Hội nghị Nghiên cứu khoa học sinh viên là hoạt động học thuật thường niên của Trường Quốc tế, ĐHQGHN nhằm ghi nhận, tôn vinh những nỗ lực nghiên cứu, sáng tạo của sinh viên; đồng thời tạo diễn đàn trao đổi học thuật, kết nối ý tưởng và lan tỏa tinh thần nghiên cứu khoa học trong cộng đồng sinh viên nhà trường.
Năm học 2025 - 2026, trong tổng số 179 đề tài với hơn 500 sinh viên tham gia, có 49 đề tài tiêu biểu được lựa chọn trình bày tại hội nghị. Các đề tài nghiên cứu của hội nghị năm nay được trải rộng ở nhiều lĩnh vực như kinh tế - quản lý, tài chính - kế toán, công nghệ - kỹ thuật, công nghệ sinh học và ngôn ngữ học.
Trong đó, nhóm sinh viên Nguyễn Thị Phương Thảo, Võ Hà Gia Minh, Nguyễn Thị Đan Phượng, Hồ Mạnh Thắng với đề tài nghiên cứu về Tác động văn hóa - xã hội đến sản phẩm thân thiện môi trường đã xuất sắc giành giải Nhất.
Tiêu dùng xanh không còn chỉ là câu chuyện kinh tế hay marketing
Chia sẻ cảm xúc khi nhận giải Nhất tại Hội nghị nghiên cứu khoa học sinh viên năm học 2025 - 2026, Nguyễn Thị Phương Thảo (sinh viên năm 4 ngành Kinh doanh quốc tế) - Trưởng nhóm nghiên cứu, bày tỏ: “Cảm xúc đầu tiên của em là bất ngờ và xúc động. Trước đó, em từng tham gia nghiên cứu khoa học và đạt một số thành tích nhưng đây là năm đầu tiên em đảm nhận vai trò trưởng nhóm nên áp lực lớn hơn rất nhiều. Em cũng nhận thấy tại hội nghị có rất nhiều đề tài chất lượng, trong cùng hội đồng có nhiều nhóm bảo vệ vô cùng thuyết phục. Bởi thế, ban đầu nhóm chỉ đặt mục tiêu hoàn thành phần trình bày tốt nhất có thể và hy vọng được ghi nhận. Khi nghe công bố giải Nhất, cả nhóm thực sự rất hạnh phúc vì đây là thành quả của những nỗ lực mà cả nhóm đã cùng nhau cố gắng trong suốt quá trình nghiên cứu”.
Nói rõ hơn về lý do tìm hiểu Tác động văn hóa - xã hội đến sản phẩm thân thiện môi trường, Phương Thảo cho biết, nhóm lựa chọn nghiên cứu về các yếu tố văn hóa – xã hội vì nhận thấy tiêu dùng xanh hiện nay không còn chỉ là câu chuyện kinh tế hay marketing mà còn gắn với trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt.
Những vấn đề như ô nhiễm môi trường, thời tiết cực đoan hay suy giảm tài nguyên đang khiến nhận thức của xã hội về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên có nhiều thay đổi. Do đó, các định hướng phát triển bền vững hiện nay cũng nhấn mạnh nhiều hơn đến sự hài hòa giữa con người, tiêu dùng và môi trường.
Ngoài ra, các định hướng chính sách gần đây của Việt Nam về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và tiêu dùng thân thiện với môi trường cũng cho thấy vấn đề môi trường đã trở thành mối quan tâm ở cấp độ quốc gia. Điều này không chỉ đòi hỏi sự tham gia của Nhà nước mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp và cộng đồng xã hội.
 |
| Nguyễn Thị Phương Thảo - Sinh viên năm 4 ngành Kinh doanh quốc tế, Trường Quốc tế, ĐHQGHN. Ảnh: NVCC. |
Không chỉ từ góc độ chính sách, nhóm cũng quan tâm đến cách người trẻ tiếp nhận và thực hành tiêu dùng xanh trong đời sống hằng ngày. Hành vi tiêu dùng của giới trẻ hiện nay chịu ảnh hưởng rất lớn từ cộng đồng, mạng xã hội và các giá trị sống mới. Đặc biệt, người trẻ thường học hỏi và hình thành nhận thức thông qua người có ảnh hưởng, các nền tảng video ngắn và cộng đồng trực tuyến. Vì vậy, nhóm nghiên cứu muốn tiếp cận đề tài dưới góc nhìn liên ngành để hiểu rõ hơn những động lực thực sự thúc đẩy hoặc cản trở hành vi tiêu dùng xanh.
