Liên kết đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng trong phát triển khoa học công nghệ tại tỉnh Lai Châu
GS.TS Trần Thị Thanh Tú cho biết, với hệ thống các trường đại học thành viên, viện nghiên cứu đa ngành, đa lĩnh vực, đơn vị có nhiều lợi thế trong triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ quy mô lớn, liên ngành; đồng thời có kinh nghiệm trong tư vấn chính sách, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ địa phương xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, ĐHQGHN có đầy đủ điều kiện và sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng Lai Châu để giải quyết các vấn đề của địa phương.
 |
| GS.TS Trần Thị Thanh Tú, Trưởng ban KH&ĐMST cho biết, ĐHQGHN có đầy đủ điều kiện và sẵn sàng hỗ trợ, đồng hành cùng Lai Châu để giải quyết các vấn đề của địa phương |
Làm việc với Đoàn công tác của ĐHQGHN có đồng chí Phạm Quang Cường - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lai Châu cùng đại diện các phòng chuyên môn, đơn vị trực thuộc Sở. Hai bên đã có những trao đổi tập trung trực tiếp vào những vấn đề mà địa phương đang đối mặt.
 |
| Đ/c Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Lai Châu mong muốn địa phương tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu, trong đó có ĐHQGHN |
Ông Phạm Quang Cường nhấn mạnh, tỉnh Lai Châu cho biết hiện tỉnh đang ưu tiên triển khai 11 nhóm nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo như: Nghiên cứu và phát triển sản phẩm về Sâm và dược liệu; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ (chế biến, AI, IoT) trong hoạt động quản lý tài nguyên thiên nhiên và phòng chống thiên tai; nghiên cứu, ứng dụng công nghệ số, công nghệ AI, IoT trong bảo tồn, phổ biến văn hóa các dân tộc tại tỉnh Lai Châu gắn với phát triển du lịch… Do đó, việc tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu uy tín như ĐHQGHN là hết sức cần thiết.
 |
| PGS.TS Lưu Thế Anh - Viện trưởng Viện Tài nguyên & Môi trường ĐHQGHN đề xuất cần triển khai các nhiệm vụ điều tra tổng thể, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ đa dạng sinh học, đồng thời đánh giá chất lượng rừng và trữ lượng carbon để làm cơ sở phát triển các cơ chế dịch vụ hệ sinh thái |
Từ góc độ chuyên môn, PGS.TS Lưu Thế Anh - Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường ĐHQGHN cho rằng Lai Châu có tiềm năng lớn về rừng và đa dạng sinh học nhưng hiện đang thiếu dữ liệu nền phục vụ quản lý. Ông đề xuất cần triển khai các nhiệm vụ điều tra tổng thể, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ đa dạng sinh học, đồng thời đánh giá chất lượng rừng và trữ lượng carbon để làm cơ sở phát triển các cơ chế dịch vụ hệ sinh thái.
Tiếp nối nội dung này, PGS.TS Bùi Ngọc Quý - Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường tập trung vào vấn đề môi trường, đặc biệt là chất thải chăn nuôi và rác thải sinh hoạt tại địa phương. Ông nhấn mạnh nhu cầu áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải không chỉ được xử lý mà còn cần được tái chế và tái sử dụng, hướng tới các giải pháp quy mô phù hợp với điều kiện địa phương.
 |
| TS. Lê Quang Minh - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin ĐHQGHN đề xuất thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và các hệ thống số trong các lĩnh vực thiết yếu |
Ở góc độ công nghệ, TS. Lê Quang Minh - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin ĐHQGHN đề xuất thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và các hệ thống số trong các lĩnh vực thiết yếu như nông nghiệp, giáo dục và y tế. Theo ông, với điều kiện địa hình phân tán, các giải pháp công nghệ này có thể giúp rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ và nâng cao hiệu quả quản lý.
 |
Hai bên cũng dành thời gian thảo luận, trao đổi về một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ tại địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác thời gian tới. Trên cơ sở đó, hai bên thống nhất việc phối hợp lựa chọn một số nhiệm vụ có tính ứng dụng cao, mang lại hiệu quả thiết thực xây dựng và triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ gắn với nhu cầu cấp bách của địa phương để sớm thực hiện.
 |
| Đ/c Nguyễn Tuấn Anh - Ủy viên dự khuyến BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư tỉnh ủy Lai Châu và đ/c Tống Thanh Hải - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cùng đại diện Sở/ban/ngành đón tiếp thân mật đoàn công tác |
Thúc đẩy giải pháp công nghệ phục vụ quản lý và vận hành hệ thống thủy điện Sơn La
Sau buổi làm việc với tỉnh Lai Châu, đoàn tiếp tục có chuyến làm việc và thực địa tại Nhà máy Thủy điện Sơn La nhằm cụ thể hóa các nội dung thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 giữa ĐHQGHN và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tăng cường phối hợp trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
 |
| Ông Khương Thế Anh, Giám đốc Công ty Thủy điện Sơn La chia sẻ các vấn đề liên quan đến khí tượng thủy văn, điều tiết liên hồ chứa và đảm bảo an toàn đập cùng với những định hướng triển khai trước mắt tại Công ty Thủy điện Sơn La |
Ông Khương Thế Anh, Giám đốc Công ty Thủy điện Sơn La đã có những chia sẻ tổng quan về Nhà máy thủy điện, tập trung vào những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý vận hành các nhà máy thủy điện, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến khí tượng thủy văn, điều tiết liên hồ chứa và đảm bảo an toàn đập cùng với những định hướng triển khai trước mắt tại Công ty Thủy điện Sơn La.
