 |
Chiều 7/8/2026, tại Hòa Lạc, ĐHQGHN tổ chức Hội nghị Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2026. Hội nghị nhằm đánh giá kết quả hoạt động năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, thống nhất nhiệm vụ 6 tháng cuối năm, giới thiệu các chương trình, chính sách và quy định mới, đồng thời trao đổi, tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai tại các đơn vị.
Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy và Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn đồng chủ trì hội nghị.
Cùng dự có lãnh đạo các ban chức năng, các đơn vị thành viên, đại diện hội đồng chuyên môn, nhóm nghiên cứu mạnh và đông đảo nhà khoa học.
Định hình cấu trúc phát triển, thúc đẩy các nhiệm vụ khoa học và đổi mới sáng tạo
Phát biểu khai mạc, Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ quản lý theo đầu việc sang tổ chức lực lượng nghiên cứu có khả năng tạo sản phẩm và giải quyết những bài toán lớn. Định hướng này được đặt trong cấu trúc ba tầng: tiếp tục dẫn dắt nghiên cứu cơ bản; phát triển công nghệ chiến lược từ đặt hàng của doanh nghiệp, bệnh viện và nhu cầu quốc gia; đưa tri thức của ĐHQGHN vào giải quyết bài toán của địa phương, gắn với hệ sinh thái nghiên cứu sinh làm việc toàn thời gian tại các nhóm nghiên cứu và phòng thí nghiệm.
 |
| Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ quản lý theo đầu việc sang tổ chức lực lượng nghiên cứu có khả năng tạo sản phẩm và giải quyết những bài toán lớn |
Giám đốc khẳng định đầu tư phải đi cùng trách nhiệm về sản phẩm, còn trao quyền phải gắn với năng lực tổ chức và kết quả đầu ra. Nhóm nghiên cứu mạnh vì thế cần gắn với phòng thí nghiệm có địa điểm làm việc, thiết bị, nhiệm vụ và đội ngũ hiện diện thực tế.
Trình bày báo cáo tổng quan, Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN Trần Thị Thanh Tú cho biết, năm 2025 toàn ĐHQGHN ghi nhận 2.540 công bố quốc tế, đạt 107,7% kế hoạch; 188 văn bằng và đơn sở hữu trí tuệ hợp lệ, đạt 216% kế hoạch.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, ĐHQGHN có 1.371 công bố quốc tế, tiếp nhận 62 hồ sơ đăng ký sở hữu trí tuệ mới, triển khai 5 chương trình nghiên cứu trọng điểm và 16 nhiệm vụ gắn với 8 nhóm công nghệ chiến lược. Ngân sách khoa học và công nghệ năm 2026 gấp 2,1 lần năm 2025.
 |
| Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN Trần Thị Thanh Tú cho biết, năm 2025 toàn ĐHQGHN ghi nhận 2.540 công bố quốc tế, đạt 107,7% kế hoạch; 188 văn bằng và đơn sở hữu trí tuệ hợp lệ, đạt 216% kế hoạch |
Báo cáo xác định bốn nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian còn lại của năm: hoàn thành KPI và các nhiệm vụ thuộc Nghị quyết 57; cụ thể hóa thỏa thuận với địa phương, doanh nghiệp thành nhiệm vụ có sản phẩm, kinh phí và đầu mối; thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa và khai thác tài sản trí tuệ; đưa hệ thống quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên nền tảng số vào vận hành. Các giải pháp đi kèm tập trung vào quản trị số, năng lực ứng dụng AI, bộ chỉ số đánh giá đến từng nhà khoa học và nhóm nghiên cứu, nhân lực quản lý chuyên nghiệp, cùng truyền thông và kết nối nhu cầu thực tiễn.
Về mục tiêu đến năm 2030, ĐHQGHN phấn đấu đạt khoảng 4.200 công bố quốc tế mỗi năm, trong đó 70% thuộc nhóm Q1, Q2; có ít nhất 100 sáng chế được bảo hộ mỗi năm; phát triển 150 doanh nghiệp spin-off và start-up; hình thành 100 nhóm nghiên cứu mạnh, trong đó 15 nhóm đạt chuẩn quốc tế; nâng tỷ trọng nguồn thu từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức lên ít nhất 35%.
