Xuân Bách, Trường ĐH Y Dược chia sẻ chủ đề vận dụng cơ sở lý thuyết để nâng cao giá trị công bố khoa học và gợi mở thiết kế nghiên cứu phi truyền thống

GS.TS Trần Xuân Bách - Trường ĐH Y Dược – ĐHQGHN mang đến một trong những nội dung được đánh giá cao nhất tại Writing Camp 8. Với chuyên đề tập trung vào vận dụng cơ sở lý thuyết để nâng cao giá trị công bố khoa học và gợi mở thiết kế nghiên cứu phi truyền thống, GS. Bách đã giúp học viên tiếp cận nhiều khía cạnh quan trọng:

Thứ nhất, khung lý thuyết là nền tảng của nghiên cứu, quyết định sự thuyết phục và giá trị học thuật của bài công bố. Việc vận dụng khung lý thuyết phù hợp giúp nhà nghiên cứu không chỉ giải thích hiện tượng mà còn kết nối kết quả với bối cảnh rộng hơn của ngành.

Thứ hai, GS Bách chỉ ra sự cần thiết của các thiết kế nghiên cứu phi truyền thống trong bối cảnh AI và dữ liệu lớn, ví dụ như thiết kế đa phương pháp, nghiên cứu lai ghép giữa định tính và định lượng, hoặc áp dụng công cụ AI để gợi ý các giả thuyết mới. Những phương pháp này vừa mang tính sáng tạo, vừa giúp công bố khoa học khác biệt, có khả năng tiếp cận các tạp chí uy tín.

Thứ ba, ông hướng dẫn học viên cách chuyển hóa ý tưởng thành đề cương nghiên cứu chặt chẽ: từ việc xác định câu hỏi nghiên cứu, xây dựng mô hình giả thuyết, đến thiết kế phương pháp và kế hoạch phân tích. GS Bách đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc xác định đóng góp học thuật ngay từ đầu, coi đây là yếu tố quyết định sự thành công khi công bố quốc tế. GS Bách cũng đặc biệt nhấn mạnh tính liên ngành trong nghiên cứu khoa học hiện đại. Theo GS Bách, việc kết hợp các phương pháp và tri thức từ nhiều lĩnh vực – từ y học, khoa học xã hội đến khoa học dữ liệu – không chỉ tạo ra cách tiếp cận mới mẻ, mà còn mở rộng cơ hội hợp tác, tăng giá trị và khả năng ứng dụng của công bố quốc tế.

Ngoài ra, ông còn chia sẻ các kinh nghiệm cá nhân từ hành trình công bố quốc tế, hướng dẫn các học viên thực hành trên ứng dụng do nhóm nghiên cứu thiết kế... Và GS. Bách cho rằng dù có bất kỳ công cụ AI nào hỗ trợ thìtư duy phản biện, sự sáng tạo và trách nhiệm học thuật của con người luôn cần và nên giữ vai trò quyết định.

TS. Hà Mạnh Hùng giới thiệu việc ứng dụng AI để xây dựng trợ lý học thuật cá nhân

TS. Hà Mạnh Hùng khép lại chuỗi chuyên đề với phần giới thiệu việc ứng dụng AI để xây dựng trợ lý học thuật cá nhân. Đây là cách tiếp cận mới giúp nhà khoa học tổ chức tư duy, hỗ trợ viết lách và thiết kế nghiên cứu một cách thông minh, tiết kiệm thời gian mà vẫn gia tăng tính sáng tạo.

Tiếp nối các chuyên đề, học viên đã tham gia chia sẻ kinh nghiệm cùng mentor, thảo luận nhóm về lựa chọn chủ đề, qua đó vận dụng ngay công cụ và khung phương pháp đã học để xây dựng đề cương, hoàn thiện cấu trúc nghiên cứu.

GS.TS Trần Thị Thanh Tú khẳng định Ban KH&ĐMST cùng Ban Điều hành CLB luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ nhà khoa học trong các hoạt động nâng cao năng lực và các hoạt động về nghiên cứu khoa học

Phát biểu bế mạc, GS.TS. Trần Thị Thanh Tú – Trưởng ban KH&ĐMST, Trưởng Ban Điều hành CLB Nhà khoa học khẳng định Ban KH&ĐMST cùng Ban Điều hành CLB luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ nhà khoa học trong các hoạt động nâng cao năng lực và các hoạt động về nghiên cứu khoa học. Bà gửi lời cảm ơn Trường Đại học Thái Bình đã phối hợp tổ chức và đóng góp tích cực cho thành công của Writing Camp 8.

Với nền tảng tạo dựng được, Ban Điều hành CLB Nhà Khoa học sự kiến sẽ tiếp tục mở rộng chiều sâu học thuật, tăng cường liên kết giữa các trường đại học và cộng đồng nghiên cứu, qua đó đóng góp thiết thực vào chất lượng và uy tín khoa học của ĐHQGHN trên trường quốc tế.