 |
| Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn cho rằng, Việt Nam đang ở thời điểm có ý nghĩa bản lề trong phát triển công nghiệp bán dẫn |
Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn dự và phát biểu tại sự kiện.
Hội thảo WEFAB 2026 diễn ra trong bối cảnh công nghiệp bán dẫn đang trở thành một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với năng lực tự chủ công nghệ, năng lực cạnh tranh quốc gia và quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; đồng thời triển khai Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050, đặt mục tiêu hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Hội thảo có sự tham gia của nhiều chuyên gia uy tín trong lĩnh vực vi mạch và bán dẫn như TS. Lê Quang Đạm - Tổng Giám đốc Công ty Marvell Việt Nam, TS. Konrad Young - Nguyên Giám đốc R&D của TSMC, TS. Thierry Lazerand - Tổng giám đốc Plasma-Therm Europe, bà Reiko Yuguchi - Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản – JST cùng đại diện nhiều tập đoàn và tổ chức công nghệ quốc tế.
Các phiên thảo luận tập trung vào những nội dung trọng tâm như thiết kế và chế tạo vi mạch tích hợp, công nghệ cảm biến tiên tiến, mô hình xây dựng và vận hành phòng thí nghiệm bán dẫn, chiến lược phát triển các dự án chế tạo vi mạch dùng chung (MPW), kết nối nghiên cứu với sản xuất và thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn cho rằng, Việt Nam đang ở thời điểm có ý nghĩa bản lề trong phát triển công nghiệp bán dẫn. Theo ông, trọng tâm của chiến lược quốc gia về bán dẫn hiện nay gồm ba trụ cột: phát triển nguồn nhân lực, làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Mục tiêu đào tạo 50.000 nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bán dẫn đến năm 2030 là tham vọng lớn, nhưng cần thiết để Việt Nam nắm bắt cơ hội lịch sử trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Từ góc độ một đại học nghiên cứu hàng đầu, ĐHQGHN xác định bán dẫn là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược, gắn trực tiếp với sứ mệnh phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia. Phó Giám đốc Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh, ĐHQGHN không coi bán dẫn chỉ là một ưu tiên nghiên cứu, mà còn là trách nhiệm đóng góp vào năng lực quốc gia về các công nghệ lõi, các công nghệ trọng yếu và năng lực tự chủ công nghệ lâu dài của Việt Nam.
“ĐHQGHN đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 chuyên gia bán dẫn, góp phần hiện thực hóa chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn quốc gia” - Phó Giám đốc ĐHQGHN nhấn mạnh.
 |
| Phó Giám đốc ĐHQGHN Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh, ĐHQGHN đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 10.000 chuyên gia bán dẫn, góp phần hiện thực hóa chương trình phát triển nguồn nhân lực bán dẫn quốc gia |
Trong những năm qua, ĐHQGHN đã chủ động chuẩn bị nền tảng cho định hướng này thông qua đầu tư hạ tầng nghiên cứu, hình thành các nhóm nghiên cứu chuyên sâu, phát triển các chương trình đào tạo về thiết kế bán dẫn, vi điện tử, cảm biến và các lĩnh vực liên quan. Cùng với đó, ĐHQGHN triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm với mục tiêu rõ ràng là tạo ra sản phẩm, giải pháp cụ thể phục vụ doanh nghiệp và xã hội.
Đáng chú ý, tại Hòa Lạc, ĐHQGHN đang thúc đẩy phát triển Trung tâm thiết kế, chế tạo và kiểm thử vi mạch quốc gia, kết hợp với hệ thống phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung. Theo định hướng của ĐHQGHN, các thiết chế này không chỉ phục vụ nhà khoa học và người học trong ĐHQGHN, mà còn hướng tới cộng đồng các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trên cả nước. Đây được xem là hạ tầng nền tảng để kết nối đào tạo với nghiên cứu, nghiên cứu với thử nghiệm, thử nghiệm với doanh nghiệp và thị trường.
Một trong những dấu mốc thể hiện vai trò chủ động của ĐHQGHN là việc khởi xướng Liên minh hỗ trợ thúc đẩy hoạt động đào tạo, nghiên cứu và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn, gọi tắt là Liên minh Bán dẫn. Liên minh hiện quy tụ hơn 30 thành viên là các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức và doanh nghiệp trong nước, quốc tế, trong đó có các đại học lớn của Việt Nam, các cơ sở đào tạo và nghiên cứu từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Liên bang Nga, cùng nhiều tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ như Viettel, FPT, CMC, CT Group, MK Group, Nisso, MRIV International…
Thông qua Liên minh Bán dẫn, ĐHQGHN hướng tới hình thành một không gian hợp tác mở, trong đó các bên cùng chia sẻ nguồn lực đào tạo, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, dữ liệu, dự án thực tế và kinh nghiệm phát triển sản phẩm. Đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù của ngành bán dẫn - một ngành có chuỗi giá trị phức tạp, đòi hỏi đầu tư lớn, tiêu chuẩn kỹ thuật cao và sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể.
