Xây dựng chuẩn chương trình đào tạo đại học về vi mạch bán dẫn

Ngày 16/1/2025, tại Trường ĐH Công nghệ, ĐHQGHN, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức tọa đàm lấy ý kiến đối với dự thảo chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học. Chuẩn này là nền tảng để thiết kế và triển khai các chương trình đào tạo ngành phụ, song bằng hoặc liên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn.

Tìm ra con đường ưu việt trong đào tạo nhân lực công nghiệp bán dẫn

Xây dựng chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn là hoạt động nhằm triển khai quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050, Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”.

Tọa đàm nhằm lấy ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện cơ sở đào tạo, đơn vị sử dụng lao động, từ đó hoàn thiện chuẩn chương trình đào tạo, bảo đảm tính phù hợp thực tiễn, khả năng hội nhập quốc tế. Sự tham gia đóng góp ý kiến của các đại biểu không chỉ giúp hoàn thiện dự thảo chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học mà còn là cơ sở nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về vi mạch bán dẫn, góp phần thúc đẩy sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học Nguyễn Anh Dũng khẳng định việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1017 và Quyết định số 1018 thể hiện sự quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng, Nhà nước trước bối cảnh nước ta đang đứng trước nhiều cơ hội mang tính lịch sử trong việc tham gia sâu rộng đối với hệ sinh thái vi mạch bán dẫn trên toàn cầu. Đối với Việt Nam, một trong những nhiệm vụ quan trọng để triển khai thành công và nắm bắt cơ hội liên quan đến ngành công nghiệp bán dẫn chính là việc chuẩn bị nguồn nhân lực. Và để làm được việc này thì ngành phải trông cậy vào các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu về đào tạo các ngành kỹ thuật công nghệ, trong đó có vi mạch bán dẫn.

Phát biểu tại tọa đàm, GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, ĐHQGHN, Chủ tịch Hội đồng tư vấn xây dựng chuẩn chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học về vi mạch bán dẫn cho biết, Việt Nam có nhiều tiềm năng trong phát triển lĩnh vực bán dẫn. Thực tế, lãnh đạo các tập đoàn và các trường đại học lớn trên thế giới đều nhận định Việt Nam có nhiều cơ hội khi gia nhập sâu hơn vào lĩnh vực công nghiệp bán dẫn.

Đặc biệt, với chiến lược phát triển của Đảng, Nhà nước trong kỷ nguyên mới, đặc biệt là việc ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thầy Trình kỳ vọng ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam sẽ là một trong những điểm sáng.

Tạo đà cho sự phát triển năng lực chuyên biệt trong đào tạo ngành công nghiệp bán dẫn

Trình bày báo cáo tổng hợp quá trình xây dựng Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, GS.TS Chử Đức Trình chia sẻ, mục tiêu của chuẩn chương trình đào tạo là nền tảng để thiết kế, triển khai các chương trình đào tạo, thí điểm và liên thông; chương trình linh hoạt, hiện đại, cung cấp nền tảng chung và kiến thức chuyên sâu về vi mạch bán dẫn; tích hợp chuỗi giá trị; kết hợp học thuật và thực tiễn; cơ sở đạt chuẩn có thể tổ chức đào tạo, giảng dạy bằng tiếng Anh, đáp ứng yêu cầu nhân lực chất lượng cao theo chuẩn quốc tế.

Nhấn mạnh mục tiêu cụ thể của chuẩn chương trình đào tạo, GS. Chử Đức Trình cho biết, chương trình trang bị kiến thức cơ bản và chuyên sâu về vi mạch bán dẫn; phát triển kỹ năng thiết kế; mô phỏng, chế tạo, kiểm tra vi mạch; sinh viên tham gia dự án thực tế, khuyến khích tư duy sáng tạo; đào tạo khả năng làm việc toàn cầu, tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Nội dung về chuẩn đầu ra và chuẩn đầu vào của Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học nhận được nhiều sự quan tâm của đại biểu tham dự tọa đàm.

Về chuẩn đầu ra, GS. Chử Đức Trình nhấn mạnh, chuẩn đầu ra của các chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn được thiết kế cho từng hướng chuyên sâu về vi mạch bán dẫn. Cụ thể như: Thiết kế thiết bị tích hợp (Integrated Device Manufacturer - IDM); Thiết kế không xưởng (Fabless Design); Gia công sản xuất vi mạch (Foundry); và Sản xuất thiết bị và công cụ (Tool Manufacturer). Các chuẩn đầu ra được xây dựng với mục tiêu giúp người học phát triển năng lực chuyên biệt phù hợp với yêu cầu của từng hướng công nghiệp bán dẫn, đồng thời bảo đảm khả năng ứng dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất và nghiên cứu.

Liên quan đến đội ngũ giảng viên và nhân lực hỗ trợ, GS. Chử Đức Trình cho biết, từ nay đến năm 2030, cần đẩy mạnh các hoạt động nâng cao năng lực giảng dạy và nghiên cứu cho giảng viên, khuyến khích tham gia hội thảo chuyên ngành, dự án hợp tác với doanh nghiệp và tổ chức nghề nghiệp.