Đồng bộ cơ chế và nguồn lực cho đổi mới sáng tạo
Trong tham luận về Chương trình thu hút nhà khoa học xuất sắc, Trưởng ban Trần Thị Thanh Tú cho biết mục tiêu hằng năm là tuyển dụng cơ hữu 40-80 nhà khoa học xuất sắc và thu hút 100-150 lượt giáo sư, chuyên gia thỉnh giảng chiến lược. Ít nhất 50% nhiệm vụ thỉnh giảng phải gắn với nhóm nghiên cứu và đào tạo sau đại học; đơn vị tiếp nhận bảo đảm đối ứng tối thiểu 20% bằng tiền hoặc hiện vật.
Chương trình có hai nhóm chính sách cho nhà khoa học cơ hữu và chuyên gia thỉnh giảng, với ba kênh tiếp nhận: tự ứng tuyển, thu hút thông qua nhiệm vụ khoa học và công nghệ, hoặc đơn vị chủ động mời. Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghệ chiến lược, khoa học sức khỏe, toán ứng dụng, giáo dục số, an ninh phi truyền thống, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng xanh.
Đại diện Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, TS. Hồ Anh Tuấn đã giới thiệu Quy định quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp ĐHQGHN ban hành kèm Quyết định số 2868/QĐ-ĐHQGHN ngày 25/5/2026. Quy định gồm 4 chương, 23 điều và 29 biểu mẫu; phân nhiệm vụ thành bốn nhóm: nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ và phát triển giải pháp xã hội.
Quy định bãi bỏ khâu xét duyệt đề bài trung gian đối với nhiệm vụ tài trợ, tăng quyền chủ động cho tổ chức chủ trì và mở rộng khoán chi. Ngân sách nhà nước có thể hỗ trợ 100% nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản; tối đa 80% nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng và phát triển giải pháp xã hội; tối đa 50% nhiệm vụ phát triển công nghệ; nhiệm vụ đặt hàng có thể được tài trợ đến 100% theo quy định. Việc thẩm định vẫn bảo đảm hai bước chuyên môn và tài chính; hợp đồng được ký điện tử trong vòng 10 ngày sau khi nhiệm vụ được phê duyệt, đồng thời có cơ chế xem xét rủi ro khách quan của hoạt động nghiên cứu.
 |
| Phó Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo Nguyễn Hà Nam trình bày định hướng quy hoạch 14 trung tâm xuất sắc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 |
Phó Trưởng Ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo Nguyễn Hà Nam trình bày định hướng quy hoạch 14 trung tâm xuất sắc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045. Kiến trúc ba tầng gồm 6 trung tâm trọng điểm về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, sinh học - y tế, môi trường, vật liệu và robot; 6 trung tâm ươm tạo về nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng, lượng tử, an ninh mạng, đô thị thông minh và đất hiếm; 2 trung tâm mang bản sắc ĐHQGHN về tài chính số và khoa học xã hội và nhân văn số.
Năm hạ tầng nghiên cứu dùng chung được đề xuất gồm siêu máy tính và điện toán đám mây; phòng sạch và vi chế tạo; phân tích cấu trúc; ngân hàng sinh học; hệ thống tương tác XR/VR. Lộ trình dự kiến khởi động trong giai đoạn 2026-2027, đánh giá giữa kỳ theo cơ chế tiếp tục hoặc dừng vào năm 2028, hướng tới mục tiêu Top 100 châu Á và ít nhất 100 sáng chế mỗi năm vào năm 2030.
