 |
| Toàn cảnh hội thảo |
VJSS-2026 do Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN và Hội Trí thức Việt Nam tại Nhật Bản (AVIJ) đồng tổ chức. Tiếp nối kỳ hội thảo đầu tiên tại Osaka (Nhật Bản), sự kiện năm nay quy tụ gần 600 đại biểu là các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu sinh, sinh viên, chuyên gia, đại diện doanh nghiệp công nghệ, cơ quan quản lý và các tổ chức đổi mới sáng tạo.
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh bán dẫn ngày càng trở thành một trong những nền tảng công nghệ cốt lõi của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao. Chương trình khoa học vì vậy được thiết kế theo chuỗi tương đối toàn diện của lĩnh vực bán dẫn: thiết kế và kiểm định mạch tích hợp; linh kiện quang điện tử và công nghệ chip; vật liệu tiên tiến và công nghệ chế tạo thông minh; đóng gói và kiểm thử; AI và điện toán lượng tử; các hướng công nghệ tiên phong, đổi mới sáng tạo; cùng phát triển nguồn nhân lực và hợp tác đại học - doanh nghiệp.
Hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong hệ sinh thái bán dẫn
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh rằng, dù có kích thước rất nhỏ, chip bán dẫn hiện diện trong hầu hết các công nghệ hiện đại, từ điện thoại, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo đến ô tô và thiết bị y tế. Vì vậy, công nghiệp bán dẫn gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh, tự chủ công nghệ và an ninh của mỗi quốc gia; phát triển năng lực trong nước cần đồng thời gắn với mở rộng hợp tác quốc tế.
 |
| Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại hội thảo |
Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, Việt Nam và Nhật Bản có nhiều thế mạnh có thể bổ sung cho nhau. Nhật Bản có nền tảng công nghệ, kinh nghiệm công nghiệp, thế mạnh về vật liệu, thiết bị chế tạo, sản xuất chính xác và kiểm soát chất lượng; trong khi Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, nền sản xuất điện tử đang phát triển và đang đẩy mạnh đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực bán dẫn. Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản tạo khuôn khổ thuận lợi để hai nước mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ chiến lược này.
Từ góc độ đại học nghiên cứu, Giám đốc ĐHQGHN, PGS.TS Bùi Thế Duy cho biết, bán dẫn được ĐHQGHN xác định là một lĩnh vực công nghệ chiến lược được ưu tiên đầu tư. Năng lực nghiên cứu và đào tạo của ĐHQGHN trải rộng từ vật liệu, thiết kế vi mạch, chế tạo, đóng gói và kiểm thử đến phát triển nguồn nhân lực.
 |
| Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy phát biểu tại hội thảo |
Đáng chú ý, ĐHQGHN đang phát triển Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ Thiết kế, Chế tạo và Kiểm thử Vi mạch tích hợp, hướng tới một nền tảng dùng chung cho đào tạo, nghiên cứu, phát triển công nghệ và hợp tác với doanh nghiệp. ĐHQGHN đồng thời mong muốn mở rộng hợp tác với các đối tác quốc tế, đặc biệt là Nhật Bản, trong nghiên cứu chung, phát triển công nghệ và xây dựng các phòng thí nghiệm chung về bán dẫn.
Trong hệ sinh thái này, Trường Đại học Việt Nhật có lợi thế đặc thù với vai trò cầu nối giữa hai quốc gia. Được thành lập trên cơ sở hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Nhật Bản, Trường được kỳ vọng trở thành một đầu mối kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, nhà khoa học và doanh nghiệp hai nước trong đào tạo và nghiên cứu bán dẫn.
 |
| Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật, ĐHQGHN Nguyễn Hoàng Oanh chia sẻ thông tin về hội thảo |
Theo TS. Nguyễn Hoàng Oanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật, VJSS-2026 không chỉ hướng tới trao đổi kết quả nghiên cứu mà còn tạo thêm cơ hội hình thành các hợp tác mới về nghiên cứu, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và kết nối doanh nghiệp. Việc dành không gian cho các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh và sinh viên trình bày kết quả, tiếp cận chuyên gia và mở rộng mạng lưới học thuật cũng là một trọng tâm của hội thảo.
Những hướng nghiên cứu mới của công nghệ bán dẫn
Không gian học thuật của VJSS-2026 trải rộng trên nhiều lớp của công nghệ bán dẫn, từ thiết kế và kiểm định mạch tích hợp, linh kiện quang điện tử, vật liệu và công nghệ chế tạo, đóng gói - kiểm thử đến trí tuệ nhân tạo, điện toán lượng tử và các công nghệ mới. Các phiên chuyên môn không chỉ cập nhật những tiến bộ nghiên cứu mà còn đặt ra những bài toán về hiệu quả năng lượng, bảo mật, khả năng tích hợp và đưa kết quả nghiên cứu tới gần hơn với các ứng dụng thực tế.
 |
| GS. Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin - ĐHQGHN, trình bày nghiên cứu “Hướng tới các thiết bị Internet vạn vật siêu tiết kiệm năng lượng, an toàn và thông minh” |
Trong khuôn khổ các tham luận khoa học tại Hội thảo, GS. Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin - ĐHQGHN, trình bày nghiên cứu “Hướng tới các thiết bị Internet vạn vật siêu tiết kiệm năng lượng, an toàn và thông minh”, tập trung vào sự chuyển dịch từ IoT công suất thấp sang Trí tuệ nhân tạo vạn vật (AIoT).
