 |
Phó Giám đốc ĐHQGHN Đào Thanh Trường tham dự Diễn dàn. Cùng dự có đại diện các cơ quan Trung ương, Bộ – Ban ngành như Hội đồng Lý luận Trung ương, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội, Bộ Khoa học và Công nghệ; cùng lãnh đạo nhiều trường đại học, học viện và các viện nghiên cứu thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam., ...
Diễn đàn tập trung nhìn nhận toàn diện chặng đường 30 năm đổi mới, phát triển của Trường ĐH KHXH&NV trong cơ cấu ĐHQGHN; phân tích xu thế vận động của khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) trong bối cảnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa; đồng thời đề xuất những định hướng chiến lược cho giai đoạn mới theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Nhìn lại hành trình 30 năm: từ truyền thống văn khoa đến đại học nghiên cứu hiện đại
Trên nền tảng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQGHN được chính thức thành lập năm 1995. Ba thập kỷ phát triển tuy không dài nhưng là hành trình chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy, mô hình đào tạo và tổ chức nghiên cứu.
 |
GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV nhấn mạnh: Trong dòng chảy phát triển của giáo dục đại học, Nhà trường luôn ý thức về sứ mệnh đào tạo, nghiên cứu và truyền bá tri thức nhân văn, góp phần định hình tư tưởng, tạo nền tảng tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển đất nước.
Từ cơ sở đào tạo hàn lâm mang dấu ấn “học phái Tổng hợp”, Trường từng bước chuyển sang mô hình đại học hiện đại với các triết lý đào tạo tiên tiến như lấy người học làm trung tâm, giáo dục khai phóng, kết hợp giữa phương thức đào tạo truyền thống và hiện đại. Số lượng ngành học được mở rộng mạnh mẽ: từ 10 ngành (1994) lên 20 ngành (2009) và 30 ngành trình độ cử nhân vào năm 2025; cùng với đó là 32 ngành thạc sĩ và 22 ngành tiến sĩ được tinh gọn, tích hợp theo hướng liên ngành – xuyên ngành, phù hợp xu thế phát triển của KHXH&NV đương đại.
 |
Trong báo cáo chuyên đề, PGS.TS Đặng Hồng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV trình bày tổng quan 30 năm đào tạo và nghiên cứu của Nhà trường. Ông nhấn mạnh sự chuyển biến về tư duy, từ đào tạo đơn ngành sang mô hình đa ngành, liên ngành, đáp ứng nhu cầu xã hội, thị trường lao động và bối cảnh chuyển đổi số.
Đại diện các đơn vị đối tác như Trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG TP. HCM), Viện Nghiên cứu Sử học, … đánh giá cao nỗ lực đổi mới của Nhà trường; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm về tổ chức đào tạo, kết nối quốc tế, xây dựng đội ngũ nghiên cứu chất lượng cao và phát triển các ngành KHXH&NV trong môi trường cạnh tranh mạnh mẽ của khoa học thế giới.
GS.TS Nguyễn Văn Khánh, nguyên Hiệu trưởng nhận định chiến lược phát triển của Nhà trường phải xoay quanh mô hình đại học nghiên cứu; từ nghiên cứu đến đào tạo đều phải đổi mới để thích ứng với nền kinh tế tri thức, chuyển đổi số và yêu cầu tự chủ đại học. Ông khẳng định KHXH&NV ngày càng giữ vai trò quan trọng trong hoạch định chính sách, phát triển con người và giải quyết các vấn đề của đất nước; do đó đào tạo – nghiên cứu phải hướng đến tính ứng dụng và hội nhập quốc tế.
Khoa học xã hội và nhân văn trước yêu cầu mới của đất nước
Nhiều ý kiến tại diễn đàn cho rằng KHXH&NV đang đứng trước vận hội và thách thức trong bối cảnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0.
