VNU Logo

Khoa Địa lý kỷ niệm 60 năm truyền thống: Tiếp nối mạch nguồn tri thức, kiến tạo nền Địa lý hành động

Ngày 19/11/2026, tại 19 Lê Thánh Tông, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm truyền thống (1966–2026). Sáu thập kỷ xây dựng và phát triển ghi dấu những đóng góp bền bỉ của nhiều thế hệ thầy và trò trong đào tạo, nghiên cứu khoa học địa lý, quản lý đất đai và công nghệ địa không gian. Nhân dịp này, Khoa vinh dự đón nhận Bằng khen của Chính phủ, ghi nhận những thành tích xuất sắc trong công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học.

 

Tham dự buổi lễ có đại diện các bộ, ngành, cơ quan khoa học, một số địa phương, các trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác trong nước, quốc tế cùng các thế hệ lãnh đạo, giảng viên, cán bộ, cựu sinh viên, học viên và sinh viên của Khoa.

PGS.TS Nguyễn Hiệu, Phó Giám đốc thường trực ĐHQGHN tới dự và chúc mừng Thầy và trò Khoa.

Sáu thập kỷ xây dựng truyền thống, khẳng định vị thế trong đào tạo và nghiên cứu

Ngày 15/8/1966, Khoa Địa lý - Địa chất được thành lập tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, do Phó Tiến sĩ Nguyễn Văn Chiển làm Chủ nhiệm Khoa đầu tiên. Trong hoàn cảnh chiến tranh, thầy và trò vừa xây dựng đơn vị, tổ chức đào tạo tại nơi sơ tán ở Đại Từ, Thái Nguyên, vừa tham gia các nhiệm vụ phục vụ đất nước. Nhiều cán bộ, sinh viên đã lên đường chiến đấu, có người anh dũng hy sinh.

Dù điều kiện học tập và nghiên cứu còn nhiều thiếu thốn, các thế hệ đầu tiên vẫn kiên trì xây dựng chương trình đào tạo, phát triển hoạt động khảo sát thực địa và nghiên cứu đặc điểm tự nhiên, tài nguyên trên khắp mọi miền đất nước. Đây là nền tảng hình thành bản sắc gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học của Khoa.

Sau năm 1975, tổ chức chuyên môn từng bước được củng cố với các bộ môn Địa lý tự nhiên tổng hợp, Địa mạo và Bản đồ. Năm 1995, Khoa Địa lý trở thành đơn vị độc lập thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN. Năm 1997, Khoa mở ngành Địa chính, tiền thân của ngành Quản lý đất đai hiện nay.

Trong quá trình phát triển, Khoa triển khai nhiều nghiên cứu có giá trị về Tây Nguyên, biển đảo, tai biến thiên nhiên, phát triển bền vững Thủ đô và địa mạo karst, trong đó có các nghiên cứu về hệ thống hang động Sơn Đoòng. Giai đoạn 2016–2026, Khoa tiếp tục mở rộng lĩnh vực đào tạo với các ngành Khoa học thông tin địa không gian, Quản lý phát triển đô thị và Bất động sản; đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ địa không gian và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, nghiên cứu.

Trưởng khoa Địa lý PGS.TS Bùi Quang Thành cho biết, qua 60 năm, Khoa đã đào tạo hàng nghìn cử nhân và hàng trăm thạc sĩ, tiến sĩ. 

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Trưởng khoa Địa lý PGS.TS Bùi Quang Thành cho biết, qua 60 năm, Khoa đã đào tạo hàng nghìn cử nhân và hàng trăm thạc sĩ, tiến sĩ. Nhiều cựu sinh viên, học viên trưởng thành từ Khoa hiện đảm nhiệm những vị trí quan trọng tại các cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu, giáo dục và doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu của Khoa cũng được chuyển giao, ứng dụng tại nhiều địa phương, đóng góp vào công tác tư vấn, phản biện và xây dựng chính sách trong các lĩnh vực đất đai, tài nguyên, môi trường và quy hoạch lãnh thổ.

 Phó Giám đốc ĐHQGHN Nguyễn Hiệu đã trao Bằng khen của Chính phủ cho Khoa Địa lý

Với những đóng góp trong đào tạo và nghiên cứu khoa học, Khoa đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Lao động hạng Nhì. Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 60 năm truyền thống, Khoa vinh dự đón nhận Bằng khen của Chính phủ.

Đổi mới đào tạo, phát triển nghiên cứu liên ngành, hướng tới những bài toán lớn của đất nước

Đánh giá về chặng đường phát triển của Khoa, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên PGS.TS Trần Mạnh Cường khẳng định, tinh thần vượt khó, say mê khoa học và gắn bó với thực tiễn đất nước đã trở thành những giá trị nền tảng của các thế hệ cán bộ, giảng viên và sinh viên Khoa Địa lý.

 Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên PGS.TS Trần Mạnh Cường ghi nhận những thành tích mà Khoa đã đạt được trong thời gian qua

Hiện Khoa có 38 cán bộ cơ hữu, trong đó 25 người có học vị tiến sĩ, chức danh phó giáo sư, giáo sư; quy mô tuyển sinh đại học đạt trên 200 sinh viên mỗi năm. Trong năm học 2025–2026, Khoa có 61 công bố khoa học, trong đó có các bài báo thuộc danh mục Web of Science và Scopus. Khoa đồng thời chủ trì 4 đề tài cấp Nhà nước, 2 đề tài trọng điểm cấp quốc gia, nhiều đề tài thuộc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), và tham gia xây dựng Tập Địa lý thuộc Bộ Địa chí Quốc gia Việt Nam.