Theo đó, khi trí tuệ nhân tạo ngày càng được đưa tới gần cảm biến và thiết bị biên, yêu cầu thiết kế cũng thay đổi căn bản. Thiết bị thế hệ mới không chỉ cần tối ưu khả năng kết nối, cảm biến và mức tiêu thụ năng lượng mà còn phải đáp ứng đồng thời năng lực xử lý thông minh tại chỗ, xử lý thời gian thực và bảo mật trong điều kiện tài nguyên hạn chế. Những vấn đề như đồng thiết kế phần cứng – phần mềm, AI nhẹ, kiến trúc tính toán siêu tiết kiệm năng lượng và bảo mật nhúng vì thế trở thành những hướng nghiên cứu quan trọng, hướng tới các thiết bị có khả năng cảm nhận, học, ra quyết định và hành động tự chủ.
Một điểm nhấn khác của VJSS-2026 là chương trình Bài giảng đại chúng, đưa những vấn đề khoa học nền tảng và xu hướng công nghệ mới của ngành bán dẫn đến gần hơn với sinh viên, học viên, nhà nghiên cứu trẻ và cộng đồng quan tâm đến khoa học – công nghệ. Ba bài giảng của các giáo sư Nhật Bản tiếp cận lĩnh vực bán dẫn ở những góc độ khác nhau, từ thiết kế và chế tạo chip, vật liệu bán dẫn thế hệ mới đến các nguyên lý và ứng dụng của điện tử học spin (spintronics).
 |
| GS. Makoto Ikeda, Đại học Tokyo, giới thiệu nền tảng thiết kế và chế tạo chip Agile-X, cùng các chương trình đào tạo thực hành về thiết kế chip tại cơ sở giáo dục này |
GS. Makoto Ikeda, Đại học Tokyo, giới thiệu nền tảng thiết kế và chế tạo chip Agile-X, cùng các chương trình đào tạo thực hành về thiết kế chip tại cơ sở giáo dục này. Agile-X hướng tới một nền tảng thiết kế - chế tạo linh hoạt, có khả năng cập nhật, góp phần rút ngắn đáng kể quá trình từ thiết kế đến hiện thực hóa chip.
 |
| GS. Tsutomu Araki, Đại học Ritsumeikan trình bày những nền tảng và triển vọng của bán dẫn hợp chất, qua đó phân tích tiềm năng của các công nghệ vượt ra ngoài nền tảng silicon truyền thống |
Ở góc độ vật liệu, GS. Tsutomu Araki, Đại học Ritsumeikan, trình bày những nền tảng và triển vọng của bán dẫn hợp chất, qua đó phân tích tiềm năng của các công nghệ vượt ra ngoài nền tảng silicon truyền thống. Các vật liệu như gallium nitride (GaN), với những đặc tính phù hợp cho quang điện tử và điện tử công suất, mở ra khả năng phát triển các linh kiện hiệu năng cao, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng những yêu cầu mới của công nghệ bán dẫn.
Trong khi đó, GS. Masaaki Tanaka, Đại học Tokyo, giới thiệu những nguyên lý và ứng dụng của điện tử học spin – lĩnh vực khai thác đặc tính lượng tử của electron bên cạnh điện tích để phát triển các vật liệu và linh kiện điện tử mới. Bài giảng đề cập đến các hiệu ứng từ điện trở, vật liệu bán dẫn có tính từ, linh kiện sử dụng spin và khả năng truyền spin trong silicon, qua đó giúp người nghe hình dung những hướng nghiên cứu và ứng dụng chính của điện tử học spin trong công nghệ bán dẫn.
 |
| GS. Masaaki Tanaka, Đại học Tokyo, giới thiệu những nguyên lý và ứng dụng của điện tử học spin |
Với cách tiếp cận từ những nguyên lý nền tảng đến các công nghệ và kiến trúc mới, chương trình Bài giảng đại chúng giúp người học và công chúng tiếp cận những vấn đề vốn có tính chuyên sâu của ngành bán dẫn trong một không gian trao đổi mở. Hoạt động này đồng thời bổ sung cho các phiên khoa học chuyên sâu của VJSS-2026, góp phần mở rộng kết nối giữa chuyên gia, nhà nghiên cứu với thế hệ trẻ đang học tập và theo đuổi lĩnh vực bán dẫn.
Bên cạnh các phiên chuyên môn và Bài giảng đại chúng, VJSS-2026 dành không gian để các nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh và sinh viên trình bày kết quả nghiên cứu, trao đổi với chuyên gia, mở rộng mạng lưới học thuật quốc tế; đồng thời tăng cường đối thoại giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Các hoạt động định hướng nghề nghiệp, cố vấn học thuật và kết nối doanh nghiệp cũng góp phần đưa những vấn đề về phát triển nguồn nhân lực và nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp vào chương trình hội thảo.
Sau hai ngày thảo luận chuyên môn tại Hà Nội, VJSS-2026 tiếp tục với chương trình tham quan thực tế trong hai ngày 22-23/9/2026. Qua các hoạt động học thuật và kết nối, hội thảo hướng tới thúc đẩy những chương trình nghiên cứu chung, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển công nghệ và hợp tác đại học - doanh nghiệp, qua đó củng cố mạng lưới hợp tác bán dẫn giữa Việt Nam, Nhật Bản và các đối tác quốc tế.
 |
 |
' /></svg>)