Trong quá trình nghiên cứu, điều thú vị mà nhóm nhận thấy là người trẻ có nhận thức tương đối tích cực về môi trường nhưng vẫn tồn tại khoảng cách giữa “quan tâm” và “hành động thực tế”. Nhiều bạn sẵn sàng ủng hộ lối sống xanh về mặt tinh thần nhưng khi đi đến quyết định mua, các yếu tố như giá cả, sự tiện lợi và niềm tin vào mức độ “xanh thật sự” của sản phẩm vẫn có ảnh hưởng rất lớn.
Với vai trò trưởng nhóm, Phương Thảo phân công công việc dựa trên thế mạnh của từng thành viên. Các bạn có lợi thế về lý thuyết phụ trách tổng quan tài liệu và xây dựng khung nghiên cứu, trong khi những thành viên có kỹ năng phân tích dữ liệu sẽ tập trung vào thiết kế khảo sát, thu thập và xử lý dữ liệu định lượng. Đối với phần thiết kế và trình bày, cả nhóm cùng tham gia để đảm bảo nội dung được thống nhất và thể hiện đúng tinh thần của đề tài.
Được biết, các thành viên trong nhóm nghiên cứu đã học cùng nhau qua nhiều môn, có bạn từng cùng tham gia nghiên cứu. Vì thế, mọi người hiểu tính cách, thế mạnh và phong cách làm việc của mỗi cá nhân, giúp quá trình phối hợp diễn ra thuận lợi hơn. Trong quá trình thực hiện, nhóm cũng thường xuyên trao đổi và tranh luận về nội dung nghiên cứu để hoàn thiện đề tài theo hướng đa chiều và thực tiễn.
Về cách làm việc, nhóm kết hợp giữa trao đổi trực tiếp và họp trực tuyến định kỳ theo kế hoạch. Đặc biệt, ở giai đoạn chỉnh sửa và hoàn thiện bài, nhóm tăng tần suất họp và dành nhiều thời gian hơn để rà soát nội dung, nhằm đảm bảo tiến độ cũng như chất lượng nghiên cứu.
Phương Thảo cho hay, trong quá trình triển khai, nhóm cũng thường xuyên gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với giảng viên hướng dẫn là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Mỹ Trinh (Khoa Kinh tế Quản lý). Những khó khăn trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài có sự hỗ trợ kịp thời.
Đề tài về biến đổi khí hậu, sản phẩm xanh và tác động của mạng xã hội hiện nay vẫn luôn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm trong xã hội. Đặc biệt sau khi Việt Nam trải qua các trận bão lớn như Yagi, Bualoi… vấn đề môi trường và phát triển bền vững càng trở nên cấp bách hơn.
Sự phát triển mạnh của mạng xã hội cũng khiến các xu hướng tiêu dùng xanh lan tỏa nhanh hơn trong giới trẻ, tạo điều kiện để nhóm tiếp cận nhiều tài liệu học thuật quốc tế cũng như các nghiên cứu liên quan. Ngoài ra, nhiều kiến thức và kỹ năng cần thiết cho đề tài cũng đã được nhóm tích lũy thông qua các học phần đã học tại Trường Quốc tế, ĐHQGHN.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của nhóm là làm sao kết nối các yếu tố văn hóa – xã hội với hành vi tiêu dùng theo cách vừa có ý nghĩa học thuật, vừa phản ánh đúng thực tế. Quá trình thu thập dữ liệu cũng tạo ra không ít nhiều áp lực vì nhóm cần đảm bảo cả số lượng và chất lượng mẫu khảo sát. Để giải quyết những khó khăn này, nhóm đã khảo sát thử bảng hỏi, rà soát và điều chỉnh mô hình nghiên cứu khi cần thiết và phân chia công việc rõ ràng để đảm bảo tiến độ và chất lượng của đề tài.
