 |
| Không gian Đền Hát Môn là cơ sở để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh gắn với trải nghiệm làng nghề và sinh thái |
Làm thế nào để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường trên sông Hát Cổ? Phát triển làng nghề theo hướng bền vững ra sao để vừa bảo đảm sinh kế cho người dân, vừa giảm áp lực lên môi trường? Bằng cách nào có thể khai thác hiệu quả giá trị của Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn, gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa - tâm linh? Đây là những vấn đề đang được xã Hát Môn đặt ra trong quá trình phát triển.
Hát Môn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, nổi tiếng với Đền Hát Môn - Di tích quốc gia đặc biệt thờ Hai Bà Trưng. Cùng với giá trị văn hóa đặc sắc, địa phương còn có hệ thống làng nghề khá đa dạng như nghề mộc, cơ khí, may mặc, sản xuất đồ gỗ, trồng hoa, cây cảnh và nhiều mô hình nông nghiệp đặc trưng, góp phần tạo việc làm, ổn định thu nhập cho người dân.
Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh tế cũng đặt ra cho địa phương nhiều thách thức. Nổi bật là tình trạng ô nhiễm môi trường, nhất là tại khu vực sông Hát Cổ; yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di sản trong mối liên hệ với phát triển du lịch; cùng với đó là nhu cầu chuyển đổi số, nâng cao năng lực quản trị cơ sở và xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.
 |
Từ thực tiễn đó, Câu lạc bộ Nhà khoa học ĐHQGHN đã tổ chức đoàn khảo sát liên ngành tại xã Hát Môn với sự tham gia của các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như môi trường, văn hóa, du lịch, truyền thông và phát triển cộng đồng. Chuyến khảo sát nhằm đánh giá hiện trạng, xác định những vấn đề ưu tiên, làm cơ sở từng bước xây dựng các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có khả năng ứng dụng trực tiếp vào quá trình phát triển địa phương.
Điểm đáng chú ý của hoạt động khảo sát là cách tiếp cận liên ngành. Thay vì xem xét riêng lẻ từng vấn đề, các nhà khoa học ĐHQGHN hướng tới việc nhận diện tổng thể mối quan hệ giữa môi trường, sinh kế, di sản, quản trị và phát triển cộng đồng. Trong cách tiếp cận đó, khoa học và công nghệ không chỉ là công cụ xử lý những vấn đề trước mắt, mà còn là nền tảng để địa phương phát triển bền vững trong dài hạn.
Trong quá trình làm việc tại Hát Môn, đoàn chuyên gia đã trực tiếp khảo sát hoạt động của các làng nghề, tìm hiểu thực trạng khu vực sông Hát Cổ, trao đổi với chính quyền địa phương về những khó khăn trong công tác quản lý môi trường, phát triển kinh tế, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu sản phẩm. Đoàn cũng làm việc với Ban Quản lý Đền Hát Môn để nghiên cứu khả năng phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh, kết hợp trải nghiệm làng nghề và không gian sinh thái của địa phương.
Một trong những nội dung được các chuyên gia quan tâm là khả năng ứng dụng các giải pháp khoa học và công nghệ trong xử lý ô nhiễm nguồn nước, xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn cho làng nghề, phát triển thương mại điện tử đối với sản phẩm địa phương, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi số trong quản lý cấp cơ sở. Đây đều là những lĩnh vực ĐHQGHN có thế mạnh về đội ngũ chuyên gia, năng lực nghiên cứu liên ngành và kinh nghiệm tư vấn chính sách, chuyển giao tri thức cho cộng đồng.
 |
| Các nhà khoa học ĐHQGHN khảo sát thực tiễn tại Hát Môn nhằm đề xuất giải pháp liên ngành phục vụ phát triển địa phương |
Chuyến khảo sát được triển khai trên cơ sở kết nối giữa Câu lạc bộ Nhà khoa học ĐHQGHN với địa phương thông qua hoạt động của HĐND thành phố Hà Nội. Với vai trò đại biểu HĐND thành phố thuộc Tổ đại biểu số 23, GS.TS Trần Thị Thanh Tú đã góp phần kết nối để các nhà khoa học có điều kiện tiếp cận trực tiếp thực tiễn, lắng nghe nhu cầu từ chính quyền và người dân, từ đó định hướng các hoạt động nghiên cứu, tư vấn và chuyển giao phù hợp với yêu cầu phát triển của địa phương.
Theo định hướng của Câu lạc bộ Nhà khoa học ĐHQGHN, chuyến khảo sát tại Hát Môn không dừng lại ở việc ghi nhận hiện trạng, mà là bước khởi đầu để hình thành các chương trình hợp tác dài hạn giữa ĐHQGHN và địa phương. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, VSL sẽ tiếp tục huy động các nhóm nghiên cứu liên ngành xây dựng nhiệm vụ khoa học, đề xuất giải pháp và triển khai các hoạt động hỗ trợ xã Hát Môn trong các lĩnh vực môi trường, phát triển làng nghề, chuyển đổi số, thương mại điện tử và du lịch văn hóa.
Hoạt động này cũng thể hiện mô hình mà Câu lạc bộ Nhà khoa học ĐHQGHN đang hướng tới: đưa đội ngũ trí thức đến gần hơn với thực tiễn địa phương; xuất phát từ những vấn đề cụ thể của đời sống để hình thành các nhiệm vụ khoa học có tính ứng dụng cao; qua đó góp phần đưa tri thức, năng lực nghiên cứu và thế mạnh liên ngành của ĐHQGHN tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và đất nước.
 |
