 |
| Đoàn công tác của ĐHQGHN tại Diễn đàn |
Một điểm nhấn nổi bật của Diễn đàn là sự tham gia chủ trì các phiên thảo luận chuyên môn của các giáo sư, chuyên gia đến từ ĐHQGHN cùng các giáo sư của Đại học Thanh Hoa. Việc các nhà khoa học của ĐHQGHN đảm nhiệm vai trò đồng chủ trì các tiểu ban góp phần thể hiện vị thế học thuật và uy tín quốc tế ngày càng được khẳng định của ĐHQGHN trong các hoạt động hợp tác khu vực và toàn cầu.
Sau phần khai mạc, các đại biểu đến từ các trường đại học và doanh nghiệp hai nước đã tham gia thảo luận tại 4 tiểu ban chuyên môn, tập trung vào các chủ đề then chốt như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, liên kết đào tạo với chuỗi công nghiệp, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và phát triển bền vững.
GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN và GS. Zuo Jian - Phó Hiệu trưởng Trường Khoa học Giáo dục Quốc tế, Đại học Thanh Hoa đồng chủ trì tiểu ban về: Phát triển hợp tác giáo dục đại học nhằm xây dựng cộng đồng nhân tài khu vực giữa Trung Quốc và Việt Nam. Cũng tại tiểu ban này, GS.TS Hoàng Anh Tuấn đã có bài phát biểu chuyên đề “Hợp tác học thuật và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn giữa Việt Nam và Trung Quốc: Hiện trạng và định hướng của Đại học Quốc gia Hà Nội”, nhấn mạnh những điểm tương đồng trong truyền thống giáo dục, đồng thời khái quát kết quả hợp tác gần 70 năm qua giữa các cơ sở giáo dục hai nước.
 |
| GS. Hoàng Anh Tuấn đồng chủ trì tiểu ban về Phát triển hợp tác giáo dục đại học nhằm xây dựng cộng đồng nhân tài khu vực giữa Trung Quốc và Việt Nam |
Bài trình bày cũng phân tích xu hướng chuyển đổi mạnh mẽ trong hợp tác khoa học xã hội và nhân văn thời gian gần đây, từ đào tạo ngôn ngữ sang tăng cường hợp tác học thuật chuyên sâu, thúc đẩy công nhận tín chỉ, mở rộng đào tạo sau đại học và tăng cường trao đổi học giả. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu đột phá trong đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài trong bối cảnh cạnh tranh và hợp tác khu vực ngày càng gia tăng.
Đồng chủ trì tiểu ban: Hợp tác quốc tế trong đào tạo nhân sự cấp cao và liên kết chuỗi công nghiệp Trung Quốc - Việt Nam, GS. Trần Thị Thanh Tú - Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo mang đến Diễn đàn bài trình bày “Mô hình kinh doanh kinh tế tuần hoàn: Kinh nghiệm của Trung Quốc và những hàm ý đối với Việt Nam”.
Trong đó, GS. Trần Thị Thanh Tú đã phân tích một cách hệ thống về mô hình kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam, tập trung làm rõ hai trụ cột quan trọng là khung chính sách, pháp luật và mức độ sẵn sàng của cộng đồng doanh nghiệp. Theo đó, Việt Nam đã từng bước hình thành hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế tuần hoàn, song việc triển khai trong thực tiễn doanh nghiệp vẫn còn khoảng cách nhất định, đòi hỏi sự đồng bộ hơn về cơ chế, nguồn lực và nhận thức.
 |
| GS. Trần Thị Thanh Tú trình bày về “Mô hình kinh doanh kinh tế tuần hoàn: Kinh nghiệm của Trung Quốc và những hàm ý đối với Việt Nam” |
Từ góc độ hợp tác khu vực, GS. Trần Thị Thanh Tú nhấn mạnh tiềm năng lớn trong việc tích hợp năng lực tái chế và chế biến của Trung Quốc với nền tảng sản xuất năng động của Việt Nam, qua đó hướng tới hình thành các chuỗi giá trị tuần hoàn xuyên biên giới, trong đó vật liệu được khép kín theo vòng “chất thải – tài nguyên – sản xuất”. Đây được xem là hướng đi hiệu quả nhằm tối ưu hóa tài nguyên, giảm thiểu tác động môi trường và gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng khu vực.
Đối với Việt Nam, một trong những giải pháp trọng tâm được đề xuất là thúc đẩy mô hình cộng sinh công nghiệp thông qua phát triển các khu công nghiệp sinh thái, nơi các doanh nghiệp có thể chia sẻ tài nguyên, trao đổi chất thải và hình thành các liên kết sản xuất tuần hoàn. Việc quy hoạch không gian theo hướng bố trí gần nhau giữa các nhà cung ứng, đơn vị tái chế và nhà sản xuất sẽ góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đồng thời, việc tiếp nhận và chuyển giao các công nghệ kinh tế tuần hoàn đã được phát triển hoàn thiện từ Trung Quốc, trên cơ sở điều chỉnh phù hợp với điều kiện chi phí và khung pháp lý của Việt Nam, được coi là yếu tố then chốt để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi.