Với ý nghĩa đó, WEFAB 2026 có thể xem là một hoạt động cụ thể hóa mô hình hợp tác của Liên minh Bán dẫn do ĐHQGHN khởi xướng. Nếu Liên minh Bán dẫn tạo nền tảng kết nối dài hạn giữa đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế, thì WEFAB 2026 là không gian triển khai cụ thể các mục tiêu đó thông qua trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm phát triển ngành, kết nối R&D với nhu cầu doanh nghiệp, đồng thời mở rộng hợp tác trong đào tạo, thiết kế, chế tạo, kiểm thử vi mạch và thương mại hóa sản phẩm công nghệ. Sự kiện cho thấy cách tiếp cận của ĐHQGHN không dừng ở xây dựng mạng lưới, mà hướng tới vận hành mạng lưới bằng những hoạt động chuyên môn có sản phẩm, địa chỉ hợp tác và nhu cầu thực tiễn rõ ràng.
 |
| Lễ công bố thành lập Liên minh bán dẫn, ngày 27/11/2025 |
Từ thực tiễn phát triển ngành bán dẫn toàn cầu, ĐHQGHN cho rằng Việt Nam không thể phát triển đồng thời tất cả các khâu trong chuỗi giá trị bán dẫn, mà cần lựa chọn những phân khúc có khả năng xây dựng năng lực thực sự, từng bước tiến lên các hoạt động có giá trị gia tăng cao hơn. Cách tiếp cận này đặt trọng tâm vào năng lực thiết kế, kiểm thử, công nghệ cảm biến, vật liệu tiên tiến, chip chuyên dụng, ứng dụng AI trong bán dẫn và các nền tảng phục vụ R&D.
Một thông điệp quan trọng được nhấn mạnh tại WEFAB 2026 là cần thay đổi tư duy hợp tác giữa đại học và doanh nghiệp. Doanh nghiệp không nên chỉ tìm đến trường đại học khi cần tuyển dụng nhân lực, mà cần đồng hành từ sớm trong xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng đề tài, cung cấp bài toán thực tế, cùng tham gia hướng dẫn sinh viên, nghiên cứu viên và phát triển sản phẩm. Ngược lại, nghiên cứu trong đại học không nên chỉ dừng lại ở công bố khoa học, mà phải giải quyết được những vấn đề thực tiễn của thị trường, góp phần tạo ra công nghệ, sản phẩm và doanh nghiệp mới.
Theo PGS.TS Trương Ngọc Kiểm, Giám đốc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN, điểm nghẽn lớn của hệ sinh thái bán dẫn không chỉ là nhân lực mà còn là khả năng kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp. WEFAB 2026 được tổ chức nhằm tạo ra không gian gặp gỡ thực chất giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, quỹ đầu tư và cơ quan quản lý, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm công nghệ có giá trị thương mại.
Định hướng này gắn với mô hình “Lab-to-Market” mà Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN đang triển khai tại Hòa Lạc. Thay vì chỉ đầu tư thiết bị theo cách phân tán, ĐHQGHN hướng tới xây dựng các phòng thí nghiệm dùng chung, phòng thí nghiệm mở, nơi sinh viên, nhà khoa học, nhóm nghiên cứu, startup và doanh nghiệp cùng khai thác hạ tầng, thử nghiệm ý tưởng, giải quyết thách thức kỹ thuật và rút ngắn con đường từ phòng thí nghiệm đến thị trường. Đây cũng là tinh thần của một “phòng thí nghiệm sống” trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi tri thức được kiểm chứng bằng bài toán thực tiễn và sản phẩm cụ thể.
Trong cấu trúc hệ sinh thái đó, Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến thuộc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo ĐHQGHN được xác định là một hạt nhân chuyên môn. Viện tập trung nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ bán dẫn, vi mạch và vật liệu tiên tiến phục vụ công nghiệp điện tử, công nghệ cao và các lĩnh vực liên quan. Các hướng nghiên cứu trọng tâm gồm thiết kế và chế tạo vi mạch tích hợp tiên tiến, công nghệ MEMS/NEMS cho cảm biến thông minh, chip AI, điện toán lượng tử, vật liệu nano, vật liệu hai chiều, vật liệu quang điện và các vật liệu tiên tiến phục vụ điện tử, năng lượng, y sinh, viễn thông.
 |
WEFAB 2026 cũng là diễn đàn cập nhật nhiều vấn đề chuyên môn thời sự của ngành bán dẫn. Các báo cáo tập trung vào kinh nghiệm phát triển thiết kế IC từ Marvell Việt Nam; bài học từ công nghiệp bán dẫn Đài Loan và Hàn Quốc; hợp tác giữa JST và ASEAN trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giải pháp nâng cao năng lực R&D cho công nghệ tương lai; phổ cập hóa việc chế tạo vi mạch; điều khiển các quá trình bán dẫn tiên tiến trong chế tạo IC hiện đại.