Mong muốn tiếp tục phát triển đề tài theo hướng ứng dụng thực tiễn
Chia sẻ thêm về những kiến thức, kỹ năng đã được tích lũy trong gần 4 năm học ngành Kinh doanh quốc tế, Phương Thảo bày tỏ: “Các học phần như Phương pháp nghiên cứu khoa học, Toán xác suất thống kê và Toán kinh tế tạo nền tảng để em xây dựng mô hình nghiên cứu, thiết kế bảng khảo sát cũng như xử lý và phân tích dữ liệu một cách bài bản hơn. Cùng với đó, các môn liên quan đến marketing như Truyền thông tích hợp, Chiến lược marketing và Nghiên cứu marketing cũng đưa tới cho em cách tiếp cận tương đối đầy đủ với quy trình thực hiện nghiên cứu, từ xác định vấn đề, xây dựng mô hình đến thu thập và phân tích dữ liệu.
Ngoài kiến thức chuyên môn, ngành học cũng hỗ trợ em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và khả năng tìm kiếm, đọc hiểu tài liệu học thuật quốc tế bằng tiếng Anh. Đây là những kỹ năng rất quan trọng vì trong quá trình nghiên cứu, nhóm phải tham khảo nhiều bài báo khoa học quốc tế để xây dựng cơ sở lý thuyết và hoàn thiện mô hình nghiên cứu.
Đặc biệt, việc được tiếp cận với các chủ đề về phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và xu hướng tiêu dùng hiện đại trong quá trình học cũng giúp em có góc nhìn thực tiễn hơn khi lựa chọn và triển khai đề tài này”.
 |
| Nhóm nghiên cứu cùng giảng viên hướng dẫn là Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Mỹ Trinh (thứ ba từ trái sang) (Khoa Kinh tế và Quản lý, Trường Quốc tế, ĐHQGHN). Ảnh: NVCC. |
Việc giành giải Nhất tại Hội nghị Nghiên cứu khoa học sinh viên không chỉ là thành tích học thuật mà còn mang lại cho nhóm rất nhiều trải nghiệm thực tế trong quá trình làm nghiên cứu.
Trưởng nhóm nghiên cứu bộc bạch: “Thông qua đề tài này, chúng em học được cách làm việc nhóm, quản lý áp lực, tư duy phản biện và trình bày một nghiên cứu theo hướng chuyên nghiệp hơn. Trong thời gian tới, nhóm mong muốn tiếp tục phát triển đề tài theo hướng ứng dụng thực tiễn, đặc biệt là các giải pháp giúp doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng xanh hiệu quả hơn. Nếu có cơ hội phù hợp, nhóm cũng hy vọng có thể hoàn thiện nghiên cứu để tham gia hội thảo hoặc hướng tới công bố khoa học trong tương lai”.
Cụ thể, từ kết quả nghiên cứu, nhóm đánh giá thị trường sản phẩm thân thiện môi trường tại Việt Nam vẫn có tiềm năng phát triển lớn, đặc biệt ở nhóm người tiêu dùng trẻ. Hiện nay, giới trẻ ngày càng quan tâm tới lối sống bền vững và dễ bị ảnh hưởng bởi các xu hướng sống xanh trên mạng xã hội cũng như cộng đồng trực tuyến.
Mặc dù vậy, các yếu tố kinh tế như giá thành, thu nhập và khả năng tiếp cận sản phẩm vẫn là rào cản khá lớn. Nhiều người tiêu dùng có thiện cảm với sản phẩm xanh nhưng vẫn cân nhắc vì mức giá cao hoặc chưa thật sự tin tưởng vào tính minh bạch của sản phẩm. Do đó, để thị trường phát triển mạnh hơn, sản phẩm xanh cần trở nên dễ tiếp cận và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người tiêu dùng Việt Nam.
Nghiên cứu của nhóm cho thấy doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào việc quảng bá sản phẩm xanh, mà cần chú trọng hơn đến việc xây dựng niềm tin và tạo sự kết nối với người tiêu dùng. Người trẻ hiện nay chịu ảnh hưởng khá lớn từ cộng đồng, mạng xã hội và người có ảnh hưởng. Vì vậy, doanh nghiệp cần truyền tải các giá trị bền vững theo hướng chân thực, minh bạch và gần gũi hơn, thay việc chỉ dừng lại ở việc xây dựng hình ảnh thương hiệu.
Theo nhóm, mục tiêu lợi nhuận và phát triển bền vững không hoàn toàn đối lập. Trong dài hạn, phát triển bền vững có thể trở thành lợi thế cạnh tranh giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và tăng mức độ gắn kết của khách hàng. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh và trách nhiệm xã hội bằng những chiến lược phù hợp và có tính dài hạn.