Đặc biệt, sau năm 2030, chương trình cần tiếp tục duy trì và phát triển đội ngũ giảng viên theo hướng chuyên sâu, chú trọng vào năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Đội ngũ giảng viên phải đạt trình độ chuyên môn cao hơn, có khả năng lãnh đạo các dự án nghiên cứu lớn và thực hiện các chương trình hợp tác quốc tế. Sau năm 2030, mục tiêu là xây dựng một đội ngũ giảng viên hàng đầu, bao gồm các chuyên gia đầu ngành với các chứng nhận hành nghề quốc tế và thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học, góp phần khẳng định vị thế của chương trình trong khu vực và trên thế giới. Ngoài việc duy trì chất lượng giảng dạy, cần phát triển thêm các chương trình đào tạo liên kết quốc tế và các khóa học trực tuyến quy mô lớn.

Chuẩn chương trình được xây dựng bám sát các quy định của pháp luật hiện hành và tham khảo các yêu cầu về chương trình đào tạo tương ứng của các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Đây sẽ là cơ sở để các
cơ sở đào tạo xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn. Chuẩn này cũng là nền tảng để thiết kế và triển khai các chương trình đào tạo ngành phụ, song bằng hoặc liên ngành liên quan đến vi mạch bán dẫn.

Về cơ sở vật chất, đại diện Trường ĐH Công nghệ chia sẻ, các cơ sở giáo dục đại học cần trang bị phòng thí nghiệm đại cương, phòng thực tập điện tử, phòng máy tính, hệ thống quản lý hỗ trợ học tập, quản lý đào tạo và các công cụ hỗ trợ chuyên biệt cho nghiên cứu và thiết kế vi mạch bán dẫn, bao gồm phần mềm mô phỏng, thiết bị chế tạo và kiểm tra vi mạch, bảo đảm cung cấp đầy đủ, dễ dàng tiếp cận và được bảo trì, nâng cấp thường xuyên.

Tại tọa đàm, các chuyên gia, lãnh đạo cơ sở giáo dục đại học, đại diện doanh nghiệp đánh giá cao Dự thảo Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học. Đồng thời, các đại biểu tham dự cũng có những góp ý xây dựng nhằm bảo đảm chuẩn chương trình đào tạo khi được ban hành sẽ áp dụng hiệu quả vào các cơ sở giáo dục đại học có đào tạo ngành liên quan đến vi mạch, bán dẫn.

Chia sẻ góp ý xây dựng dự thảo chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học, tại điểm cầu trực tuyến, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai – Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cách tiếp cận để xây dựng Dự thảo Chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch bán dẫn trình độ đại học khá hợp lý khi đã định hướng theo chuyên ngành.

Về tổng thể, GS.Thanh Mai nhất trí với việc đưa ra chương trình đào tạo hệ chuẩn và chương trình đào tạo hệ tài năng, đặc biệt chương trình đào tạo hệ tài năng đối với vi mạch bán dẫn. Tuy nhiên, đối với chương trình đào tạo hệ tài năng, nếu khối lượng các học phần tăng cường, nâng cao về kiến thức và kỹ năng chuyên sâu trong chương trình đào tạo hệ tài năng nhiều hơn tối thiểu 20% tổng số tín chỉ của chương trình đào tạo hệ chuẩn, cô Mai cho rằng quy định này có thể sẽ vô tình làm cho khối lượng kiến thức đối với người học chương trình tài năng khá nặng.

"Theo kinh nghiệm của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh khi triển khai chương trình đào tạo hệ chuẩn và chương trình đào tạo hệ tài năng, sinh viên có thể liên thông được giữa 2 chương trình, nghĩa là các sinh viên giỏi, đủ năng lực có thể chuyển từ chương trình tài năng sang chương trình chuẩn, và ngược lại. Chương trình tài năng của nhà trường có tối thiểu 25% môn học được nâng cao, chuyên sâu, tăng cường tiếng Anh; đối với đào tạo vi mạch bán dẫn thì bắt buộc phối hợp các chuyên gia nước ngoài, chuyên gia ở doanh nghiệp, sinh viên đi thực tập thực tế, nghiên cứu khoa học. Về cơ bản, chương trình tài năng của nhà trường giống chương trình chuẩn nhưng chuẩn đầu ra cao hơn", GS. Mai chia sẻ.

GS. Thanh Mai đề xuất, chương trình đào tạo hệ tài năng đối với vi mạch bán dẫn không nên tăng cường khối lượng các học phần tối thiểu 20% tổng số tín chỉ của chương trình đào tạo hệ chuẩn vì sẽ rất nặng đối với sinh viên. Nếu đào tạo cử nhân với 150 tín chỉ là quá cao, nên chương trình đào tạo hệ tài năng chỉ cần đảm bảo đào tạo nâng cao năng lực tiếng Anh.

Ngoài ra, GS. Thanh Mai đề xuất cần có nguồn lực từ ngân sách nhà nước để hỗ trợ học phí, học bổng cho sinh viên theo học các ngành đào tạo phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo hội đồng tư vấn xây dựng chuẩn chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học về vi mạch bán dẫn, quá trình xây dựng chuẩn này có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, cùng với việc tham khảo ý kiến rộng rãi từ các cơ sở đào tạo, người sử dụng lao động và cựu sinh viên đã tốt nghiệp các chương trình đào tạo liên quan đến lĩnh vực vi mạch bán dẫn.