Đồng chí Bùi Thế Duy - Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQGHN và đồng chí Trần Hồng Thái - Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đồng chủ trì hội thảo.
 |
| Giám đốc ĐHQGHN Bùi Thế Duy phát biểu khai mạc hội thảo |
Hội thảo là diễn đàn khoa học, chính sách quan trọng, quy tụ nhiều nhà quản lý, chuyên gia và nhà khoa học đầu ngành nhằm hoàn thiện đề án có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai phát triển đất nước.
Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Bùi Thế Duy - Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Giám đốc ĐHQGHN chúc mừng đồng chí Trần Hồng Thái được Đảng và Chính phủ tín nhiệm, bổ nhiệm làm Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam.
Giám đốc ĐHQGHN nhấn mạnh, các Nghị quyết của Trung ương đưa ra tầm nhìn chiến lược nhằm đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng, cốt lõi thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Để thực hiện được tầm nhìn này, yêu cầu về làm chủ một số công nghệ chiến lược, giúp đất nước có thể tự quyết định hướng phát triển dựa trên công nghệ chiến lược, cạnh tranh hiệu quả với các quốc gia khác, là giải pháp vừa có tính cấp bách, vừa có tính lâu dài. Một cách tất yếu, thúc đẩy nghiên cứu cơ bản là nền tảng để làm chủ được một số công nghệ chiến lược, phải được quan tâm đầy đủ và triển khai hiệu quả.
Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và ĐHQGHN là hai trụ cột của hệ thống khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, cũng là hai tổ chức khoa học và công nghệ có năng lực nghiên cứu cơ bản hàng đầu đất nước, có tiềm năng mạnh mẽ trong việc nghiên cứu và làm chủ một số công nghệ chiến lược theo thế mạnh của mỗi bên. Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và ĐHQGHN cũng có mối quan hệ rất bền chặt, đặc biệt là trong khuôn khổ hợp tác 4V1M – cơ chế hiệu quả để hai bên đóng góp vào các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước.
Đồng chí Trần Hồng Thái bày tỏ vui mừng khi đến thăm và làm việc với ĐHQGHN, đồng thời trân trọng cảm ơn các giáo sư, nhà khoa học đã đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết cho dự thảo Đề án. Đồng chí Trần Hồng Thái chúc mừng ĐHQGHN và nhấn mạnh việc Đảng và Nhà nước tin tưởng giao trọng trách cho tân Giám đốc Bùi Thế Duy thể hiện kỳ vọng lớn vào vai trò dẫn dắt, phát triển ĐHQGHN trong giai đoạn mới.
 |
| Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam Trần Hồng Thái phát biểu tại hội thảo |
Đồng chí chia sẻ, trong định hướng chiến lược, cần làm chủ các công nghệ trọng điểm với tầm nhìn dài hạn, gắn chặt với nền tảng khoa học cơ bản; đồng thời chú trọng đào tạo tinh hoa, kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng, phát triển và sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Đề án thúc đẩy nghiên cứu cơ bản cần được triển khai hiệu quả, cùng với việc xây dựng cơ chế đồng cơ hữu, đồng nghiên cứu nhằm tăng cường liên kết, triển khai các nhiệm vụ chiến lược.
Đồng chí Trần Hồng Thái cũng nhấn mạnh rằng khoa học cơ bản chính là nền tảng bền vững để phát triển các công nghệ chiến lược; không chỉ các lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ mà cả khoa học xã hội, văn hóa và hành vi cũng đóng vai trò quan trọng trong phát triển chung. Ba nội dung trọng tâm được đề cập gồm: xác định “điểm rơi” của công nghệ chiến lược; thiết lập các phòng thí nghiệm dùng chung giữa các đơn vị với cơ chế vận hành thống nhất; và ban hành kế hoạch hành động gắn với cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, đặc biệt là rủi ro trong nghiên cứu thông qua cơ chế quỹ khoa học công nghệ, hoàn thiện chính sách về sở hữu trí tuệ. Trên cơ sở đó, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đổi mới mô hình tổ chức và phương thức thực thi để nâng cao hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ và đào tạo.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gia tăng, năng lực làm chủ công nghệ chiến lược đã trở thành yếu tố quyết định vị thế và sức mạnh của mỗi quốc gia. Để đạt được mục tiêu đó, nghiên cứu cơ bản không chỉ là tiền đề mà còn là nền tảng cốt lõi, tạo ra tri thức nguồn, hình thành năng lực tự chủ và khả năng cạnh tranh dài hạn.
Nghiên cứu cơ bản là “gốc rễ” của công nghệ chiến lược – yếu tố then chốt để phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm, tạo chuỗi giá trị từ tri thức đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hệ sinh thái khoa học, công nghệ của Việt Nam vẫn còn tồn tại những hạn chế như liên kết chưa chặt chẽ, nguồn lực đầu tư còn phân tán, cơ chế quản lý chưa theo kịp yêu cầu phát triển, chưa hình thành được chuỗi liên hoàn từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng và thương mại hóa.
Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận tại hội thảo là yêu cầu đổi mới toàn diện tư duy quản lý khoa học. Theo đó, cần chuyển mạnh từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị khoa học theo mục tiêu dài hạn, lấy chất lượng, giá trị sáng tạo nguyên bản và tác động thực tiễn làm thước đo chủ yếu.
Các tham luận tại hội thảo đã cung cấp cái nhìn so sánh với các mô hình phát triển công nghệ chiến lược trên thế giới. Điểm chung nổi bật là sự đầu tư mạnh mẽ, nhất quán cho nghiên cứu cơ bản, đi kèm với cơ chế điều phối quốc gia hiệu quả và hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Từ góc độ học thuật, các chuyên gia khẳng định hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia là một mạng lưới tương tác phức hợp, trong đó khoa học cơ bản giữ vai trò “mạch nguồn” cung cấp tri thức nền, thúc đẩy năng lực hấp thụ công nghệ và giải quyết các bài toán lớn của quốc gia.
 |
Dự thảo Đề án bước đầu xác định các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản trọng điểm như toán học, vật lý, hóa học, sinh học, khoa học vật liệu, khoa học trái đất và công nghệ thông tin – trí tuệ nhân tạo, làm nền tảng cho các công nghệ chiến lược.
Các đại biểu tham dự hội thảo cùng khẳng định vai trò đặc biệt của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và ĐHQGHN - các tổ chức khoa học – công nghệ hàng đầu trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sản sinh tri thức khoa học và tham gia tư vấn, hoạch định chính sách phát triển.
Các ý kiến thống nhất rằng, để hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược, cần có những đột phá mạnh mẽ về thể chế, bao gồm hoàn thiện cơ chế đầu tư dài hạn, đổi mới chính sách sở hữu trí tuệ, nâng cao đãi ngộ cho nhà khoa học và thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp.
Hội thảo không chỉ góp phần hoàn thiện dự thảo Đề án mà còn đặt nền móng cho việc hình thành một chiến lược dài hạn về phát triển nghiên cứu cơ bản, qua đó nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
 |
| Các đại biểu đã trình bày nhiều báo cáo, tham luận tại hội thảo |
 |
 |
 |
 |
| Hội thảo cũng nhận được nhiều ý kiến đóng góp, trao đổi của các chuyên gia, nhà khoa học của ĐHQGHN và Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam |
 |
 |
 |
 |
 |
' /></svg>)