Hợp tác quốc tế cũng là một trong những thế mạnh được Khoa chú trọng. Khoa đã mở rộng kết nối nghiên cứu với NASA và các đối tác đến từ Vương quốc Anh, Nhật Bản, Bỉ, Ireland; đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong các lĩnh vực dữ liệu không gian, phát triển đô thị và ứng dụng công nghệ.

Theo PGS.TS Trần Mạnh Cường, trước yêu cầu phát triển mới, Khoa cần tập trung vào bốn định hướng trọng tâm. Trước hết là hiện đại hóa chương trình đào tạo, kết hợp kiến thức địa lý, quản lý đất đai và tài nguyên với công nghệ địa không gian, khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; tăng cường thực hành, thực địa và gắn đào tạo với nhu cầu xã hội.

Cùng với đó, Khoa cần chú trọng phát triển đội ngũ kế cận, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, hướng tới mục tiêu có nhóm nghiên cứu được công nhận trong năm 2027. Hoạt động nghiên cứu cần phát huy tính liên ngành, phối hợp với các đơn vị trong Trường và ĐHQGHN để triển khai những nhiệm vụ quy mô lớn, giải quyết các vấn đề như quy hoạch lãnh thổ, quản lý đất đai, phát triển đô thị, phòng tránh thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một định hướng quan trọng khác là mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, địa phương và đối tác quốc tế, tăng cường chuyển giao công nghệ, tư vấn chính sách và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Tự nhiên khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để Khoa hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.

Về định hướng của đơn vị, PGS.TS Bùi Quang Thành nhấn mạnh Khoa sẽ tiếp tục phát triển các chương trình đào tạo hiện đại, liên ngành; xây dựng những nhóm nghiên cứu có năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước. Trọng tâm nghiên cứu hướng tới các lĩnh vực quy hoạch và tổ chức lãnh thổ, quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, phát triển đô thị, kinh tế biển, bảo tồn di sản và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trưởng khoa Địa lý cũng nhấn mạnh vai trò kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy ứng dụng tri thức, chuyển giao công nghệ và nâng cao hiệu quả phục vụ cộng đồng. Khoa hướng tới xây dựng một nền “Địa lý hành động”, trong đó kết quả đào tạo và nghiên cứu không chỉ đóng góp cho học thuật mà còn trực tiếp tham gia giải quyết những yêu cầu phát triển của xã hội.

Gần 30 năm hợp tác quốc tế, tiếp nối dòng chảy tri thức giữa các thế hệ

Một điểm nhấn tại lễ kỷ niệm là chia sẻ của GS.TS Noma Haruo, Giáo sư danh dự Đại học Kansai, Nhật Bản, nguyên Chủ tịch Hội Địa lý nhân văn Nhật Bản, về gần 30 năm hợp tác với Khoa Địa lý, giai đoạn 1997–2026.

Từ khi còn công tác tại Đại học Nữ sinh Nara đến khi chuyển sang Đại học Kansai, GS.TS Noma Haruo đã đồng hành cùng nhiều hoạt động trao đổi học thuật, đào tạo và nghiên cứu giữa hai đơn vị. Ông đặc biệt trân trọng sự trưởng thành của các thế hệ học trò Việt Nam từng học tập, nghiên cứu tại Nhật Bản.

PGS.TS Trần Anh Tuấn là nghiên cứu sinh đầu tiên của Khoa theo học chương trình tiến sĩ tại Đại học Kansai, hiện đảm nhiệm trọng trách tại Bộ Giáo dục và Đào tạo. PGS.TS Nguyễn Thị Hà Thành cũng trưởng thành từ chương trình đào tạo này và hiện là cán bộ nòng cốt trong lĩnh vực Địa Nhân văn và Quy hoạch của Khoa. Bên cạnh đó, các nhà khoa học Nhật Bản như GS.TS Yukino Tsutsui và TS. Ayuko Saito cũng có những gắn bó chuyên môn với Việt Nam.

Theo GS.TS Noma Haruo, hợp tác giữa hai bên được duy trì thông qua các chương trình trao đổi giảng viên, sinh viên và hoạt động học thuật thường niên. Điều đáng quý là mối quan hệ không chỉ tạo cơ hội tiếp cận môi trường nghiên cứu quốc tế cho người học, mà còn hình thành mạng lưới kết nối giữa các nhà khoa học, được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Nhắc lại kỷ niệm về lần đầu gặp GS.TS Nguyễn Cao Huần bên Hồ Tây, GS.TS Noma Haruo cho rằng chính những cuộc gặp gỡ chân thành và niềm say mê khoa học đã tạo nên nền tảng cho tình bạn, sự tin cậy và hợp tác lâu dài giữa các nhà địa lý Việt Nam và Nhật Bản.

Ông bày tỏ tình cảm sâu sắc dành cho Việt Nam, đồng thời mong muốn tiếp tục duy trì kết nối với các đồng nghiệp, đối tác của Khoa. Những chia sẻ ấy là minh chứng cho giá trị của hợp tác quốc tế bền vững: không chỉ được đo bằng số lượng chương trình hay công trình nghiên cứu, mà còn bằng sự trưởng thành của người học, tình đồng nghiệp và những kết nối học thuật lâu dài.

 Tại lễ kỷ niệm, Khoa đã tặng hoa tri ân các thầy cô nguyên là lãnh đạo Khoa qua các thời kỳ. 

Kế thừa truyền thống vượt khó, tinh thần say mê khoa học và trách nhiệm phụng sự đất nước, Khoa Địa lý hướng tới đổi mới đào tạo, phát triển nghiên cứu liên ngành, mở rộng hợp tác và nâng cao vị thế trong cộng đồng khoa học quốc tế gắn với khát vọng xây dựng nền “Địa lý hành động”.


Thuỳ Dương, Quốc Toản - VNU Media