 |
| Giám đốc Trung tâm Thư viện và Tri thức số Nguyễn Hoàng Sơn |
Khẳng định ý nghĩa của sự kiện, Giám đốc Trung tâm Thư viện và Tri thức số Nguyễn Hoàng Sơn nhấn mạnh, hệ sinh thái tri thức số sẽ là động lực thúc đẩy văn hóa đọc trong môi trường số, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của ĐHQGHN trong giai đoạn phát triển mới.
 |
Dự kiến đến tháng 9/2026, hệ sinh thái này sẽ phục vụ quy mô lớn với khoảng 20.000 sinh viên tại Hòa Lạc và hơn 40.000 sinh viên tại khu vực nội thành Hà Nội, mở ra một không gian học tập hoàn toàn mới theo hướng mở– thông minh hơn, hiệu quả hơn và kết nối hơn.
Hình thành “bộ não số” – nền tảng của đại học số hiện đại
Theo ông Nguyễn Hoàng Sơn, việc kích hoạt hệ sinh thái tri thức số năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa triển khai một hệ thống công nghệ, mà còn là dấu mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của ĐHQGHN.
 |
Hệ sinh thái này được kiến tạo trên ba trụ cột quan trọng với năm nền tảng cốt lõi, trong đó nổi bật là VNU-LIC Digital Brain – “bộ não số” trung tâm, tích hợp dữ liệu và tri thức một cách toàn diện. Cùng với đó là các nền tảng học liệu số như UEB và ULIS – nơi hội tụ nguồn tài nguyên phong phú phục vụ đào tạo và nghiên cứu; cùng các hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo, không gian dữ liệu và quản lý nghiên cứu hiện đại như AI&Dspace, CRIS - Hệ thống quản trị toàn diện dữ liệu khoa học của ĐHQGHN, kết nối hồ sơ nhà khoa học, công bố, đề tài và sản phẩm nghiên cứu trên một nền tảng thống nhất. Không chỉ lưu trữ, hệ thống còn phân tích, đo lường và trực quan hóa tri thức theo thời gian thực, giúp lãnh đạo nắm bắt năng lực nghiên cứu, xu hướng khoa học và ra quyết định chiến lược dựa trên dữ liệu.
 |
Trong bối cảnh tri thức đang dịch chuyển mạnh mẽ từ không gian vật lý sang không gian số, sự giao thoa giữa lĩnh vực xuất bản và công nghệ đã tạo ra những cơ hội lớn để hình thành một hệ sinh thái tri thức linh hoạt, có khả năng kết nối rộng khắp. Sự tham gia của các thư viện, nhà xuất bản và các đơn vị tiên phong trong xuất bản điện tử cho thấy xu hướng tất yếu: tích hợp dữ liệu, số hóa học liệu và phát triển nền tảng phục vụ người học.
Theo cách tiếp cận mới, “đọc” không còn bị giới hạn trong việc tiếp cận sách giấy, mà được mở rộng thành một “hệ sinh thái đọc” – nơi sách là trung tâm nhưng được bao quanh bởi thư viện số, cơ sở dữ liệu nghiên cứu, bảo tàng tri thức và các hệ thống học liệu phục vụ đào tạo. Đây chính là nền tảng quan trọng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học.
Nhìn lại hành trình hơn ba thập kỷ, lĩnh vực thư viện đã chuyển mình từ mô hình truyền thống sang thư viện điện tử và nay là thư viện số. Tuy nhiên, theo ông Sơn, giai đoạn tới đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ hơn với việc phát triển thư viện thông minh dựa trên dữ liệu lớn và công nghệ số, hướng tới cá nhân hóa trải nghiệm người dùng.
Từ hạ tầng tri thức đến động lực nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu
Phát biểu tại sự kiện, Phó Giám đốc ĐHQGHN Đào Thanh Trường khẳng định việc xây dựng hệ sinh thái tri thức số không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
 |
| Phó Giám đốc ĐHQGHN Đào Thanh Trường phát biểu tại sự kiện |
Theo Phó Giám đốc, trước hết cần định vị lại thư viện như một hạ tầng học thuật chiến lược. Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ mà phải trở thành trung tâm tri thức mở, góp phần hình thành văn hóa đọc, văn hóa tự học và năng lực nghiên cứu. Việc phát động Cuộc thi Văn hóa đọc VNU 2026 vì vậy mang ý nghĩa như một giải pháp thiết thực để khơi dậy tinh thần học tập chủ động trong sinh viên.
 |
Một trong những trụ cột quan trọng của hệ sinh thái là phát triển học liệu số theo hướng đồng bộ, có chiều sâu và mang tính hệ thống. Mô hình Library Publishing được kỳ vọng sẽ tạo ra chuỗi liên kết từ biên soạn, xuất bản, số hóa đến phân phối học liệu, hướng tới mục tiêu phủ kín học liệu cho các chương trình đào tạo. Đồng thời, việc xây dựng các nền tảng học liệu số chuyên biệt theo từng lĩnh vực như kinh tế, ngoại ngữ sẽ góp phần cá thể hóa tri thức, nâng cao hiệu quả học tập.
 |
| Phối cảnh không gian Trung tâm Thư viện và Tri thức số dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2026 tại Hòa Lạc |
Đặc biệt, dữ liệu nghiên cứu được xác định là một nguồn lực chiến lược. Việc xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu hiệu quả sẽ giúp kết nối công bố khoa học, đề tài và đội ngũ nhà khoa học trên một nền tảng thống nhất, qua đó nâng cao năng suất học thuật và gia tăng uy tín khoa học của toàn hệ thống.