Trên nền tảng đó, GS. Trần Thị Thanh Tú đề xuất thúc đẩy mô hình hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp) ở quy mô xuyên quốc gia. Cụ thể, các trường đại học Trung Quốc có thể phối hợp với Chính phủ Việt Nam trong tư vấn chính sách và xây dựng khung kinh tế tuần hoàn; các doanh nghiệp Trung Quốc đồng hành cùng ngành công nghiệp Việt Nam trong chuyển giao công nghệ và mô hình kinh doanh tuần hoàn; đồng thời, các cơ sở giáo dục và nghiên cứu Trung Quốc hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam để triển khai nghiên cứu ứng dụng, đào tạo nguồn nhân lực và hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Đây được xem là mô hình hợp tác toàn diện, góp phần kết nối tri thức, công nghệ và thị trường, hướng tới phát triển bền vững cho cả hai quốc gia.
Cùng với GS. Liu Yi, Phó Giám đốc phụ trách Hợp tác quốc tế của Đại học Thanh Hoa, GS.TS. Trần Xuân Tú - Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin, ĐHQGHN đồng chủ trì phiên chuyên đề về “Trí tuệ nhân tạo và Đại học số: Tăng cường năng lực công nghệ và Quản trị hợp tác”. Phiên diễn đàn chuyên đề này đã thu hút sự quan tâm của nhiều học giả đến từ các đại học của Việt Nam và Trung Quốc, mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và đổi mới sáng tạo trên nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
 |
| GS.TS. Trần Xuân Tú trình bày về Tăng cường năng lực đại học số và cơ hội hợp tác” |
Bên cạnh đó, GS.TS. Trần Xuân Tú đã có bài phát biểu về "Tăng cường năng lực đại học số và cơ hội hợp tác” (Empowering Digital University by AI applications & Potential Collaborations). Ông cho rằng AI có thể tăng cường năng lực một đại học thông qua 3 trụ cột chính: (1) AI thúc đẩy cá thể hóa quá trình học tập ở quy mô lớn (AI enables Personalized Learning at Scale); (2) AI đẩy nhanh hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo (AI accelerates Research and Innovation); (3) AI tạo ra hệ sinh thái đô thị đại học thông minh (AI creates a Smart Campus Ecosystem).
Nhằm thúc đẩy hợp tác bền vững giữa các đại học Việt Nam và Trung Quốc, điển hình là giữa ĐHQGHN và Đại học Thanh Hoa, GS. Trần Xuân Tú cho rằng cần sớm: (1) Hình thành các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu chung và trước mắt có thể chọn định hướng ứng dụng AI trong giáo dục; (2) Xây dựng các chương trình trao đổi học giả và sinh viên trên cả môi trường thực tế và môi trường số; (3) Chia sẻ dữ liệu, tri thức và cùng phát triển khung đạo đức cho AI trong môi trường giáo dục nhằm đảm bảo chuyển đổi số hướng tới mục tiêu hỗ trợ con người và có trách nhiệm.
Theo GS. Trần Xuân Tú, công nghệ phát triển rất nhanh, mỗi một các nhân, tổ chức khó có thể có đủ sức mạnh để triển khai mọi thứ mong muốn trong khoảng thời gian ngắn; do đó, việc cùng nhau hợp tác nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp là nhu cầu khách quan. Hợp tác giữa các đại học Việt Nam và Trung Quốc trong lĩnh vực giáo dục đại học ở kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo không chỉ là cầu nối giữa hai quốc gia, mà còn là cầu nối giữa các giá trị truyền thống với đổi mới sáng tạo trong tương lai.
Các nội dung thảo luận tại Diễn đàn cho thấy rõ xu hướng chuyển đổi vai trò của đại học trong kỷ nguyên tri thức – từ nơi truyền thụ kiến thức sang trung tâm sáng tạo, kết nối công nghệ và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Đây cũng là định hướng mà ĐHQGHN đang theo đuổi, với mục tiêu trở thành đại học nghiên cứu tiên tiến, đạt chuẩn quốc tế và thuộc nhóm hàng đầu châu Á.
Trong tiến trình đó, hợp tác quốc tế, đặc biệt với các đối tác Trung Quốc, là một trụ cột quan trọng. ĐHQGHN đã thiết lập quan hệ với nhiều đại học và tập đoàn công nghệ hàng đầu như Thanh Hoa, Bắc Kinh, Sơn Đông và Huawei... Hợp tác đã chuyển từ trao đổi sang đồng phát triển đào tạo, nghiên cứu và triển khai các dự án công nghệ trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và chuyển đổi số, tiêu biểu là hợp tác với Zhipu AI thuộc Đại học Thanh hoa trong phát triển nền tảng Gia sư AI. Các mô hình “đại học - doanh nghiệp - nhà nước” cũng đang được hình thành, góp phần gắn đào tạo với thực tiễn và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
 |
 |
 |