GS.TS Phùng Hữu Phú – nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương – nhấn mạnh: KHXH&NV không trực tiếp tạo ra GDP nhưng giữ vai trò nền tảng, là “công nghệ nguồn” của mọi phát triển kinh tế – xã hội. Thể chế, chính sách, văn hóa, chất lượng nguồn nhân lực,… đều bắt nguồn từ tri thức nhân văn. Ông khẳng định: Một đất nước phồn vinh trước hết được xây dựng từ nguồn nhân lực chất lượng cao và từ con người Việt Nam tự lực, tự cường.
Theo GS. Phùng Hữu Phú, trong thời đại công nghệ, KHXH&NV phải góp phần bồi dưỡng tư duy, đạo đức, bản lĩnh và năng lực thích ứng của con người – yếu tố quyết định để khai thác hiệu quả công nghệ. “Công nghệ thông minh đòi hỏi một dân tộc thông thái”, ông nhấn mạnh.
PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Ban Đào tạo, ĐHQGHN cho rằng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là xu thế tất yếu. Ông đề nghị Trường ĐH KHXH&NV chủ động xây dựng năng lực số, đưa kỹ năng AI vào chương trình đào tạo và mở rộng không gian đào tạo tại cơ sở Hòa Lạc.
Các chuyên gia từ Trường ĐH Văn hóa Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, … cũng chỉ ra yêu cầu thiết kế chương trình liên ngành, tích hợp khung năng lực số và gắn kết doanh nghiệp trong đào tạo để đáp ứng thị trường lao động.
Định hướng phát triển trong bối cảnh mới: liên ngành, số hóa và hội nhập
GS.TS Phạm Quang Long, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV, nguyên Phó Giám đốc ĐHQGHN cho rằng KHXH&NV cần đổi mới cách tiếp cận nghiên cứu, tăng cường liên ngành – xuyên ngành và gắn với giải quyết vấn đề thực tiễn. “Không có nền tảng nhân văn vững chắc thì không thể có phát triển bền vững”, ông nhấn mạnh.
PGS.TS Lương Văn Quyết (ĐH KHXH&NV TP. HCM) nhấn mạnh mối liên kết giữa hai cơ sở nhân văn lớn nhất cả nước, góp phần tạo dựng không gian trao đổi học thuật rộng mở, giàu bản sắc và linh hoạt trước thay đổi của khoa học xã hội quốc tế.
 |
Từ góc độ nghiên cứu lịch sử, PGS.TS Võ Xuân Vinh nhấn mạnh việc kiện toàn đội ngũ nghiên cứu theo hướng chuyên sâu, áp dụng phương pháp mới và ứng dụng công nghệ – điều kiện để tạo ra các công trình chất lượng cao phục vụ hoạch định chính sách.
Đại diện cựu sinh viên như PGS.TS Nguyễn Tuấn Cường – Viện trưởng Viện Hán Nôm chia sẻ trải nghiệm học thuật quốc tế; nhấn mạnh yêu cầu đầu tư dài hạn cho KHXH&NV về cơ sở vật chất, nguồn lực nghiên cứu và cơ chế đào tạo.
 |
Diễn đàn “Đào tạo và nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh mới” không chỉ tổng kết 30 năm phát triển của Trường ĐH KHXH&NV trong cơ cấu ĐHQGHN mà còn giúp Nhà trường định vị chiến lược cho giai đoạn mới.
Những ý kiến sâu sắc của các nhà khoa học, quản lý và chuyên gia đã gợi mở nhiều hướng đi quan trọng: hiện đại hóa chương trình đào tạo; tăng cường liên ngành, số hóa và hội nhập quốc tế; mở rộng không gian đào tạo; phát triển đội ngũ nghiên cứu chất lượng cao; gắn nghiên cứu với thực tiễn phát triển đất nước.
Diễn đàn tiếp tục khẳng định KHXH&NV, với sứ mệnh đặt con người ở trung tâm phát triển, sẽ giữ vai trò tiên phong trong xây dựng văn hóa, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy tiến bộ xã hội – đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ĐHQGHN và đất nước trong thời kỳ mới.