Bên cạnh các báo cáo toàn thể, hội thảo còn dành thời lượng cho nhiều báo cáo chuyên sâu về nghiên cứu lan truyền vết nứt trên chip silicon, thiết kế bộ trộn tín hiệu chủ động CMOS hiệu năng cao và tiêu thụ điện năng thấp, hình ảnh cấu trúc bên trong ba chiều bằng phương pháp 3D-ISM, công nghệ in 3D vật liệu thay thế xương, cũng như nghiên cứu và phát triển ô cơ sở cho bề mặt thông minh có thể tái cấu hình phục vụ truyền thông không dây 6G. Sự đa dạng chủ đề cho thấy bán dẫn không tách rời các công nghệ chiến lược khác, mà là nền tảng liên thông với AI, viễn thông thế hệ mới, vật liệu tiên tiến, y sinh, cảm biến và công nghệ lượng tử.
 |
| TS. Lê Quang Đạm, Tổng Giám đốc Marvell Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm phát triển thiết kế vi mạch từ câu chuyện của Marvell tại Việt Nam |
Ở phần mở đầu phiên chuyên môn, TS. Lê Quang Đạm, Tổng Giám đốc Marvell Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm phát triển thiết kế vi mạch từ câu chuyện của Marvell tại Việt Nam. Báo cáo đặt trọng tâm vào năng lực thiết kế IC – một phân khúc có hàm lượng tri thức cao, phù hợp với lợi thế nhân lực kỹ thuật của Việt Nam nếu được đào tạo theo chuẩn quốc tế, tham gia các dự án thực tế và làm việc trong môi trường R&D toàn cầu. Nội dung này gợi mở hướng hợp tác thiết thực giữa ĐHQGHN và doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển đội ngũ kỹ sư thiết kế vi mạch chất lượng cao.
 |
| TS. Konrad Young, nguyên Giám đốc R&D của TSMC, phân tích quá trình hình thành và phát triển của hệ sinh thái bán dẫn dựa trên sự chuyên môn hóa sâu trong chuỗi giá trị, từ thiết kế, EDA, IP đến đóng gói |
Từ kinh nghiệm Đài Loan, TS. Konrad Young, nguyên Giám đốc R&D của TSMC, phân tích quá trình hình thành và phát triển của hệ sinh thái bán dẫn dựa trên sự chuyên môn hóa sâu trong chuỗi giá trị, từ thiết kế, EDA, IP đến đóng gói. Theo ông, một trong những bài học quan trọng là phải tận dụng nguồn chuyên gia toàn cầu, phát triển năng lực cung ứng theo nhu cầu thị trường, đồng thời lựa chọn đúng thời điểm để tham gia vào các điểm chuyển dịch của ngành. Thông điệp “think big, start small, fail fast” được ông nhấn mạnh như một cách tiếp cận thực tế cho các quốc gia đi sau.
 |
| Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Điều phối chế tạo vi mạch đa dự án quốc gia, trình bày báo cáo về hiện trạng công nghiệp bán dẫn Việt Nam và các chính sách ưu đãi |
Trong báo cáo về hiện trạng công nghiệp bán dẫn Việt Nam và các chính sách ưu đãi, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Điều phối chế tạo vi mạch đa dự án quốc gia, trình bày lộ trình phát triển ngành bán dẫn Việt Nam theo ba giai đoạn. Giai đoạn 2024-2030 tập trung thu hút FDI có chọn lọc, hình thành năng lực cơ bản với mục tiêu 100 doanh nghiệp fabless, 1 foundry, 10 đơn vị lắp ráp và kiểm thử. Giai đoạn 2030-2040 hướng tới khu vực bán dẫn và điện tử tự cường hơn, trong khi giai đoạn 2040-2050 đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam có năng lực tự chủ ở một số phân khúc chiến lược.
 |
Trong khuôn khổ sự kiện, Ban tổ chức cũng trao chứng nhận và tri ân các đối tác cốt lõi, nhà tài trợ và các đơn vị đồng hành đã góp phần tạo nên không gian kết nối học thuật, công nghệ và đầu tư.
Thông qua WEFAB 2026, ĐHQGHN tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển hạ tầng nghiên cứu dùng chung, kết nối doanh nghiệp và thúc đẩy thương mại hóa kết quả khoa học công nghệ. Với định hướng phát triển Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo tại Hòa Lạc, xây dựng Liên minh Bán dẫn, hình thành Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế, ĐHQGHN đang từng bước đóng góp vào mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, phát triển các sản phẩm bán dẫn “Make in Vietnam” và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
 |
