Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn tham dự diễn đàn và trình bày tham luận trong phiên thảo luận về “Đội ngũ giảng viên tương lai”.
Về phía ĐHQGHN có GS.TS Mai Trọng Nhuận – Chủ tịch Hội đồng Đảm bảo chất lượng giáo dục, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy – Chủ tịch Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ Thông tin và Tính toán, GS.TS Nguyễn Quý Thanh – Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục, GS.TS Trần Thị Thanh Tú – Trưởng ban Khoa học & Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN.
 |
| Theo Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn, giáo dục đại học đang bước vào thời khắc đòi hỏi một sự chuyển đổi căn bản – chuyển từ thiết kế nội dung sang thiết kế sự học |
Trong phiên thảo luận về “Đội ngũ giảng viên tương lai”, Giám đốc ĐHQGHN PGS.TS Hoàng Minh Sơn đã trình bày tham luận với quan điểm mở: “If AI lectures, what’s left for humans?”. Theo ông, sự phát triển vượt bậc của các mô hình AI tổng hợp đã khiến đại học không thể tiếp tục cạnh tranh với máy móc ở khâu truyền tải kiến thức. AI có khả năng phân tích dữ liệu, tổng hợp thông tin và đưa ra lời giải với tốc độ mà không một bài giảng truyền thống nào sánh được. Tuy nhiên, chính điều đó đặt ra một câu hỏi lớn: đâu là giá trị của con người trong giáo dục?
Từ góc nhìn chiến lược, Giám đốc ĐHQGHN khẳng định rằng giáo dục đại học đang bước vào thời khắc đòi hỏi một sự chuyển đổi căn bản – chuyển từ thiết kế nội dung sang thiết kế sự học. Ông nhấn mạnh rằng nếu giảng viên chỉ chú trọng vào truyền thụ nội dung, họ chắc chắn sẽ “thua” trước AI; nhưng nếu họ trở thành “kiến trúc sư của nền học vấn”, họ sẽ dẫn dắt người học vượt qua giới hạn của máy móc và chạm tới tư duy sâu – điều mà trí tuệ nhân tạo không thể thay thế.
Giám đốc Hoàng Minh Sơn cho rằng trường đại học của tương lai không thể mãi là “nơi tiêu thụ kiến thức”, nơi sinh viên tiếp nhận những điều đã biết, được chuẩn hóa và được giảng giải lại. Thay vào đó, đại học phải chuyển mình thành “phòng thí nghiệm sáng tạo”, nơi người học được trao quyền để khám phá những điều chưa biết, đối diện với các vấn đề phi cấu trúc và phát triển năng lực giải quyết vấn đề trong bối cảnh thực. AI, theo ông, là kết tinh của dữ liệu quá khứ; còn nhiệm vụ của con người là tạo ra tri thức mới cho tương lai. Chính vì vậy, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo sẽ không chỉ nằm ở trung tâm của sứ mệnh đại học, mà còn trở thành phương thức sống còn để khẳng định giá trị khác biệt của giáo dục đại học trong thời đại AI.
Giám đốc ĐHQGHN nhấn mạnh triết lý “Học là Hỏi, Học là Hành” trong bối cảnh mới. Nếu AI có thể trả lời nhanh và chính xác, thì nhà trường phải dạy sinh viên cách đặt câu hỏi – một năng lực mang tính bản chất của nghiên cứu khoa học. Nếu AI có thể tái tạo những gì đã tồn tại, thì sinh viên phải học cách sáng tạo, đổi mới và đưa ra những giải pháp chưa có trong tiền lệ. Theo ông, dạy và học trong thời đại này không còn có thể tách rời: giảng viên không chỉ là người dạy, mà là người thiết kế điều kiện để sự học diễn ra; sinh viên không chỉ tiếp nhận tri thức, mà phải chủ động kiến tạo giá trị mới thông qua nghiên cứu và đổi mới.
 |
| Trong phiên thảo luận bàn tròn với sự tham gia của lãnh đạo các đại học quốc tế, các học giả quốc tế cũng đồng tình với quan điểm này của Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn |
Trong phiên thảo luận bàn tròn với sự tham gia của lãnh đạo các đại học quốc tế như Monash University Malaysia, Nanyang Technological University (Singapore), Eastern Institute of Technology (Ningbo, Trung Quốc), RMIT University Việt Nam, các học giả quốc tế cũng đồng tình với quan điểm này của Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn. Sự đồng hành của các chuyên gia học thuật có tầm ảnh hưởng trong khu vực cho thấy những tư duy mà ĐHQGHN đề xuất không chỉ mang ý nghĩa chiến lược trong nước, mà còn phù hợp với xu hướng giáo dục đại học tiên tiến trên thế giới. Các diễn giả quốc tế cũng chia sẻ quan điểm tương đồng về sự dịch chuyển từ “teaching” sang “learning ecosystem”, từ giảng dạy dựa trên nội dung sang giảng dạy dựa trên trải nghiệm và thực hành thực tế, trong đó AI đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế con người.