Trong khuôn khổ sự kiện, việc khai trương thư viện số học liệu của Trường Đại học Kinh tế (UEB) và Trường Đại học Ngoại ngữ (ULIS) đã góp phần cụ thể hóa mục tiêu này, mở rộng thêm kênh tiếp cận học liệu cho người học.
Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ Nguyễn Xuân Long cho biết, văn hóa đọc đã được nhà trường xác định là một trụ cột quan trọng từ nhiều năm trước. Từ cách tiếp cận mang tính phong trào ban đầu, đến nay văn hóa đọc đã được tích hợp vào chương trình đào tạo chính khóa, góp phần nâng cao chất lượng học thuật và thành tích của sinh viên trong các cuộc thi quốc gia và quốc tế.
Đáng chú ý, năm 2026, lĩnh vực Ngôn ngữ hiện đại của ĐHQGHN lần đầu tiên được xếp hạng trong nhóm 251–300 thế giới theo bảng xếp hạng QS World University Rankings – một kết quả có sự đóng góp quan trọng từ hệ thống học liệu và khả năng tiếp cận tri thức của người học.
TS. Nguyễn Huy Chương – Chủ tịch Liên chi hội Thư viện đại học, cao đẳng phía Bắc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu & Phát triển Tri thức số cũng đã chia sẻ với đại biểu và sinh viên về hành trình phát triển của tri thức số gắn với văn hóa đọc, nhấn mạnh vai trò của việc kết nối công nghệ với tri thức nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người học trong thời đại mới.
Lan tỏa văn hóa đọc – xây dựng lối sống tri thức trong thời đại số
Không chỉ dừng lại ở việc xây dựng hạ tầng công nghệ, hệ sinh thái tri thức số VNU 2026 còn hướng tới mục tiêu sâu xa hơn: hình thành và lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng người học.
 |
Tại sự kiện, nhà báo – bình luận viên thể thao Trương Anh Ngọc đã mang đến những góc nhìn thực tế và gần gũi về vai trò của việc đọc trong thời đại số. Theo ông, khi công nghệ phát triển mạnh mẽ, vấn đề không còn là “đọc hay không đọc”, mà là “đọc cái gì” và “tiếp nhận như thế nào”.
Các nền tảng số vận hành dựa trên thuật toán, liên tục đề xuất những nội dung tương tự với những gì người dùng đã tiếp cận. Vì vậy, lựa chọn nội dung đọc chính là lựa chọn cách mỗi người phát triển tư duy, cảm xúc và nhân cách của mình.
Ông cũng nhấn mạnh, đọc sách cần được đặt trong một lối sống toàn diện. Bên cạnh tri thức, người trẻ cần rèn luyện sức khỏe thể chất và tinh thần để có thể theo đuổi những hành trình dài trong học tập và nghề nghiệp. Đọc sách, rèn luyện thể lực và lựa chọn thông tin tích cực không phải là những hoạt động riêng lẻ, mà là một hệ giá trị giúp mỗi người làm chủ bản thân trong thời đại số.
 |
Ngoài ra, Lê Phương Thảo sinh viên Trường ĐH Ngoại ngữ - Đại sứ văn hóa đọc tiêu biểu cấp ĐHQGHN năm 2024 đại diện cho thế hệ trẻ chia sẻ về cảm thụ về sách mà còn là tiếng nói cho thế hệ trẻ biết trân trọng tri thức, không ngừng học học và sẵn sàng lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng.
 |
Những chia sẻ này đã nhận được sự đồng cảm từ đông đảo sinh viên tham dự. Một sinh viên năm nhất của Trường Đại học Ngoại ngữ cho biết, việc tham gia chương trình không chỉ mang lại những kiến thức mới mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ về việc đọc và học tập. Từ việc yêu thích các tác phẩm văn học, em đang dần mở rộng sang các tài liệu chuyên ngành, từng bước xây dựng nền tảng tri thức cho bản thân.
Có thể thấy, việc kích hoạt hệ sinh thái tri thức số và phát động phong trào văn hóa đọc VNU 2026 không chỉ tạo ra một hạ tầng công nghệ hiện đại, mà còn góp phần định hình một môi trường học thuật mới – nơi tri thức được kết nối, chia sẻ và lan tỏa.
Khi hệ sinh thái này đi vào vận hành, mỗi giảng viên sẽ trở thành một người kiến tạo tri thức, mỗi sinh viên là một chủ thể học tập chủ động, và thư viện sẽ thực sự trở thành “trái tim học thuật” của nhà trường.
 |
Với định hướng rõ ràng và sự vào cuộc đồng bộ, ĐHQGHN đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng đại học số, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và vị thế học thuật trên bản đồ khu vực và thế giới.
 |