 |
Các bên đã có những trao đổi cởi mở và cùng nhìn nhận thực tế rằng việc vận hành hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào dữ liệu dự báo, trong khi nhu cầu đặt ra là phải tối ưu hóa tổng thể nguồn nước. Đại diện phía EVN cho rằng mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc dự báo có xả nước hay không mà còn cần có các công cụ hỗ trợ ra quyết định để sử dụng nguồn nước một cách hiệu quả nhất trong toàn hệ thống. Trên cơ sở đó, các đề xuất kỹ thuật cụ thể đã được đưa ra, trong đó có việc xây dựng hệ thống kết nối giữa các trung tâm điều hành để phục vụ tính toán, điều tiết và dự báo khí tượng thủy văn theo thời gian thực. Các nghiên cứu về nâng mực nước dâng bình thường nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước, cũng như điều chỉnh dung tích phòng lũ trên lưu vực sông Hồng và sông Thái Bình, được xác định là những hướng cần tiếp tục triển khai.
 |
| PGS.TS Nguyễn Hà Nam - Phó Trưởng ban KH&ĐMST, ĐHQGHN cho rằng 2 bên nên kết hợp xây dựng một số nhóm nghiên cứu để hướng đến giải quyết các nhu cầu cụ thể |
PGS.TS Nguyễn Hà Nam - Phó Trưởng ban KH&ĐMST, ĐHQGHN cho rằng 2 bên nên kết hợp xây dựng một số nhóm nghiên cứu để hướng đến giải quyết các nhu cầu cụ thể, khả thi, và phía ĐHQGHN có thể đáp ứng ngay được vào các hướng như trí tuệ nhân tạo trong thị giác máy và xử lý dữ liệu. Các chuyên gia trong đoàn công tác của ĐHQGHN cũng nhấn mạnh thêm việc ứng dụng hệ thống camera tích hợp trí tuệ nhân tạo trong giám sát công trình, kết hợp với các cảm biến đo độ ồn nhằm đánh giá tình trạng thiết bị, cách tiếp cận này cho phép chuyển từ giám sát thủ công sang giám sát tự động, nâng cao độ chính xác và giảm phụ thuộc vào yếu tố con người là hoàn toàn khả thi. Song song với đó, các nội dung về hạ tầng kỹ thuật cũng được đặt ra, bao gồm việc khảo sát và xử lý dữ liệu từ các hệ thống điều khiển công nghiệp như ICS và SCADA, nhằm loại bỏ các điểm nghẽn và nâng cao khả năng xử lý dữ liệu phục vụ vận hành an toàn. Các hướng nghiên cứu về robot và thiết bị bay không người lái cũng được đề xuất để hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát trong điều kiện địa hình phức tạp.
 |
| TS. Giáp Văn Tiến, Trường Quốc tế, trao đổi về các hướng hợp tác tại buổi làm việc |
Liên quan đến công nghệ năng lượng, các ý kiến tại phiên họp đã đề cập đến tiềm năng của thủy điện tích năng. Theo đó, thay vì phụ thuộc vào các giải pháp lưu trữ bằng hóa năng, cần nghiên cứu tận dụng chính các hệ thống thủy điện hiện có để thực hiện chức năng tích trữ năng lượng. Đồng thời, các mô hình năng lượng kết hợp như điện mặt trời và điện gió, cũng như điện mặt trời nổi trên các hồ chứa, được xác định là những hướng phát triển phù hợp trong thời gian tới.
GS.TS Trần Thị Thanh Tú nhấn mạnh rằng các nội dung hợp tác cần được tiếp cận theo hướng liên ngành, không chỉ giới hạn trong các bài toán kỹ thuật. Bà cho rằng cần quan tâm đồng thời đến chất lượng nguồn nước phục vụ dân sinh trên lưu vực sông Đà, các vấn đề sử dụng đất bán ngập và sinh kế của người dân, cũng như khả năng khai thác các giá trị kinh tế từ hệ thống hồ chứa, bao gồm phát triển du lịch. Bên cạnh đó, việc xây dựng các kịch bản ứng phó khi vận hành xả lũ, trong đó chính quyền địa phương cần được hỗ trợ công cụ để chủ động ra quyết định, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều từ phía vận hành.
 |
| Trung tâm điều khiển tại Nhà máy Thủy điện Sơn La |
GS. Tú cũng cho biết thêm, ngay sau chuyến công tác, ĐHQGHN sẵn sàng tiếp nhận các đề xuất từ nhà khoa học, phối hợp xây dựng các nhóm nghiên cứu giữa ĐHQGHN - địa phương và doanh nghiệp để triển khai giải quyết các vấn đề. Đây cũng là cách tiếp cận chủ động của ĐHQGHN trong việc gắn kết nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn, đồng thời mở ra các hướng hợp tác có chiều sâu, mang tính bền vững và trực tiếp giải quyết các bài toán, yêu cầu cụ thể của địa phương và doanh nghiệp, góp phần triển khai hiệu quả, thiết thực đối với tạo nền tảng cho việc triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ trong giai đoạn tiếp theo.
 |
 |
 |
| Đoàn công tác thực địa tại Nhà máy Thủy điện Sơn La |