PGS.TS Hoàng Minh Sơn khẳng định: “AI xử lý quá khứ, còn chúng ta nghiên cứu và đổi mới cho tương lai. Đó mới là giá trị làm nên sự khác biệt của con người”. Thông điệp này không chỉ là một lời kêu gọi thay đổi tư duy trong giáo dục đại học, mà còn phản ánh định hướng chuyển đổi chiến lược đang diễn ra mạnh mẽ tại ĐHQGHN, hướng tới xây dựng một môi trường học thuật nơi trí tuệ nhân tạo và con người cùng song hành, bổ trợ cho nhau, để mở ra những không gian sáng tạo chưa từng có.
 |
| GS.TS Nguyễn Thanh Thủy đưa ra các phân tích sâu sắc về bản chất của sự chuyển dịch giáo dục trong kỷ nguyên AI |
Trình bày tham luận tại diễn đàn, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ Thông tin và Tính toán ĐHQGHN, Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam (VAIP) đã đưa ra các phân tích sâu sắc về bản chất của sự chuyển dịch giáo dục trong kỷ nguyên AI. Theo GS Thủy, AI đang buộc giáo dục phải định nghĩa lại “mô hình giá trị” của mình, từ việc dạy những điều đã biết sang trao quyền cho người học để học suốt đời và tạo ra tri thức mới. Học sinh, sinh viên hiện nay không chỉ “học về AI” mà còn “học cùng AI và học thông qua AI”. Từ đó, ông nhấn mạnh bốn trụ cột mà các trường đại học cần nuôi dưỡng: năng lực dữ liệu, năng lực AI, đạo đức và thấu cảm, cùng tư duy sáng tạo. Đây cũng là những yếu tố cốt lõi xác lập sự khác biệt giữa “tư duy nhanh” của AI và “tư duy sâu” của con người, mà giáo dục cần nỗ lực nuôi dưỡng lâu dài.
GS Nguyễn Thanh Thủy cũng cho rằng giảng viên trong thời đại mới sẽ tiến hóa từ người truyền thụ tri thức sang vai trò “người điều phối AI” – người thiết kế hệ sinh thái học tập nơi giảng viên, sinh viên và AI cùng hợp tác. Ông nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng của nhà giáo là giúp sinh viên biết cách đặt câu hỏi đúng, phản biện kết quả do AI tạo ra, nuôi dưỡng khả năng sáng tạo và phát triển trí tuệ xúc cảm – những phẩm chất mà không công nghệ nào có thể thay thế. Theo ông, “mục tiêu của AI trong giáo dục không phải làm sinh viên giống máy móc hơn, mà giúp họ trở nên ‘người’ hơn”, khi công nghệ, sư phạm và giá trị nhân văn cùng song hành để phát triển con người một cách toàn diện.
 |
Sự tương đồng trong quan điểm giữa Giám đốc ĐHQGHN Hoàng Minh Sơn và GS Nguyễn Thanh Thủy cho thấy nhận thức chung của cộng đồng học thuật Việt Nam: AI không phải là mối đe dọa đối với giáo dục đại học, mà là chất xúc tác mạnh mẽ thúc đẩy đại học thay đổi. Trường đại học của tương lai không còn đóng vai trò “giải thích thế giới” mà phải trở thành “nơi kiến tạo thế giới mới”, nơi nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và các giá trị nhân văn là nền tảng để phát triển tri thức và nuôi dưỡng năng lực đặc thù của con người.
Được tổ chức trong khuôn khổ VinFuture Week, Diễn đàn Presidents Innovation Forum 2025 một lần nữa khẳng định Việt Nam đang trở thành điểm kết nối các tư tưởng đổi mới giáo dục của khu vực. Cùng với sự tham gia và đóng góp của ĐHQGHN, sự kiện là minh chứng cho nỗ lực của các trường đại học Việt Nam trong việc tham gia định hình chuẩn mực giáo dục của thời đại, hướng tới một hệ sinh thái đại học nơi AI là “bạn đồng hành”, còn con người – với tư duy sâu, trí tuệ cảm xúc và khả năng sáng tạo – vẫn là trung tâm của mọi giá trị học thuật và giáo dục tương lai.