Ông Hoàng Văn Tùng, Trung tâm Quản trị đại học số, Văn phòng ĐHQGHN, hướng dẫn quy trình, thủ tục đề xuất nhiệm vụ chuyển đổi số sử dụng kinh phí thường xuyên. PGS.TS. Trương Ngọc Kiểm, Giám đốc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN, trình bày mô hình liên kết giải quyết bài toán thực tiễn theo đặt hàng của địa phương và doanh nghiệp, qua đó kết nối năng lực nghiên cứu, hạ tầng và đội ngũ của ĐHQGHN với nhu cầu chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực nghiên cứu
Tại phiên trao đổi, các nhà khoa học tập trung nêu những vướng mắc liên quan đến tổ chức lực lượng nghiên cứu, thủ tục phê duyệt nhiệm vụ và tiêu chí đánh giá sản phẩm.
 |
| Các nhà khoa học tập trung nêu những vướng mắc liên quan đến tổ chức lực lượng nghiên cứu, thủ tục phê duyệt nhiệm vụ và tiêu chí đánh giá sản phẩm |
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Nguyễn Hoài Sơn lưu ý, sau khi bỏ cấp bộ môn hành chính, nếu không sớm tổ chức giảng viên vào các phòng thí nghiệm và nhóm nghiên cứu, giảng viên có thể chỉ “đến trường giảng dạy rồi về”, làm suy yếu văn hóa nghiên cứu.
Từ kinh nghiệm hợp tác với Nhật Bản, GS.TS Phạm Hùng Việt, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho rằng, phòng thí nghiệm do giáo sư đầu ngành dẫn dắt, quy tụ các thế hệ giảng viên và nghiên cứu sinh, phải trở thành “tế bào” của đại học nghiên cứu và là không gian giải quyết các bài toán liên ngành.
PGS.TS Đinh Thúy Hằng, Viện Vi sinh vật và Công nghệ Sinh học, phản ánh một dự án xử lý nước thải với doanh nghiệp phải chờ phê duyệt hơn một năm, khiến doanh nghiệp chuyển sang đối tác khác; đồng thời đề nghị xác định rõ thời hạn xử lý hồ sơ và gửi phản hồi chi tiết của hội đồng cho nhà khoa học.
TS. Chu Đình Tới, Trường Quốc tế, đề xuất đánh giá nhóm nghiên cứu mạnh bằng nhiều loại sản phẩm như sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và tư vấn chính sách, thay vì chỉ dựa vào công bố quốc tế; chỉ tiêu và học bổng nghiên cứu sinh xuất sắc cũng cần được phân bổ từ nhu cầu thực tế của nhóm nghiên cứu và phòng lab.
 |
| Các nhà khoa học trao đổi tại hội nghị |
Trước các kiến nghị của nhà khoa học, Trưởng ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo Trần Thị Thanh Tú cho biết, Ban sẽ nỗ lực rút ngắn thời gian phê duyệt chuyên môn xuống còn 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ đúng yêu cầu; đồng thời công khai danh mục hồ sơ, kết quả xét chọn và gửi ý kiến chi tiết của hội đồng tới từng nhà khoa học.
 |
Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn cho biết, quá trình phát triển tại Hòa Lạc tạo điều kiện để các đơn vị bố trí không gian nghiên cứu chung. Về trình tự đầu tư, nội dung chuyên môn và năng lực nghiên cứu sẽ được thẩm định trước; sau khi phương án được thông qua và xác định nguồn vốn, các thủ tục thẩm định tài chính đầu tư công mới được tiến hành.
Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy yêu cầu các đơn vị chủ động tổ chức lại nhóm nghiên cứu, bảo đảm có không gian làm việc, nhiệm vụ, thiết bị và đội ngũ cụ thể; đồng thời giao Phó Giám đốc Phạm Bảo Sơn phối hợp với các đơn vị chức năng xây dựng hướng dẫn để các trường triển khai. Giám đốc nhất trí đa dạng hóa sản phẩm của nhóm nghiên cứu mạnh, phân bổ chỉ tiêu và học bổng nghiên cứu sinh theo nhu cầu của phòng thí nghiệm, lựa chọn trưởng nhóm dựa trên năng lực tổ chức, khả năng tập hợp đội ngũ và cam kết đầu ra, thay vì căn cứ vào chức vụ hành chính từng đảm nhiệm. Đối với thủ tục nhiệm vụ, Giám đốc yêu cầu tách thời gian phê duyệt chuyên môn khỏi thời gian cấp kinh phí và tổ chức nhiều đợt xét duyệt trong năm, dự kiến khoảng 2–3 tháng một đợt.
Giám đốc Bùi Thế Duy khẳng định việc trao quyền phải gắn với sản phẩm, trách nhiệm giải trình và liêm chính học thuật.
